Sucha Beskidzka

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
suski
Gmina
Sucha Beskidzka
Tagi
Aktion Saybusch Beskidy biblioteka Braniccy dwór getto gont handel hutnictwo jarmark Kasa Stefczyka kolej transwersalna kolekcja Komorowscy księstwo oświęcimskie księstwo zatorskie Kuźnice Suskie lokacja miasto powiatowe muzeum Ochotnicza Straż Pożarna państwo suskie partyzantka prawa miejskie PTTK Słupscy stacja kolejowa Suscy Tarnowscy Wielopolscy wysiedlenia zamek Żydzi
Autor opracowania
Piotr Kołpak
Uznanie autorstwa 4.0

Zabytki

Parafie

SDM_COVER_PHOTO
feretron

Feretron z Matką Boską

SDM_COVER_PHOTO
feretron

Feretron Najświetsze Serce Jezusa

SDM_COVER_PHOTO
feretron

Feretron Najświętsze Serce Mari

Zdjęcie nr 1: Rzeźba drążona na cokole z przedstawieniem św. Jana Ewangelisty w całej postaci. Figura w kontrapoście, w skręcie w prawo, z głową zwróconą w tę samą stronę; w lewej wyciągniętej w bok ręce trzyma księgę, prawą unosi do boku. Głowę ma lekko przechyloną; twarz młodzieńczą, szczupłą z wysokim czołem, o szeroko otwartych, ciemnych oczach, wąskim nosie i niewielkich ustach. Twarz jest okolona włosami układającymi się w spływające na plecy fale. Święty jest ubrany w długą, przylegającą do ciała tunikę z kołnierzykiem oraz płaszcz przewiązany diagonalnie z prawego ramienia przez plecy i wokół lewego biodra, zatknięty z przodu za pasek. Polichromia naturalistyczna w odsłoniętych partiach ciała, szaty złocone, księga brązowo-złota, karty białe. Z uwagi na swoje aktualne ustawienie na ołtarzu głównym wydrążenie zostało zasłonięte zamalowanym na złoto materiałem.
rzeźba

Św. Jan Ewangelista

Zdjęcie nr 1: Rzeźba drążona, na cokole. Święty zwrócony frontalnie, w kontrapoście, o esowato wygiętej sylwetce. Obie ręce wyciąga przed siebie, w lewej trzyma włócznię, w prawej pastorał. Twarz ma pociągłą, o łagodnych rysach i z długą brodą, oczy głęboko osadzone, wydatny nos; włosy falowane, półdługie. Jest ubrany w złoconą albę, srebrzoną komżę z koronką przy brzegu, złoty mucet z guzikami oraz srebrzoną kapę zapiętą na piersi, ze złotą lamówką i podbiciem. Na głowie ma złoconą infułę. Polichromia naturalistyczna w odsłoniętych partiach ciała, szaty i atrybuty złocone i srebrzone.
rzeźba

Św. Wojciech

Zdjęcie nr 1: Polichromia skomponowana na pozornym, drewnianym sklepieniu kolebkowym przedstawia Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny. W centrum kompozycji Maria stoi na globie i półksiężycu i wyciąga przed siebie ręce. Ma pociągłą twarz, ciemne oczy, szeroki nos i niewielkie usta. Jest ubrana w białą suknię i takiego koloru welon, którego końce rozwiewają się z przodu i z tyłu. Jej nogi otacza niebieski płaszcz z żółtym podbiciem, które wywija się na wysokości lewego biodra Marii. Zza jej głowy rozchodzi się gloria promienista, ponad którą unosi się nimb z 12 gwiazd i zamknięta korona z czerwoną i niebieską szarfą. Powyżej, między obłokami niewielka, złota gwiazda. Półksiężyc pod jej stopami jest ciemnożółty, ze złotym brzegiem, glob jest niebieski, podtrzymują go dwa anioły w jasnych sukniach z długimi rękawami. Scenę otaczają skłębione różowo-niebieskie obłoki, spomiędzy których wyłaniają się w wielu miejscach główki anielskie. W czterech narożnikach znajdują się anioły ubrane w jasne suknie i owijające częściowo ich ciała ciemnożółte (w przypadku jednego niebieski) płaszcze. Każdy z nich trzyma banderolę z łacińskim napisem: „ATTOLITE PORTAS PRINCIPES V[E]STRAS, ps(almi) 23”, „QUAE EST ISTA QUAE ASCENDIT Can[ticum] 6”, „PULCHRA UT LUNA ELLECTA UT SOL”, „ENI CORONABERIS, Cant[icum]”. Scenę z dwóch stron ograniczają pasy polichromii imitującej niebieską marmoryzację.
polichromia ścienna

Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny

Zdjęcie nr 1: Obraz w kształcie stojącego prostokąta w wąskiej, profilowanej, złoconej ramie. W centrum przedstawienia św. Augustyn klęczy przed ukazującą się po prawej stronie u góry Trójcą Świętą z Matką Boską wśród obłoków. Święty ukazany jest we wnętrzu, lecz zamiast tylnej ściany rozciąga się rozległy krajobraz. Jest ubrany w czarny habit, białą rokietę i mucet, przedstawiony z rękoma rozłożonymi do boków. Twarz ma pociągłą, z wysokim czołem, nos długi, prosty, okala ją długa, prosta i siwa broda; włosy ma zaczesane do tyłu. W prawym górnym rogu kompozycji, wśród obłoków, przedstawiony jest po prawej stronie siedzący z krzyżem Chrystus z ręką wyciągniętą w geście błogosławieństwa. Jest ubrany w długi płaszcz zakrywający nogi i ramiona, spięty pod szyją. Obok ukazana została Maria zwracająca się w kierunku św. Augustyna, która jest ubrana w jasnoróżową suknię przepasaną w biodrach i niebieski płaszcz okrywający nogi i lewe ramię. Nad nimi gołębica Ducha Świętego oraz, najwyżej, ukazany do połowy Bóg Ojciec. Poniżej wizji, po prawej stronie kompozycji, przed elementami architektury, widoczny jest stolik nakryty zielonym obrusem, na którym leży otwarta księga, a obok niej druga, zamknięta, na której spoczywa złota infuła. Za nimi widoczny oparty o filar pastorał, z przodu niski stołek. Po lewej stronie płótna przedstawiony w skrócie fotel z czerwonym obiciem siedzenia i oparcia. W tle daleki krajobraz z wijącą się rzeką, na horyzoncie którego widok zarysu miasta i górujących nad nim wzgórz. Nad brzegiem rzeki ukazany św. Augustyn z księgą w ręce oraz dzieckiem przelewającym wodę do kałuży. Obraz jest utrzymany w ciemnej tonacji kolorystycznej z przewagą złamanych brązów, czerwieni i granatu. 
Na odwrociu, na górnej krawędzi blejtramu napis „Na płótnie dublowanym był napis: „Z Łaski i polecenia J. W. H. Adamowej Potocki, za staraniem W. Edwarda Drapelli Administratora” / „Jacobus Kierski, Praepositus Z dg. Suchien Comparavit 1644 anno”/ „Renovatus 1878 an(no) /nieczytelne/ Barnasiewicz die Decembris”.
obraz

Wizja św. Augustyna

Zdjęcie nr 1: Obraz w kształcie stojącego prostokąta z wizerunkiem Maki Boskiej z Dzieciątkiem. Maria została przedstawiona w pozycji stojącej, frontalnie, przytrzymuje Dzieciątko lewą ręką, a prawą na nie wskazuje. Patrzy na widza, ma pogodny wyraz twarzy, ciemne oczy, prosty nos i małe usta. Jest ubrana w białą suknię z pasem haftu pod szyją i granatowy maforion zdobiony złotą gwiazdą na prawym ramieniu i delikatnym ornamentem na brzegach. Dzieciątko patrzy na widza, unosi prawą dłoń w geście błogosławieństwa, w lewej trzyma niebieską kulę ze złotą opaską zwieńczoną krzyżem. Ma owalną twarz z wysokim czołem, głęboko osadzonymi oczami, szerokim nosem i małymi ustami. Jest ubrane w czerwoną sukienkę i jasnobrązowy płaszcz, który owija się wokół jego prawego biodra i przechodzi przez lewą rękę, stopy ma bose. Młody Jezus stoi na stole nakrytym ciemnozieloną tkaniną. Przed nim po lewej stronie leży otwarta księga z zapisanymi stronami, po prawej patera z owocami. Nimby wyciskane, promieniste, obwiedzione kolistym otokiem, złocone. Tło również złote, wyciskane w gęsty ornament roślinno-kwiatowy, z drobnych form oplecionych wijącą się łodygą.
obraz

Matka Boska z Dzieciątkiem (Matka Boża Jagodna)

Zdjęcie nr 1: Kaplica na planie ośmioboku, dwukondygnacyjna, z dolną kondygnacją murowaną, a górną drewnianą w konstrukcji słupowej, szalowaną deskami. 
Część dolna została wybudowana z kamienia łamanego, otynkowana i mieści kaplicę nakrytą sklepieniem kopulastym z lunetami (?) oraz kryptę grobową. Ściany zewnętrzne ujęte są w narożach pilastrami toskańskimi dźwigającymi belkowanie. Od wschodu i zachodu prostokątne wejścia do kaplicy po schodach, od południowego-zachodu wejście do krypty zamknięte półkolem, po przeciwnej stronie takie samo zamurowane. Od południa ambona wsparta na dwóch jońskich kolumnach. Kaplicę oświetlają duże okna zamknięte półkolem, kryptę małe okrągłe, obecnie ślepe. Nad gzymsem koronującym okap gontowy, górna część nakryta stożkowym dachem gontowym.
dzwonnica

Kaplica o funkcji dzwonnicy

Zdjęcie nr 1: Obraz w kształcie kwadratu w profilowanej ramie ze złoconymi krawędziami. W prawym, górnym rogu umieszczono obszerny opis cudu uzdrowienia Piotra Komorowskiego oraz jego dziękczynnych planów fundacyjnych.Tekst został spisany czarną majuskułą na kremowym tle i obwiedziony czerwoną ramką. Poniżej napisu przedstawiono modlącego się fundatora, któremu ukazuje się Stanisław Kazimierczyk, a między nimi namalowano zabudowania klasztorne. Piotr Komorowski klęczy, ma ręce złożone do modlitwy, jest ubrany w jasnoczerwoną suknię i czerwony, spięty pod szyją płaszcza podbity wzorzystym materiałem. Chore oko ma przewiązane opaską. Kazimierczyk został ukazany w lewym górnym rogu, w półpostaci, z kwiatem lilii w lewej i uniesioną prawą ręką, w białej komży, czarnym mucecie i birecie na głowie; w otoku ze skłębionych, ciemnozielonych chmur. Poniżej umieszczono zespół budynków fundowanych przez Komorowskiego. W centrum obrazu kościół po lewej stronie i klasztor po prawej połączone przełączką, a przed nimi otoczony murem z basztami teren, na którym rozlokowano siedem kaplic. Trzy po lewej stronie, trzy po prawej, a między nimi jedną większą. Teren przecinają ścieżki, między nimi widać nieregularnie czarne kwadraty ziemi. Do muru, od zewnętrznej strony dobudowano niewielkie budowle, obok fundatora widoczna jest wolnostojąca kolumna. Na linii horyzontu drzewa, powyżej tło wypełnia jasnoróżowe niebo.
obraz

Obraz wotywny Piotra Komorowskiego

Zdjęcie nr 1: Ambona przyścienna, sięgająca ziemi, dostępna od strony prezbiterium. Kosz na planie kwadratu o ściętych narożach; na cokole w formie wałka. U spodu podwieszony sześcian zwężający się ku dołowi ze ściętymi narożami dekorowanymi płaskorzeźbionymi kampanulami; ścianki zdobione wstęgą w otoczeniu liści i kwiatów. Szyszka w kształcie profilowanego cokołu. Ścianki kosza wklęsłe, zwężające się ku górze; w narożach ujęte spływami wolutowymi; dekorowane płycinami o fantazyjnym zarysie zbliżonym do leżącego prostokąta z wklęsłymi narożami, zwieńczonymi wolutami z palmetą. W polach płaskorzeźbiona dekoracja roślinna w postaci liści, palm i kwiatów. Narożne woluty dekorowane kampanulami oraz liśćmi. Kosz zamknięty parapetem w formie niepełnego belkowania, wyłamanego w narożach. Od frontu pulpit oparty na wolucie i półkuli, dekorowanej liśćmi i kwiatami. Baldachim na planie kwadratu o ściętych narożach, którego podstawę stanowi niepełne belkowanie, wyłamane w narożach. Zwieńczenie utworzone z czterech kabłąków w formie wolut dekorowanych liściastymi festonami i wazonami; podtrzymujących cokół z rzeźbionym płomieniem. U spodu baldachimu w płycinie o formie kwadratu o wklęsłych narożach rzeźbiona gołębica Ducha Świętego w glorii promienistej. Struktura polichromowana w kolorze jasnoszarym, wałek i fryz z imitacją marmoryzacji z beżowymi żyłkami; płyciny i naroża niebieskie; ornamentyka, profilowania i kabłąki złocone.
ambona

Ambona

Zdjęcie nr 1: Rzeźba drążona, na cokole. Postać ustawiona frontalnie, w kontrapoście, z głową na wprost, lekko uniesioną do góry. W lewej wyciągniętej ręce trzyma harfę, w prawej odsuniętej od boku berło. Twarz ma pociągłą, okoloną krótką brodą; oczy głęboko osadzone, duże, nos prosty, usta rozchylone. Kręcone włosy opadają mu na kark. Dawid jest ubrany w zbroję rzymskiego legionisty założoną na krótką tunikę oraz zapięty na piersi i opadający na plecy płaszcz, na nogach ma wysokie sandały. Polichromia naturalistyczna w odsłoniętych partiach ciała; płaszcz i tunika złocone; zbroja srebrzona, sandały, berło i harfa złocone i srebrzone.
rzeźba

Król Dawid

Zdjęcie nr 1: Rzeźba drążona, ustawiona na cokole. Postać przedstawiona frontalnie, w kontrapoście. W prawej, uniesionej w górę ręce trzyma cebrzyk na wodę, w lewej chorągiew z krzyżem łacińskim. Twarz ma pociągłą, okoloną krótką brodą, o szeroko otwartych oczach i wysokim czole. Włosy ma kręcone, zaczesane do tyłu, na głowie mitrę książęcą. Święty ubrany jest w tunikę sięgającą kolan, puklerz, nagolenniki oraz spięty pod szyją płaszcz z gronostajem. Polichromia naturalistyczna w odsłoniętych partiach ciała, elementy zbroi srebrzone, tkanina i atrybuty złocone i srebrzone.
rzeźba

Św. Florian

Zdjęcie nr 1: Obraz w kształcie stojącego prostokąta w profilowanej, złoconej i srebrzonej ramie z przedstawieniem św. Jana Chrzciciela. Święty stoi w centrum kompozycji w lekkim kontrapoście, skręcony delikatnie w prawo, z głową obróconą na lewe ramię. Prawą rękę unosi do boku, w lewej trzyma długie drzewce zakończone krzyżem z przewiązaną banderolą z napisem „ECCE AGNUS DEI”. Ma szczupłą, owalną twarz z wysokim czołem, wąskim nosem i dużymi, ciemnymi oczami. Nosi wąsy i krótką brodę, a długie włosy spływają mu na plecy. Święty ma narzucony czerwony, podbity brązem płaszcz przewiązany na lewym ramieniu szarfą, przerzucony przez prawe przedramię i otaczający biodra. U jego stóp, po lewej stronie kompozycji, na księdze w czerwonej oprawie leży niewielki baranek. Z prawej strony u dołu widać wznoszącą wzrok na świętego rodzinę złożoną ze starszego mężczyzny w niebieskiej sukni i żółtym płaszczu, kobiety w jasnych szatach i dziecka. Święty Jan został ukazany na tle ciemnego lasu lub bloku skalnego i skłębionego, szarego obłoku, ponad którym unosi się główka anielska. Przy prawej krawędzi widoczny fragment szerokiego krajobrazu stanowiącego brzeg rzeki lub morza.
obraz

Św. Jan Chrzciciel

Zdjęcie nr 1: Obraz w kształcie stojącego prostokąta z dolną krawędzią wygiętą częściowo w łuk, zwieńczony łukiem nadwieszonym z uskokiem w profilowanej, złoconej ramie z przedstawieniem Michała Archanioła walczącego z szatanem ukazanym pod postacią ciemnobrązowego potwora o cechach ludzkich. W centrum kompozycji archanioł w momencie ataku unosi się powyżej szatana na rozpostartych skrzydłach. W prawej ręce trzyma skierowany ostrzem w stronę diabła miecz, w lewej łańcuch, którym ten jest spętany. Archanioł ma małą, owalną głowę z półprzymkniętymi oczami i wąskim nosem, jasne, falowane włosy rozwiewają się do tyłu. Jest ubrany w strój żołnierza rzymskiego: niebieski pancerz z naramiennikami założony na jasną tunikę i sandały wiązane pod kolanami; przepasany jest biegnącą ukośnie ciemnoróżową szarfą związaną na kokardę na lewym biodrze i przechodzącą pod lewym udem. Czerwony płaszcz zarzucony na lewe ramię rozwiewa się dynamicznymi fałdami po jego prawej stronie. W dolnej partii obrazu szatan zobrazowany został jako brązowy podobny do człowieka stwór, z lewą ręką przyciśniętą do twarzy i prawą odwiedzioną w bok. Wokół niego strzelają w górę płomienie. Tło utrzymane w ciepłej tonacji, wypełniające je brunatne chmury rozjaśniają się ku górze, gdzie unoszą się trzy główki anielskie.
obraz

Św. Michał Archanioł

Zdjęcie nr 1: Nastawa ołtarzowa jednoosiowa, jednokondygnacyjna ze zwieńczeniem, na podwójnym cokole. Mensa drewniana, sarkofagowa. W polu antepedium stylizowane elementy rocaille’owe ujęte ornamentem roślinnym. Kondygnacja nastawy flankowana pilastrami oraz stojącą przed nimi parą kolumn o kapitelach kompozytowych. Cokoły kolumn profilowane, ustawione skośnie względem lica. Podpory dźwigają pełne belkowanie o wklęsłej linii, wyłamane na ich osiach, połączone nad polem środkowym gzymsem wygiętym w łuk oraz fragmenty przerwanego przyczółka z klęczącą parą adorujących aniołów. W polu środkowym obraz z przedstawieniem św. Michała Archanioła ujęty profilowaną ramą w formie stojącego prostokąta z dolną krawędzią wyniesioną w łuk i zamkniętego łukiem nadwieszonym z uskokiem. Na cokołach, obok kolumn, po lewej stronie wazon z kwiatami, po prawej święta niewiasta (św. Anna?). Kondygnacja ujęta ażurowymi uszami utworzonymi z rocaille’ów, kratki regencyjnej oraz rozwiniętych kwiatów. Zwieńczenie w formie zbliżonej do stojącego prostokąta o wklęsłych bokach zwężających się ku górze z uszakami, zamknięte falistym gzymsem. W polu obraz z przedstawieniem św. Hieronima w profilowanej ramie w formie stojącego prostokąta o wklęsłych bokach i dolnych narożach rozszerzającego się ku dołowi, zamkniętego łukiem nadwieszonym z uskokami. Cokoły nastawy dekorowane płycinami o fantazyjnym zarysie oraz w formie leżących prostokątów. Trzony pilastrów zdobione płycinami; wewnętrzna para wypełniona rocaille’em. Pole główne, zwieńczenie oraz uszaki dekorowane elementami rocaille’owymi. Zwieńczenie ujęte roślinnymi festonami. Struktura polichromowana na biało; cokoły, ołtarz i predella marmoryzowane w kolorze beżowym; kolumny, ornamentyka i profile złocone i srebrzone.
ołtarz

Ołtarz boczny lewy Michała Archanioła

Zdjęcie nr 1: Nastawa ołtarzowa jednoosiowa, jednokondygnacyjna ze zwieńczeniem, na podwójnym cokole. Mensa drewniana, prostopadłościenna. Antepedium w formie leżącego prostokąta ujęte profilowaną ramą. W polu płaskorzeźbiona półpostać św. Augustyna ujętego u spodu płatkami kwiatu, flankowana banderolami. W prawej, uniesionej ręce trzyma księgę, lewą, ugiętą przytrzymuje pastorał, dłonią przyciska do piersi gorejące serce. Święty ukazany został jako starzec. Twarz ma pociągłą, okoloną krótką brodą, włosy sięgające szyi. Ubrany jest w niebieską tunikę i przerzucony przez ramiona płaszcz ze złoconą lamówką. Pole wypełnione jest płaskorzeźbionymi łodygami z kwiatami. Kondygnacja nastawy o wklęsłym licu, ujęta parą zwielokrotnionych pilastrów oraz stojącą przed nimi parą kolumn o kapitelach kompozytowych. Podpory dźwigają pełne belkowanie o silnie wysuniętym gzymsie, wyłamane na ich osi oraz przerwany przyczółek na linii kolumn. Po zewnętrznej stronie kolumn figury św. Wojciecha po lewej i św. Stanisława po prawej. W polu środkowym nisza w formie stojącego prostokąta otoczona profilowaną ramą; wewnątrz mniejszy obraz z przedstawieniem św. Jana Chrzciciela w profilowanym obramieniu w kształcie stojącego prostokąta. Zwieńczenie w kształcie stojącego prostokąta ujętego spływami wolutowymi, zamknięte gzymsem utworzonym ze zwróconych do siebie wolut; zakończone glorią promienistą z okrągłym polem z napisem „IHS” w otoczeniu obłoków. W polu zwieńczenia obraz z przedstawieniem św. Grzegorza w profilowanej ramie w formie stojącego prostokąta o wklęsłych bokach i narożach, zamkniętej łukiem nadwieszonym. Kondygnacja ujęta ażurowymi uszami utworzonymi z motywów roślinnych i karbowanej wstęgi. W partii belkowania nad polem środkowym rocaille'owy kartusz. Nad obrazem w zwieńczeniu muszla i kampanule; woluty dekorowane festonami. Struktura polichromowana na kolor jasnoniebieski; trzony kolumn, antepedium i profile na niebiesko; ornamentyka i profile złocone.
ołtarz

Ołtarz przytęczowy lewy św. Jana Chrzciciela

Zdjęcie nr 1: Nastawa ołtarzowa jednoosiowa, jednokondygnacyjna ze zwieńczeniem, na podwójnym cokole. Mensa drewniana, prostopadłościenna. Antepedium w formie leżącego prostokąta ujęte profilowaną ramą. W polu płaskorzeźbiona półpostać św. Hieronima, ujętego płatkami kwiatu na długiej, wygiętej łodydze, flankowana parą banderol. Prawą, ugiętą ręką podtrzymuje podwójny krzyż, w dłoni zaś kamień; lewą wyciągniętą w bok trzyma otwartą księgę. Święty ukazany został jako starzec. Twarz ma pociągłą, o wysokim czole, okoloną długą brodą; włosy po bokach głowy. Tors odsłonięty, postać przewiązana wokół gęsto drapowanym płaszczem. Przy prawym boku lew. Pole wypełnione płaskorzeźbionymi, wijącymi się ukwieconymi łodygami. Kondygnacja nastawy o wklęsłym licu, ujęta parą zwielokrotnionych pilastrów oraz stojącą przed nimi parą kolumn o kapitelach kompozytowych. Podpory dźwigają pełne belkowanie o silnie wysuniętym gzymsie, wyłamane na ich osi oraz przerwany przyczółek na linii kolumn na którym siedzi para puttów. Po zewnętrznej stronie kolumn figury króla Dawida po lewej i św. Floriana po prawej stronie. W polu środkowym nisza w formie stojącego prostokąta ujęta profilowaną ramą; wewnątrz mniejszy obraz z przedstawieniem św. Józefa w profilowanej ramie w kształcie stojącego prostokąta zwieńczonego łukiem wklęsło-wypukłym. Zwieńczenie w postaci stojącego prostokąta o wklęsłych bokach ujętego spływami wolutowymi i zakończone glorią promienistą z płaskorzeźbionym monogramem MARYA w otoczeniu obłoków. W polu obraz z przedstawieniem św. Grzegorza w profilowanej ramie w formie stojącego prostokąta o wklęsłych bokach i narożach, zamkniętej łukiem nadwieszonym. Kondygnacja ujęta ażurowymi uszami utworzonymi z motywów roślinnych i karbowanej wstęgi. W partii belkowania nad polem środkowym rocaille’owy kartusz. Nad obrazem, w zwieńczeniu, muszla i kampanule; woluty dekorowane festonami. Struktura polichromowana na kolor jasnoniebieski; trzony kolumn, antepedium i profile na niebiesko; ornamentyka i profile złocone i srebrzone.
ołtarz

Ołtarz przytęczowy prawy św. Józefa

Zdjęcie nr 1: Rzeźba drążona na cokole z przedstawieniem św. Łukasza w całej postaci. Figura w kontrapoście, w skręcie w prawo, z głową zwróconą w lewo; w prawej wyciągniętej w bok ręce trzyma księgę, lewą unosi równolegle. Głowę ma lekko pochyloną; twarz szczupłą z wysokim czołem, o szeroko otwartych, ciemnych oczach, wąskim nosie i rozchylonych ustach. Twarz jest okolona krótkim kręconym zarostem oraz włosami układającymi się w spływające na kark fale. Święty jest ubrany w długą, przylegającą do ciała tunikę oraz płaszcz przewiązany diagonalnie z prawego ramienia przez plecy i wokół lewego biodra, złapany z przodu. Polichromia naturalistyczna w odsłoniętych partiach ciała, szaty złocone, księga brązowo-złota. Z uwagi na swoje aktualne ustawienie na ołtarzu głównym wydrążenie zostało zasłonięte zamalowanym na złoto materiałem.
rzeźba

Św. Łukasz Ewangelista

Zdjęcie nr 1: Obraz w kształcie stojącego prostokąta w prostej, profilowanej ramie. Madonna w typie Hodegetrii, przedstawiona frontalnie, w półpostaci. Głowa zwrócona lekko w lewo, twarz pociągła, o wyrazistych rysach, ciemnej karnacji, długim nosie, zwężonych oczach i drobnych ustach. Prawą ręką wskazuje na trzymane na lewej ręce, siedzące Dzieciątko Jezus zwrócone w trzech czwartych w prawo, z głową przechyloną na lewe ramię. Twarz ma owalną, o ciemnej karnacji i wyrazistych rysach. Włosy brązowe, kręcone, zaczesane na twarz. Lewą rączką podtrzymuje księgę, prawą ma uniesioną w geście błogosławieństwa. Ubrania postaci przykrywają drewniane, rzeźbione i złocone sukienki. Maria jest ubrana w jednolitą suknię z monogramem pod szyją i maforion dekorowany liśćmi. Na prawym ramieniu ma pięcioramienną gwiazdę. Dzieciątko ma na sobie gładką sukienkę. Wokół głów postaci promieniste nimby, od nimbu Marii odchodzą promienie umieszczone naprzemiennie z gwiazdkami; na głowach otwarte korony dekorowane kameryzacją. Tło tworzą lustra.
obraz

Matka Boska z Dzieciątkiem (Matka Boska Suska)

Zdjęcie nr 1: Obraz w kształcie stojącego prostokąta o wklęsłych bokach i dolnych narożach, zamknięty łukiem nadwieszonym, w profilowanej, złoconej i srebrzonej ramie. W centrum kompozycji stoi św. Hieronim, ukazany do bioder, zwrócony w trzech czwartych w lewo, z głową odwróconą w przeciwnym kierunku, prawą ręką trzyma pastorał, lewą unosi do góry. Ma owalną twarz o głęboko osadzonych oczach. Siwa broda sięga dekoltu, włosy ma zaczesane do tyłu. Jest ubrany w albę, a na nią ma założoną czerwoną kapę o granatowym podbiciu, lamowaną złotem. Na głowie ma czerwoną infułę. W prawym dolnym rogu kompozycji widoczny fragment brązowego lwa, który ma otwartą paszczę, a lewą łapę opiera na udzie świętego. W lewym dolnym rogu namalowano kamień. Tło obrazu ciemnobrunatne, rozjaśnione subtelnie za głową postaci.
obraz

Św. Hieronim

Zdjęcie nr 1: Obraz w kształcie stojącego prostokąta o wklęsłych bokach i dolnych narożach, zamknięty łukiem nadwieszonym, w profilowanej, złoconej i srebrzonej ramie. W centrum kompozycji klęczy na ziemi św. Hieronim z rozłożonymi w geście oranta dłońmi. Głowę przechyla w lewo, wzrok wznosi do góry, ma poważną, naznaczoną zmarszczkami twarz okoloną bujnym, ciemnym zarostem, a wokół głowy jasny nimb. Jest ubrany w czerwoną sutannę, przed nim z prawej strony leży na księdze kapelusz kardynalski. Z lewej otwarta księga z widocznymi, wypisanymi na kartach słowami psalmu „ANNOS / AEFRNOS / IN ME(N)TE / HABVI / Psal(mi) 76”, trzecia, zamknięta księga leży na jego udzie. Powyżej kapelusza widoczny czarny dzbanuszek, kałamarz z zatkniętym piórem pisarskim oraz ludzka czaszka; nad nimi, przy prawej krawędzi między skałami zatknięty został krzyż, do którego wzrok wznosi Hieronim. Po lewej stronie, ponad księgą wyróżnia się fragment zwiniętego bicza oraz głowa lwa. U góry, przy krawędzi widać fragment trąby. Tło obrazu tworzą ciemnobrunatne, skłębione obłoki.
obraz

Św. Hieronim

Zdjęcie nr 1: Obraz w kształcie stojącego prostokąta o wklęsłych bokach i dolnych narożach, zamknięty łukiem nadwieszonym, w profilowanej, złoconej i srebrzonej ramie. W centrum kompozycji stoi św. Grzegorz, ukazany do bioder, zwrócony w trzech czwartych w lewo, z prawą ręką uniesioną w geście błogosławieństwa, w lewej trzyma krzyż potrójny pontyfikalny. Ma owalną twarz z wyraźnymi bruzdami zmarszczek. Przylegające nakrycie, które ma na głowie nosi nazwę camerino (camauro), na obrazie widać, że jest ubrany w rokietę, na którą ma założony mucet – sięgającą łokci pelerynę i złotą stułę. Na drugim planie, na stole po lewej stronie stoi niebiesko-złota tiara papieska. Tło obrazu ciemnobrunatne, rozjaśnione subtelnie za głową postaci.
obraz

Św. Grzegorz

Zdjęcie nr 1: Obraz w kształcie stojącego owalu w drewnianej, profilowanej ramie. W centrum kompozycji siedzi Madonna trzymając obiema rękami na kolanach Jezusa, który jakby chowa się za nią, patrząc jenocześnie na widza. Maria została ukazana jako młoda kobieta o owalnej twarzy osadzonej na szerokiej szyi. Ma duże, ciemne oczy, wąski nos i niewielkie usta. Jest ubrana w czerwoną suknię, na ramiona ma zarzuconą ciemnozieloną chustę dekorowaną jaśniejszymi pasami z czerwonym ornamentem, przechodzącą w szeroki, złoty pas na plecach; jej nogi okrywa granatowy płaszcz. Dzieciątko kładzie łokieć na ręce Marii, nogi ma zwrócone w stronę widza. Jest ubrane w żółtą sukienkę. Za nimi, z prawej strony stoi młody św. Jan Chrzciciel. Ręce składa do modlitwy, jest ubrany w płaszcz ze skóry, lewą ręką przytrzymuje niewielki krzyżyk. Obaj chłopcy mają pełne twarze, duże, szeroko otwarte oczy i zaróżowione policzki; krótkie ciemnobrązowe włosy mają zaczesane na boki. Tło obrazu jednolite, ciemne.
obraz

Madonna della seggiola, kopia

Zdjęcie nr 1: Rzeźba drążona, na cokole. Święty zwrócony frontalnie, w kontrapoście, o esowato wygiętej sylwetce, z głową przechyloną na prawe ramię. Prawą rękę unosi w geście błogosławieństwa, w lewej trzyma pastorał. Twarz ma pociągłą, oczy niewielkie, wydatny nos. Włosy długie, kręcone, opadające na ramiona. Jest ubrany w złoconą albę, srebrzoną komżę z koronką przy brzegu, złocony mucet z guzikami oraz srebrzony płaszcz zapięty na piersi, ze złoconą lamówką i podbiciem; na głowie ma złoconą infułę, na dłoniach rękawiczki. Polichromia naturalistyczna w odsłoniętych partiach ciała, strój i atrybuty złocone i srebrzone.
rzeźba

Św. Stanisław

Zdjęcie nr 1: Pole główne ołtarza wypełnia figura Chrystusa Ukrzyżowanego na tle obrazu. Rzeźba pełna przedstawia żywego jeszcze Zbawiciela. Ciało oddano w dużym zwisie, o układzie ramion zbliżonym do litery „V” i esowato wygiętej sylwetce. Jezus ma nogi ugięte w kolanach, stopy przybite dwoma gwoździami, prawą nad lewą. Ciało szczupłe o wyraźnie podkreślonej muskulaturze i pracy mięśni, z zaznaczonymi śladami męki na lewym boku i w miejscach przebicia gwoździami. Głowa w grubej koronie cierniowej, przechylona na lewe ramię, uniesiona, ze wzrokiem skierowanym do góry. Twarz szczupła, okolona krótką brodą, nos długi, wąski, usta rozchylone. Włosy kręcone w pukle opadają na lewe ramię i plecy. Perizonium krótkie, utworzone ze skręconej, drapowanej i skrzyżowanej tkaniny, ze złoconą lamówką; przewiązane na prawym boku sznurem z chwostami, z obfitym, gęsto drapowanym zwisem sięgającym kolan. Polichromia naturalistyczna w partiach ciała; perizonium srebrzone i złocone, korona cierniowa i sznur złocone. W górnej części pionowej belki krzyża titulus w formie zwoju z napisem „IN/RI”. W tle, po prawej stronie krzyża postać klęczącej Marii Magdaleny, zwróconej w trzech czwartych w stronę Chrytsusa. Jej lewa ręka spoczywa na piersi, prawa ujmuje belkę krzyża. Ma pełną, młodzieńczą twarz, włosy długie, opadające na ramiona i plecy z wplecionymi sznurami pereł. Ubrana jest w białą suknię przewiązaną w talii oraz niebieski płaszcz połamany w grube fałdy na rękawach. U jej nóg puszka na wonności. W lewej dolnej części obrazu przedstawienie Jerozolimy wśród gór. Obraz w połowie przecina jaśniejsza linia horyzontu, powyżej widoczne ciemne niebo z kłębiastymi chmurami. Kolorystyka obrazu ciemna, kontrastująca z figurą Ukrzyżowanego.
rzeźba

Krucyfiks

Zdjęcie nr 1: Nastawa ołtarzowa jednoosiowa, jednokondygnacyjna ze zwieńczeniem, na podwójnym cokole. Mensa ołtarzowa drewniana, prostopadłościenna. Antepedium w formie leżącego prostokąta w profilowanej ramie. Pole dekorowane rzeźbionym akantem o układzie symetrycznym względem osi środkowej, z elementami muszli oraz parą puttów po dwóch stronach centralnie ustawionej łodygi z kwiatem. Tabernakulum w formie prostopadłościanu zamkniętego gzymsem. Drzwiczki w kształcie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem nadwieszonym w profilowanej ramie z płaskorzeźbionym przedstawieniem zmartwychwstałego Chrystusa; ujęte płyciną, dekorowaną w przyłuczach polami z akantem. Chrystus został ukazany w całej postaci, lewą ręka przytrzymując krzyż, prawą wskazuje ranę w boku. Przy jego prawej nodze stoi kielich. Pierwsza kondygnacja nastawy ujęta dwiema parami kolumn o kapitelach kompozytowych i kanelowanych trzonach o kwadratowym przekroju, ustawionych przed pilastrami; wewnętrzna para ustawiona skośnie względem lica ołtarza. Podpory dźwigają pełne belkowanie wyłamane na ich osi, przerwane nad polem środkowym; wewnętrzna para podtrzymuje imposty oraz przerwany, esowaty przyczółek z siedzącymi przed nim, na gzymsie, figurami aniołów w długich sukniach. Pole środkowe kondygnacji w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem półkolistym nadwieszonym z wnęką z figurą Chrystusa Ukrzyżowanego na malowanym tle z Jerozolimą i postacią św. Marii Magdaleny. Zwieńczenie w formie bardzo rozbudowanej glorii promienistej, o naprzemiennie długich i krótkich wiązkach promieni; z płaskorzeźbionym mandylionem podtrzymywanym u spodu i po bokach przez trzy putta. Chustę św. Weroniki od góry i od dołu ujmują skłębione obłoki, między którymi widoczne główki anielskie. 
Oba cokoły dekorowane płycinami: w partii dolnego cokołu wypełnionymi ciemnoróżową marmoryzacją, w partii górnego ornamentem akantowym, mniejsze płyciny w partii fryzu. Struktura polichromowana na kolor jasnoszary, pola płycin i profilowania czerwone; kolumny, gloria, ornamentyka i profilowania złocone; chusta i obłoki srebrzone.
ołtarz

Ołtarz boczny prawy Ukrzyżowania

Zdjęcie nr 1: Figura św. Jana Nepomucena na rozbudowanej podstawie. Na trzech stopniach ustawiono sześcian zwężający się ku górze, składający się z postumentu z wolutami w dolnej części ustawionego na cokole i zwieńczonego gzymsem. Na ścianie frontowej na rozpostartej, zwieńczonej mitrą książęcą tkaninie złocona inskrypcja „PROSZĘ / O JEDNO PO/ZDROWIENIE / ZA DUSZE / ZMARŁYCH / A(NNO) D(OMINI) 1759” a poniżej data „R(OKU) 1901” ponad czaszką i piszczelą. Na podstawie, na cokole ustawiono figurę św. Jana Nepomucena w kontrapoście, z prawą nogą ugiętą w kolanie. Obiema rękami przytrzymuje krucyfiks i złotą palmę męczeństwa. Ma podłużną, smutną twarz o wklęsłych policzkach, niewielkich oczach, wąskim nosie i zamkniętych ustach okoloną krótką brodą i krótkimi włosami odwijającymi się do tyłu. Jest ubrany w strój kanonika: ma narzuconą na komżę i sutannę futrzaną almucję, a na głowie biret. Wokół głowy nimb z pięcioma złoconymi gwiazdkami. Na stopniu cokoło napis „ODNOWIŁA RADA GMINNA”.
rzeźba

Św. Jan Nepomucen

Zdjęcie nr 1: Na dwóch stopniach ustawiono wysoki cokół zwieńczony gzymsem, na którym na podstawie znajduje się figura św. Jana Nepomucena. Z czterech stron cokołu są fakturowane płyciny, na przedniej wyryto datę 1779. Święty o esowato wygiętej sylwetce, w kontrapoście, z prawą nogą zgiętą w kolanie. W obu rękach trzyma krucyfiks. Ma podłużną twarz okoloną krótkim zarostem i długimi, spływającymi na kark włosami. Ma półprzymknięte oczy, mały, wąski nos i rozciągnięte w delikatnym uśmiechu usta. Jest ubrany w strój kanonika: ma narzuconą na sutannę i komżę futrzaną almucję, a na głowie biret. Wokół głowy nimb z sześcioma gwiazdkami.
rzeźba

Św. Jan Nepomucen

Zdjęcie nr 1: Rzeźba ścięta z tyłu, drążona, ustawiona na rzeźbionym cokole. Święta zwrócona frontalnie, w kontrapoście, z prawym kolanem ugiętym, głową skierowaną w prawą stronę, prawą ręką na piersi i lewą uniesioną. Twarz ma pełną, o delikatnych rysach, oczy i usta niewielkie. Ubrana jest w gęsto drapowaną suknię, przepasaną w talii oraz przerzucony przez lewe ramię płaszcz otaczający postać i opadający na prawą nogę. Na głowie ma ściśle przylegający welon z podwiką. Polichromia naturalistyczna w odsłoniętych partiach ciała, szaty złocone.
rzeźba

św. Anna

Zdjęcie nr 1: Rzeźba ścięta z tyłu, drążona. Figura ustawiona na rzeźbionym cokole, ustawiona frontalnie, w kontrapoście, z głową skierowaną w lewo. Lewa ręka świętego spoczywa na piersi, prawa jest wyciągnięta w przód.Twarz pociągła, okolona krótką, kręconą brodą. Włosy półdługie, kręcone, opadają na tył głowy. Święty jest ubrany w tunikę przepasaną w talii, ściśle przylegającą w partii torsu oraz obficie drapowany płaszcz przewieszony przez prawe ramię, otaczający postać i podwieszony na prawym boku.
Polichromia naturalistyczna w odsłoniętych partiach ciała, szaty złocone.
rzeźba

Św. Joachim

Zdjęcie nr 1: Obraz w formie stojącego prostokąta zamknięty łukiem półkolistym nadwieszonym z uskokami w złoconej, profilowanej ramie. W centrum postacie spotykających się Marii i św. Elżbiety. Kobiety zwrócone ku sobie obejmują się obiema rękami. Twarz Marii jest owalna o wyraźnych, młodzieńczych rysach, jasnej karnacji, nad głową nimb. Matka Boska jest ubrana w bladoróżową suknię przepasaną w talii oraz niebieski płaszcz nakrywający głowę i ramiona, przewiązany z przodu. Twarz św. Elżbiety jest owalna, zdradza jej starszy wiek, o ciemnej karnacji; oczy ma zwrócone w górę. Ubrana jest w zieloną suknię oraz czerwony płaszcz przerzucony przez prawe ramię i zawiązany na boku, na głowie ma jasnoczerwoną chustę. Na drugim planie w prawej części obrazu ukazany budynek, w którego wejściu przedstawione półpostacie witających się św. Józefa i Zachariasza. Scena została zakomponowana na tle architektury – na trzecim planie widoczny budynek z dwoma wielodzielnymi oknami. Powyżej w górnej części obrazu widoczny jest fragment błękitnego nieba z zabarwionymi na różowo obłokami. Kolorystyka ciemna, ciepła, postacie kobiet zostały wyróżnione intensywnym kolorem tkanin. Silny światłocień.
obraz

Nawiedzenie Najświętszej Marii Panny

Zdjęcie nr 1: Obraz w formie stojącego prostokąta o wklęsłych bokach i narożach zamkniętego łukiem nadwieszonym. W centrum postać klęczącej na jednym kolanie św. Moniki, zwróconej profilem w prawo. Prawą dłoń składa na piersi, dociskając białą tkaninę, lewą wyciąga przed siebie. Ma szczupłą twarz o dojrzałych rysach. Jest ubrana w czarny habit i welon oraz podwikę. Święta klęczy przed krucyfiksem ustawionym na widocznym fragmencie blatu. W lewej części obrazu fragment kolumny na cokole. Tło tworzy niebo pokryte kłębiastymi obłokami. Kolorystyka obrazu ciemna, ciepła.
obraz

Św. Monika

Zdjęcie nr 1: Nastawa ołtarzowa jednoosiowa, jednokondygnacyjna ze zwieńczeniem, na podwójnym cokole. Mensa drewniana, późniejsza, wklęsło-wypukła, dekorowana na krawędziach i ścianie frontowej motywami roślinnymi. Kondygnacja nastawy ujęta zwielokrotnionymi pilastrami o kapitelach kompozytowych ustawionymi skośnie oraz stojącą przed nimi parą kolumn o o takich samych kapitelach. Podpory dźwigają pełne belkowanie, o wklęsło-wypukłym zarysie, wyłamane na ich osi; nad polem środkowym przyjmujące formę łuku odcinkowego. Kolumny podtrzymują przerwany przyczółek, na którym klęczą figury aniołów. Podpory ustawione zostały na profilowanych cokołach. W polu środkowym obraz z przedstawieniem Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w profilowanej ramie w kształcie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem nadwieszonym z uskokiem. Pole flankowane przez figury św. Anny z prawej strony i św. Joachima z lewej. Zwieńczenie w formie wydłużonego, stojącego prostokąta ujętego spływami wolutowymi, zamkniętego gzymsem w kształcie łuku nadwieszonego. W polu obraz z przedstawieniem św. Moniki w profilowanej ramie w kształcie stojącego prostokąta o wklęsłych bokach, zamkniętego łukiem nadwieszonym. Pod mensą rozeta z czterema palmetami. W partii cokołu płycina. Trzony pilastrów dekorowane płycinami z rocaille’m. Pole obrazowe flankuje rocaille, nad łukiem rozeta z liśćmi i rocaille. Kondygnacja ujęta uszami utworzonymi z ażurowego rocaille’a i kratką regencyjną. Na belkowaniu dwa rocaille’owe wazony. Woluty spływów zwieńczenia zdobione rocaille’m; ponad obrazem rocaille z kratką regencyjną. Struktura w całości marmoryzowana na niebiesko; kolumny, ornamentyka oraz profile złocone, skrzydła aniołów srebrzone.
ołtarz

Ołtarz główny Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny

Zdjęcie nr 1: Epitafium z czarnego marmuru w formie zbliżonej do kwadratu ze złoconą inskrypcją „ZMARŁA WIKTORYA / Z MORSZTYNOW / WIELOPOLSKA / D(NIA) 26. STYCZNIA 1800 R(OK)U / PROSI O NABOŻNE / WESTCHNIENIE”.
płyta nagrobna

Epitafium Wiktorii z Morsztynów Wielopolskiej

Zdjęcie nr 1: Obraz przedstawia siedzącą frontalnie św. Annę z Jezusem na kolanach i stojącą obok Matką Boską. Św. Anna ubrana w zieloną suknię i czerwony płaszcz, na głowie biały welon. Twarz św. Anny o wyostrzonych rysach, z niskim czołem, długim prostym nosem i wąskimi, drobnymi ustami, z silnie zaznaczonymi brwiami i rumieńcami na policzkach. Nagie Dzieciątko o okrągłej twarzy z krótkimi brązowymi włosami, przytrzymuje z lewą ręką jabłko podawane przez Marię. Matka Boska ukazana frontalnie, w całej postaci w kontrapoście, z prawą nogą wysuniętą do przodu i prawą ręką opartą na piersi, z lewą opuszczoną. Maria ubrana w różową, plisowaną suknię przepasaną na biodrach i niebieski płaszcz okrywający prawe ramię i dolną część ciała. Twarz oddana szkicowo z prostym nosem, delikatnymi oczami, wąskimi pełnymi wargami, włosy brązowe, długie opadające na ramiona. Wokół głów postaci świetliste nimby. Postacie ukazane wewnątrz nieokreślonego pomieszczenia z perspektywicznie oddaną posadzką, z oknem na osi. Rama drewniana, profilowana, z nałożonym motywem wieńca z liści laurowych z masy gipsowej, złocona.
obraz

Św. Anna Samotrzeć

Zdjęcie nr 1: Tablica epitafijna w kształcie zbliżonym do kwadratu ze skomponowaną z różnej wielkości i typów  pisma inskrypcją poniżej herbów Starykoń i Sulima. Upamiętniający zmarłą napis został pozłocony. „D(EO) O(PTIMO) M(AXIMO) / Teresa z Xiążąt Sułkowskich / HRABINA WIELOPOLSKA / urodzona d(nia) 24. Stycznia 1746. r(oku) umarła d(nia) 18. / Grudnia 1818 r(oku) powszechnie żałowana nie tylko / od swych dzieci których wychowaniem w zasadach / Religii Katolickiej, i wzorowo maiątkiem przez lat / 45. iako wdowa trudniła się, lecz i przez podwładnych / iako dobra Pani z wdzięcznością wspominana / poleca się modliwtom ze Jey duszę”.
płyta nagrobna

Epitafium Teresy z Sułkowskich Wielopolskiej

Zdjęcie nr 1: Obraz w kształcie stojącego owalu z wizerunkiem św. Stanisława Kazimierczyka. Bliżej lewej krawędzi płótna została ukazana do pasa postać Stanisława, który ma ręce złożone do modlitwy, a wzrok kieruje ku górze. Ma trójkątną twarz o dużych, głęboko osadzonych oczach, wąskim nosie i szerokich, lekko rozchylonych ustach. Po policzkach spływają mu łzy. Krótkie włosy ma zaczesane na boki, a na głowie wyciętą tonsurę. Jest ubrany w biały habit i podbitą czerwienią czarną pelerynkę z kapturem. Przed nim, na pokrytym czerwoną tkaniną blacie leży otwarta księga, ludzka czaszka i krucyfiks. Za świętym widoczny fragment granatowej kotary ze zwisającym chwostem. Tło obrazu  niejednolite – za głową Stanisława i na linii jego wzroku jasnożółte, w pozostałych miejscach niebieskoszare. Obraz oprawiono w profilowaną, złoconą ramę dekorowaną od góry ornamentem rocaille’owym, a od dołu zwiniętymi od wewnątrz w woluty liśćmi.
obraz

Św. Stanisław Kazimierczyk

Zdjęcie nr 1: Obraz w kształcie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem pełnym w szerokiej, gładkiej, drewnianej ramie. W centrum kompozycji martwe ciało Chrystusa składane do grobu przez dwóch mężczyzn – Józefa z Arymatei i Nikodema. Ciało ma biały kolor, głowa Chrystusa opada na prawy bark, jego ręka zwisa bezwładnie ponad krawędzią kamiennego sarkofagu, do którego opuszczane są zwłoki. Za nim, również centralnie, stoi Maria, która ma złożone ręce i wzrok wzniesiony ku górze. Ma owalną, gładką twarz o głęboko osadzonych oczach, długim wąskim nosie i niewielkich, pełnych ustach. Jest ubrana w różową suknię przewiązaną zieloną szarfą i tego samego koloru chustę na głowie. Na ramionach ma narzucony niebieski, lamowany złotem płaszcz. Ciało Zbawiciela podtrzymuje dwóch starych mężczyzn. Jeden stoi z prawej strony kompozycji, z przodu. Ma na sobie żółtą suknię spodnią i czerwoną wierzchnią rozciętą nad łokciem i na udzie. Drugi, stojący za sarkofagiem, jest ubrany w ciemnozieloną suknię spodnią, szarą wierzchnią i czerwony płaszcz. Za nim stoi chłopiec w zielonej tunice i brązowej czapce trzymający w lewej ręce zapaloną świecę. Z prawej strony obrazu, ponad mężczyzną namalowano kobietę, być może Marię Magdalenę, trzymającą w rękach zawinięte w tkaninę naczynie (?). Za nią stoi anioł w brązowej sukni. Na pierwszym planie, przed sarkofagiem widoczne od lewej strony: misa, naczynie z przykrywką, korona cierniowa i trzy gwoździe. Ponad misą napis „A(nno) D(omini) 18[4]3”, na jej brzegu „[Ren]ovata 1879”, a przed naczyniem i koroną „pinx! Grzywa [?] Grzywiński”. W lewym górnym roku widok na Golgotę z trzema krzyżami.
obraz

Złożenie do grobu

Zdjęcie nr 1: Tablica w kształcie kwadratu wykonana z czarnego marmuru ze złoconym napisem poniżej herbów Starykoń i Grzymała „D(EO) O(PTIMO) M(AXIMO) / Józefa z Hrabiów Potulickich / HRABINA WIELOPOLSKA / Urodzona d(nia) 23. Marca 1787 r(oku) umarła d(nia) 16 / Marca 1848 r(oku) opatrzona s(więty)mi Sakramentami, / Mąż i Córka Jej kładąc ten pomnik w dowód /  żalu oraz wdzięczności ich za ciągłe Jej po/święcenie się dla nich, i za wzór Cnót Chrześci/ańskich im zostawiony / proszą o westchnienie za Jej duszę”.
płyta nagrobna

Epitafium Józefy z Potulickich Wielopolskiej

Zdjęcie nr 1: Tablica w kształcie stojącego prostokąta z wyrytym między niewielkim krzyżem łacińskim a czaszką powyżej skrzyżowanych piszczeli złoconym napisem „D(EO) O(PTIMO) M(AXIMO) / WOJCIECH CIESIELSKI / zmarły 14 Lipca 1840 r(oku) / w 66 roku wieku swego i / JÓZEFA / z Rutkowskich / CIESIELSKA / zmarła 5 Sierpnia 1859 r(oku) / w 76 roku wieku swego / proszą o westchnienie do Boga”. Pole napisu obwiedziono cienką, rytą ramką.
płyta nagrobna

Epitafium Wojciecha i Józefy Ciesielskich

Zdjęcie nr 1: Tablica epitafijna wykonana z czarnego marmuru w kształcie leżącego prostokąta, z umieszczonym poniżej niewielkiego krzyża łacińskiego złoconym napisem „+ D(EO) O(PTIMO) M(AXIMO) / KSIĄDZ FRANCISZEK X(AWERY) CIESIELSKI / kanonik dziekan i proboszcz / w Suchy / * 1806. + 27/2 1873 r(oku)”, obwiedzionym cienką, złotą ramką.
płyta nagrobna

Epitafium księdza Franciszka Ciesielskiego

Zdjęcie nr 1: Tablica w kształcie leżącego prostokąta z wyrytym poniżej niewielkiego krzyża łacińskiego złoconym napisem „D(EO) O(PTIMO) M(AXIMO) / Marya Pniewko / CIESIELSKA / *1813. +1890. / prosi o westchnienie do Boga”.
płyta nagrobna

Epitafium Marii Pniewko Ciesielskiej

Zdjęcie nr 1: Kościół ceglany, jednonawowy z transeptem. Nawa artykułowana półfilarami i półkolumnami przechodzącymi w gurty sklepienia kolebkowego z lunetami w nawie głównej i żaglowego na przecięciu naw. Na ścianach polichromia na cegle, gurty podkreślone pasami wzorów geometrycznych, sklepienie niebieskie. W nawie i prezbiterium okna w formie biforiów, w transepcie w kształcie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem pełnym, z maswerkami, w chórze węższe, zamknięte łukiem ostrym, dwudzielne z rozetą oraz biforia; główne wejście na osi. Chór muzyczny wsparty na masywnych filarach i kolumnach o kapitelach kostkowych z kamiennym parapetem ozdobionym fryzem arkadkowym. Na osi wieloplanowej fasady potężna, trójkondygnacyjna wieża. W pierwszej kondygnacji, po schodach wejście w formie łuku pełnego z drzwiami w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem dwuramiennym. Obramienie wejścia kamienne, flankowane kolumnami z kostkowymi kapitelami, ze szczytem z chrystogramem. Całość wtopiona w szerszy szczyt, w zwieńczeniu którego rozeta. W trzeciej kondygnacji, zakomponowanej na drugim planie, okno w kształcie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem pełnym, dwudzielne z rozetą. Nad nim rzeźba ukrzyżowanego Chrystusa, a w czterech narożach, na konsolach figury św. Stanisława biskupa, św. Stanisława Kostki, św. Jana Kantego i św. Kazimierza Jagiellończyka wykonane z kamienia pińczowskiego przez krakowskiego rzeźbiarza Władysława Druciaka. Wieżę flankują dwie mniejsze, również trójkondygnacyjne wieżyczki dołem czworoboczne, przechodzące w ośmiobok przepruty małymi, prostokątnymi oknami w dwóch niższych kondygnacjach i takimi samymi, naprzemiennie z biforiami w najwyższej. Elewacje transeptu z ogromnymi oknami dekorowanymi maswerkiem, zamknięte trójkątnymi szczytami. Elewacje zewnętrzne z wielobarwnej cegły – w większości ciemnej, dekorowanej na dwóch lub trzech poziomach pasami. Na poziomie pierwszej kondygnacji z jasnej cegły między pasami kamienia, poniżej linii dachu ze wzorem geometrycznym między pasami kamienia, w szczytach jasnym wzorem geometrycznym; chór dekorują blendy arkadkowe. Elewacje opinają ceglane szkarpy, w obejściu zwieńczone kamiennymi kapliczkami. Dachy nawy i transeptu dwuspadowe, dekorowane mozaiką geometryczną, wieloboczna kaplica z dachem sześciokątnym zwieńczonym barokową w kształcie wieżyczką na sygnaturkę, obejście pulpitowym. Do kaplicy przylega przełączka łącząca nowy kościół ze starym.  

Z wyposażenia kościoła na uwagę zasługują obraz Matki Boskiej Suskiej i dwie rzeźby (św. Łukasza i św. Jana Ewangelisty) przeniesione z ołtarza bocznego starego kościoła ustawione na ołtarzu głównym. Sam ołtarz główny (1912) wykonany został przez Antoniego Madeyskiego w Rzymie według rysunków Zygmunta Hendla. Madeyski wykorzystał do wzniesienia ołtarza rzadkie gatunki marmurów z rozebranego starochrześcijańskiego kościoła włoskiego. Niestety przerobiono go i zubożono w 1988 roku. Antoni Madeyski wykonał również tabernakulum, mensę ołtarzową, pulpit oraz chrzcielnicę. Teodor Talowski, architekt, zaprojektował również w 1901 roku ambonę z baldachimem. Zygmunt Hendel zaprojektował, prócz ołtarza głównego, ołtarz boczny św. Józefa i męki Pańskiej (1927). Franciszek Mączyński wykonał figurę Serca Pana Jezusa w latach 1914-1915. Za ołtarzem ze sceną Nawiedzenia widoczne są witraże według kartonów Zdzisława Giedliczki, w prezbiterium ze sceną Zesłania Ducha Świętego i postaciami Matki Boskiej Ostrobramskiej i św. Aleksandra.
kościół

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny

Zdjęcie nr 1: Mensa w typie sarkofagowym ustawiona na czterech lwich łapach. Ściana frontowa jest dekorowana trzema płycinami. Zewnętrzne mają kształt leżących prostokątów z wklęsłą wewnętrzną krawędzią, a środkowa jest okrągła, wypełniona chrystogramem. Mensa w kolorze jasnoszarego kamienia, łapy białe.
ołtarz

Mensa ołtarzowa

Zdjęcie nr 1: Obraz w kształcie zbliżonym do kwadratu w drewnianej, rzeźbionej w kimation ramie. W centrum ukazana w półpostaci Matka Boska z Dzieciątkiem na lewym ramieniu. Maria ma głowę przechyloną na lewe ramię, w prawej ręce trzyma rękę Dzieciątka. Ma owalną twarz o łagodnym wyrazie, niebieskie oczy, prosty nos i wąskie usta. Jest ubrana w jasnobrązową suknię z ciemniejszą lamówką i niebieski maforion. Dzieciątko siedzi, dłońmi dotyka ręki matki, głowę zwraca w lewo. Jest ubrane w długą, jasną tunikę. Stroje postaci są dekorowane aplikowaną tasiemką, postacie mają na głowach otwarte korony, a wokół głów nimby wypełnione stylizowaną wicią roślinną.  Po obu stronach głowy Marii ukazano anioły trzymające arma Christi. Anioł z lewej jest ubrany w białą suknię i zielony płaszcz, trzyma gąbkę na drzewcu oraz włócznię, a anioł z prawej jest ubrany w niebieską suknię z białymi dodatkami i trzyma krzyż papieski z trzema belkami.  W tle, powyżej aniołów napisy: po lewej stronie „MP” i „ΟΡМ”, a po prawej „ΘΥ” oraz „OΡГ”. Poniżej anioła po prawej stronie „IC-XC”. Tło jednolite, ciemnozielone.
obraz

Matka Boska Nieustającej Pomocy

Zdjęcie nr 1: Prostokątna płyta w kształcie leżącego prostokąta, z czarnego marmuru, opatrzona majuskułowym napisem w języku polskim (litery pozłocone): Ś. P. / D. O. M. / KS. KAN. WŁADYSŁAW SERAFIN / PROBOSZCZ PARAFII SUCHEJ BESKIDZKIEJ / OD 1953 DO 1971 R. / TROSKLIWY GOSPODARZ I DOBRODZIEJ / KOŚCIOŁA / CZEŚĆ JEGO PAMIĘCI / WDZIĘCZNI PARAFIANIE. Płyta umieszczona w ramie z piaskowca, profilowanej, prostokątnej, z uszakami w narożach.
płyta nagrobna

Epitafium księdza Władysława Serafina

Zdjęcie nr 1: Pełnoplastyczna rzeźba Chrystusa Króla Wszechświata została ustawiona na wysokim czworobocznym postumencie wzniesionym z kamiennych ciosów. Chrystus został przedstawiony frontalnie, stojąc na fragmencie widocznego globu w nieznacznym kontrapoście. W wyciągniętej przed siebie prawej ręce trzyma złocone berło ułożone poziomo. Natomiast lewą ręką podtrzymuje niebieski glob zwieńczony złotym krzyżykiem. Chrystus ma pociągłą twarz otoczoną zarostem oraz długimi włosami spływającymi na ramiona. Ma prosty nos, wydatne usta oraz szeroko otwarte oczy o spojrzeniu skierowanym przed siebie. Ubrany jest w przewiązaną albę odsłaniającą na dole końcówki butów, skrzyżowaną na piersi kapłańską stułę oraz kapę, której poły zarzucone są na przedramienia. Spiętą pod szyją złoconą fibulą kapę lamuje szeroka, wzorzysta borta wyciskana w kamieniu. Zbawiciel ma na głowie złoconą koronę o wysokich, floralnych sterczynach z obręczą dekorowaną motywem wieńca z ciernia. Boki postumentu flankują dwa kamienne uskoki ułożone schodkowo.
rzeźba

Figura Chrystusa Króla

Zdjęcie nr 1: Epitafium w kształcie leżącego prostokąta w ciemnoszarej, szerokiej, gładkiej, rozglifionej ramie. W polu, w jasnym kamieniu wykuto i zaciemniono inskrypcję „D(EO) O(PTIMO) M(AXIMO) / ANNA Z HOŁYŃSKICH / ALEKSANDROWA / BRANICKA / *1824 +1907 / RODZINA PROSI O ANIOŁ PAŃSKI / ZA SPOKÓJ JEJ DUSZY”.
płyta nagrobna

Epitafium Anny z Hołyńskich Aleksandrowej Branickiej

Zdjęcie nr 1: Obraz na rzucie leżącego prostokąta w drewnianej, profilowanej ramie. Obraz ukazuje z żabiej perspektywy plebanię orz bryłę kościoła parafialnego w Suchej Beskidzkiej. Obraz malowany szkicowo, szerokimi plamami barw, w zgaszonej tonacji zieleni, brązów i czerwieni.
obraz

Widok na kościół i plebanię w Suchej

Zdjęcie nr 1: Kamienna tablica w kształcie leżącego prostokąta w szerokiej, profilowanej ramie z uszakami. Na niej, poniżej niewielkiego krzyża łacińskiego majuskułowy, złocony napis „D(EO) O(PTIMO) M(AXIMO) / KS(IĄDZ) MICHAŁ KOŁODZIEJ / DOKTÓR FILOZOFJI I PRAWA / BYŁY KANONIK KAPITUŁY KRAKOWSKIEJ / SZAMBELAN JEGO ŚWIĄTOBLIWOŚCI / DZIEKAN SUSKI I PROBOSZCZ W SUCHEJ / ZMARŁ 25 XI 1928 W 58 ROKU ŻYCIA / A 28 KAPŁAŃSTWA. / CZEŚĆ JEGO PAMIĘCI”.
płyta nagrobna

Epitafium księdza Michała Kołodzieja

Zdjęcie nr 1: Tablica w kształcie leżącego prostokąta wykonana z marmuru i obwiedziona szeroką, gładką ramą z szarego kamienia. Na niej majuskułowy, złocony napis „TABLICA PAMIĄTKOWA / JUBIL(EUSZ) ROKU MARYJNEGO / W SETNĄ ROCZNICĘ OGŁOSZENIA / DOGMATU O NIEPOKAL(ANYM) POCZ(ĘCIU) N(AJŚWIĘTSZEJ) M(ARII) P(ANNY) / NA PODZIĘKOWANIE P(ANU) BOGU / ZA OTRZYMANE ŁASKI / R(OKU) P(AŃSKIEGO) 1954 PARAFIANIE”.
tablica pamiątkowa

Tablica upamiętniająca setną rocznicę ogłoszenia dogmatu o Niepokalanym Poczęciu Marii

Zdjęcie nr 1: Brązowa tablica w kształcie leżącego prostokątna obwiedzioną szeroką, profilowaną, kamienną ramą. Na niej symetrycznie po dwóch stronach profilowe portrety zwróconych do siebie: po lewej stronie św. Stanisława, a po prawej św. Jana Pawła. Święty Stanisław ukazany w nimbie i z pastorałem, św. Jan Paweł II z krzyżem papieskim. Obaj zostali przedstawieni w infułach i podpisani „ŚW(IĘTY) STANISŁAW” i „ JAN PAWEŁ II P(APIEŻ)P(OLAK)”. Między nimi, u góry, niewielkie portretowe ujęcie Matki Boskiej Częstochowskiej, poniżej której jej monogram ponad herbami wymienionych postaci. Na dole, w trzech linijkach napis „NA PAMIATKĘ / ŚWIĘTYCH JUBILEUSZÓW / 1272 1972 1983  1382 1982”. W prawym dolnym rogu sygnatura „B. LANGMAN”.
tablica pamiątkowa

Tablica upamiętniająca cztery jubileusze

Opis topograficzny

Sucha Beskidzka leży w niewielkiej kotlinie położonej u zbiegu rzeki Skawy i jej lewego dopływu Stryszawki. Miasto od południa i wschodu opasają zalesione grzbiety Beskidu Makowskiego z kulminacjami na Magurce (870 m n.p.m.), Kamiennej (744 m n.p.m.) i Mioduszynie (633 m n.p.m.). Od północy nad miastem i zamkiem góruje wzniesienie Jasień (521 m n.p.m.) zaliczane do pasma Beskidu Małego. Sam rynek suski leży na wysokości 335 m n.p.m. Główną arterią miejską pozostaje droga wojewódzka nr 946 (Żywiec-Sucha Beskidzka), łącząca się z tzw. trasą karpacką, czyli drogą krajową nr 28 (Zator-Sucha Beskidzka-Medyka). W skład gminy miejskiej poza Suchą wchodzą: Błądzonka położona na północ od zabudowań Suchej wzdłuż potoku od tej samej nazwie uchodzącego do Stryszawki oraz Zasypnica po stronie południowej nad potokiem Zasepnica. Sucha Beskidzka graniczy ze Stryszawą od zachodu, Tarnawą Dolną i Zembrzycami od północy oraz Makowem Podhalańskim od wschodu. O atrakcyjności turystycznej ośrodka decydują urozmaicona rzeźba terenu, bogata fauna i flora oraz rozbudowana baza noclegowa. Przy dworcu kolejowym swój bieg rozpoczynają czerwony szlak do Zawoi Centrum oraz czarny szlak do Zawoi Dolnej (oba kierujące się w stronę Babiogórskiego Parku Narodowego) oraz zielony szlak dojściowy do tzw. Małego Szlaku Beskidzkiego (z Bielska-Białej przez pasmo Beskidu Małego aż do Lubonia Wielkiego w Beskidzie Wyspowym). Z kolei z dworca autobusowego rusza niebieski szlak pieszy przez Mioduszynę do Makowa Podhalańskiego. Ponadto na terenie Suchej i okolic wyznaczono kilka interesujących tras rowerowych. W 1939 roku jeden z mieszkańców miasta opisał jego położenie w taki sposób: „Miasto jest położone niezwykle malowniczo i zacisznie. Część miasta rozsiadła się nad potokami, toczącymi swe kryniczne wody po skalistych dnach, reszta zaś rozrzucona jest po stokach i szczytach otaczających gór”.

Streszczenie dziejów

Lokacja Suchej nastąpiła dopiero w 1405 roku, a jej pierwszymi właścicielami była rodzina Słupskich. W 1554 roku złotnik krakowski Kasper Castiglione nabył osadę od Stanisława Słupskiego, wzniósł tu dwór obronny i wkrótce przyjął nazwisko Suski. Na początku XVII wieku majątek przejął Piotr Komorowski, który w 1614 roku przebudował dwór w stylu renesansowego zamku. Kolejni właściciele majątku, Wielopolscy, następnie Braniccy, zadbali o jego rozwój gospodarczy, organizując i z czasem powiększając system hut zwanych Kuźnicami Suskimi. W dziejach Suchej szczególnie odznaczyli się Aleksander Branicki, który nabył miejscowość w 1846 roku oraz jego małżonka Anna z Hołyńskich. Oboje w dużym stopniu wpłynęli na rozwój społeczny mieszkańców i zadbali o suski zamek, w którym urządzili jedną z najbogatszych kolekcji bibliotecznych i historycznych na ziemiach polskich. Wraz z dynamizacją życia społecznego i gospodarczego Sucha awansowała do rangi miasta na podstawie uchwały gminnej z 1896 roku. Okres prosperity z początku XX wieku i lat międzywojennych przerwał wybuch drugiej wojny światowej. Wcielone do granic Trzeciej Rzeszy miasto objęła operacja wysiedleńcza Aktion Saybusch, a w latach 1942-1943 funkcjonowało tu żydowskie getto. W styczniu 1945 roku niemieccy żołnierze przez tydzień utrzymywali miasto, prowadząc ciężkie walki z nacierającymi Rosjanami. W latach powojennych Sucha uzyskała status miasta powiatowego i zaczęła rozwijać się z nową siłą: powstały nowe zakłady pracy, wznoszono bloki mieszkalne i budynki szkolne. Jednocześnie wykorzystywano walory przyrodnicze i historyczne, by prężnie rozwijać ruch turystyczny. Upaństwowiony zamek w 1974 roku przekazano Państwowym Zbiorom Sztuki na Wawelu, a w 1992 roku suskiemu samorządowi. Generalny remont obiektu przeprowadzono dopiero w latach 2017-2018.

Dzieje miejscowości

Teren, na którym w XV stuleciu lokowano wieś Suchą, wchodził w skład księstwa krakowskiego przed 1177 lub 1179 rokiem, kiedy książę krakowski Kazimierz Sprawiedliwy podarował go księciu opolsko-raciborskiemu Mieszkowi Plątonogiemu. Wskutek kolejnych podziałów księstw śląskich około 1315 roku wykształciło się księstwo oświęcimskie obejmujące rozległe terytorium między rzekami Białą i Skawą, a w 1445 roku księstwo zatorskie. Początki kolonizacji dolin i zboczy Beskidu Makowskiego wiążą się z dwoma ruchami osadniczymi: wołoskim, idącym wzdłuż łuku Karpat w poszukiwaniu dogodnych i spokojnych miejsc na wypas owiec, oraz polskim (od północy wzdłuż Skawy). Częścią tej akcji osadniczej było lokowanie w 1405 roku wsi Suchej na tzw. surowym korzeniu, czyli na terenie wcześniej niezasiedlonym. W tym celu książę oświęcimski Jan III nadał nieznanemu z imienia zasadźcy 30 łanów „circa ripam Sucha nuncupatum” (obok brzegu zwanego Sucha), pozostawiając sobie prawo do polowań na tym terenie. Zapewne niedługo po zorganizowaniu wsi utworzono tu komorę celną księstwa zatorskiego.

Pierwszymi właścicielami wsi Suchej byli przedstawiciele rodziny Słupskich herbu Drużyna, którzy już w pierwszej połowie XV wieku dziedziczyli m.in. Kleczę i Stryszów. W 1493 roku Stanisław Słupski zapisał na swych dobrach – Stryszowie, Dąbrówce, Marcówce i Suchej – czynsz przeznaczony na potrzeby altarii Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w kościele parafialnym w Zatorze. Z kolei w 1530 roku jako właściciel Suchej i Zembrzyc wystąpił Jan Zembrzycki zobowiązujący się wówczas do wystawienia kościoła parafialnego w swoich dziedzicznych Zembrzycach. Z czasem osada znalazła się w rękach spolonizowanej rodziny włoskich rzemieślników. W 1531 roku krakowskie prawo miejskie przyjął Mikołaj Castiglione, kamieniarz z Florencji, który uczestniczył m.in. we wznoszeniu kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu. Z biegiem czasu dorobił się pokaźnego majątku, w którego skład wchodziły dom na ulicy Brackiej w Krakowie czy cegielnia w Dębnikach. Bogactwo ojca pomnożył jego syn, Kasper (Gaspare) Castiglione, 8 lutego 1554 nabywając Suchą od Stanisława Słupskiego, z którego córką, Jadwigą Słupską, ożenił się dwa lata później. Dzięki transakcji i mariażowi szwagier Kaspra, Jan Palczowski, adoptował go do swojego herbu Saszor. Adopcję potwierdził król Zygmunt August dokumentem nobilitacyjnym z 21 lutego 1564, określając już Kaspra nazwiskiem Suski (Suski de casa Castiglione). Najprawdopodobniej to z inicjatywy Kaspra w widłach Stryszawki i Skawy pod górą Jasień wzniesiono obronny dwór drewniano-kamienny, który w kolejnych stuleciach kilkukrotnie rozbudowywano. Po śmierci właściciela w 1589 roku ojcowiznę odziedziczył jego małoletni syn, Mikołaj Suski, którym do osiągnięcia pełnoletniości opiekował się starszy brat, Adam Suski. Ten ostatni w 1598 roku zaciągnął u Krzysztofa Cikowskiego pożyczkę w kwocie 1000 złotych polskich. Niezbyt zamożnym Suskim, zagrożonym utratą Suchej z powodu niespłacenia długu w terminie, przyszli z pomocą Komorowscy herbu Korczak z Żywca, którzy uregulowali zobowiązania sąsiadów, zabierając pod zastaw Suchą.

Komorowscy już od drugiej połowy XV wieku tworzyli w Beskidach bogate latyfundium, a w 1543 roku zakupili od Hieronima Noskowskiego klucz ślemieński, zbliżając się do suskich granic. Jedną z podstaw bogactwa Komorowskich była gospodarka leśna, a lasy dóbr żywieckich na tyle już przetrzebiono, że panowie na Żywcu zaczęli gorączkowo myśleć o powiększeniu swoich ziem. Drewno z lasów suskich eksploatowano w znacznie mniejszym stopniu, choć już w 1524 roku gontów z Suchej używano na potrzeby remontu zamku wawelskiego. Po wielu latach zatargów w 1608 roku Komorowscy ostatecznie weszli w posiadanie klucza suskiego, zapewniając wdowie po Kasprze, Jadwidze Suskiej, dożywotnie dochody w wysokości 900 złotych polskich rocznie i udziały w obrocie drewna z tutejszych lasów. W 1608 roku po śmierci Krzysztofa Komorowskiego spadek podzielono między jego trzech synów, dziedziczących części określane odtąd mianem „państw”. Państwo żywieckie trafiło do Mikołaja, państwo ślemieńskie do Aleksandra, a państwo suskie do Piotra, który szybko okazał się najbardziej gospodarnym spośród braci. W 1614 roku przerobił dwór obronny Suskich na kształt renesansowego zamku, o którym wspominał kronikarz żywiecki Andrzej Komoniecki: „Piotr zamek sobie grzeczny i spaniały tamże w Suchej wymurował, w którym ozdoba i przestrzeństwo wielkie jest, gdzie i kaplica ozdobna świętego Piotra Apostoła, patrona jego, zostaje”. Ponadto nowy właściciel, od 1616 roku sprawujący funkcję starosty oświęcimskiego, wystawił w Suchej kuźnię żelaza i miedzi, młyn wodny, hutę szkła, gorzelnię, browar i suszarnię chmielu. Choć był żonaty dwukrotnie – najpierw z Katarzyną z Przerębskich, a następnie z Marią Boguszówną – zmarł bezpotomnie w 1640 roku, pozostawiając majątek swojej bratanicy i dziedziczce Ślemienia, Katarzynie z Komorowskich Grudzińskiej (córce Aleksandra) oraz niepełnoletniemu bratankowi Krzysztofowi Komorowskiemu (synowi Mikołaja). Katarzyna wydzierżawiła Suchą podstolemu krakowskiemu Janowi Bylinie i wspomnianej Marii Boguszównie. Po osiągnięciu pełnoletniości Krzysztof rozwiązał te umowy i stał się jedynym właścicielem dóbr suskich – jednak tylko na kilka lat, gdyż w 1647 roku zmarł wskutek ran odniesionych po nieszczęśliwym upadku z konia w trakcie polowania.

Wówczas klucz dóbr odziedziczyła córka Krzysztofa, Konstancja Krystyna Komorowska, która w 1665 roku wniosła dominium suskie w posagu Janowi Wielopolskiemu herbu Starykoń, dziedzicowi zamku na Pieskowej Skale i przyszłemu kanclerzowi wielkiemu koronnemu. Możny właściciel pełnił wiele ważnych funkcji publicznych i nie mógł zbyt często przebywać na suskim zamku, oddawał zatem majątek w zarząd najpierw ekonomom, a potem podstarościm suskim. W 1688 roku majątek oszacowany na 240 tysięcy złotych polskich i składający się Suchej z zamkiem, Stryszawy, Lachowic, Krzeszowa, Kukowa, Zdziebla oraz Tarnawy odziedziczył syn Jana i Konstancji, Jan Kazimierz Wielopolski, a po jego śmierci w 1692 roku spadek przeszedł na wdowę Annę Konstancję z Lubomirskich oraz ich małoletniego syna, Aleksandra Dominika Wielopolskiego. Anna Konstancja, która wkrótce powtórnie wyszła za mąż – za Stanisława Małachowskiego – uporządkowała sprawy ekonomiczne i gospodarcze, wydając w 1696 roku ordynację dla wsi państwa suskiego. Mocą dokumentu m.in. potwierdzono prawa poddanych do swobodnej sprzedaży gruntów, zobowiązano ich do ścisłego dokumentowania takich transakcji w obecności kilku świadków, powołano sąd gromadzki z mianowanymi przez dwór przysiężnymi oraz nakazano poddanym uczestniczyć w coniedzielnej mszy świętej. Anna zadbała też o rozwój suskiego zamku, powiększając go około 1708 roku o dwie narożne wieże dobudowane od strony południowej i modernizując wnętrza. Po bezdzietnej śmierci Aleksandra Dominika państwo suskie trafiło do rąk starosty krakowskiego i pana na Żywcu Franciszka Wielopolskiego oraz jego syna Karola, dziedzica Suchej w latach 1727-1739. Z czasem Wielopolscy coraz wydajniej eksploatowali zasoby naturalne ziemi suskiej. W latach trzydziestych XIX wieku zreformowali tutejsze hutnictwo opierające się na bogatych złożach rud żelaza, kazali zburzyć mało wydajne dymarki i zbudować szereg zakładów fryszerskich, młotowni czy wysokich pieców do topienia żelaza. Rudę do warsztatów dowozili lokalni mieszkańcy, co już w XVIII wieku stało się dla nich dochodowym zajęciem. Poszczególne huty składały się na system zwany Kuźnicami Suskimi i przynosiły właścicielom niebagatelne zyski. Jednocześnie korzyści czerpano z tradycyjnej gospodarki leśnej, a tereny bogate w drzewostan mieszany sprzyjały zarówno rozwojowi technologii obróbki drewna, jak i sprzedaży drewna opałowego do browarów, gorzelni czy zakładów przemysłowych. Równocześnie Sucha w latach 1742-1761 uzyskała kolejne przywileje zezwalające na organizowanie łącznie 12 jarmarków rocznie. Wówczas zmienił się charakter wsi z osady rolniczej w miejscowość targową, której mieszkańcy handlowali przede wszystkim końmi, bydłem oraz wyrobami z drewna.

Wkroczenia Austriaków do Suchej w 1772 roku doczekał Jan Wielopolski, brat Karola Wielopolskiego i dziedzic Suchej od 1740 roku. Według nowego podziału administracyjnego wieś weszła najpierw w skład cyrkułu wadowickiego, w 1782 roku cyrkułu myślenickiego, by w 1819 roku znaleźć się ponownie w granicach cyrkułu wadowickiego. Pod koniec XVIII wieku na dobra suskie składały się Sucha z zamkiem, Stryszawa, Lachowice, Kuków, Krzeczów i Tarnawa. W 1773 roku dobra trafiły do rąk Jana Józefa Wielopolskiego ożenionego z Teresą z Sułkowskich, po której śmierci w 1818 roku majątek odziedziczył ich syn, Jan Kanty Wielopolski. Można niegdyś rodzina stała teraz u progu bankructwa. W związku ze skalą zadłużenia i potrzebą utrzymania kosztownych posiadłości w samym Krakowie Jan Kanty w 1839 roku na 12 lat wydzierżawił Suchą właścicielowi ziemi makowskiej Filipowi Saint-Geonois. Już jednak w 1843 roku Aleksander Branicki herbu Korczak złożył Wielopolskiemu propozycję zakupu państwa suskiego za niebagatelną kwotę 430 460 złotych reńskich – sprawa sprzedaży przeciągała się jednak do 1846 roku, gdyż Filip Saint-Genois nie chciał słyszeć o zerwaniu dzierżawy. Branicki był jedną z najbarwniejszych postaci swych czasów. Odbył wiele podróży m.in. do Egiptu, Nubii i Algierii, a zdobyte tam artefakty i okazy przyrodnicze przekazywał Uniwersytetowi Warszawskiemu i warszawskiemu Gabinetowi Zoologicznemu. Finansował różne przedsięwzięcia badawcze oraz wspierał wydawnictwa przyrodnicze o charakterze dydaktycznym. Był jednym z pierwszych polskich amatorów fotografii. Wraz z małżonką, Anną z Hołyńskich Branicką, zebrał bogatą bibliotekę urządzoną w suskim zamku. W 1869 roku wzbogacił zbiory o kilkutysięczną kolekcję rysunków i rycin Józefa Ignacego Kraszewskiego. Aleksander zmarł w 1877 roku, pozostawiając cały majątek jedynemu synowi, Władysławowi Branickiemu, ożenionemu z Julią z Potockich. Dziedzic kontynuował działalność kolekcjonerską ojca, z pasją powiększając ją o cenne starodruki, rękopisy, archiwalia, a nawet specjalistyczny zbiór masoników. Dziełem Władysława było również podjęcie gruntownych prac restauracyjnych na suskim zamku. Po jego śmierci w 1914 roku Sucha przeszła na własność jego córki Anny zamężnej z Juliuszem Tarnowskim.

Kiedy Braniccy obejmowali państwo suskie, lokalna sytuacja gospodarcza nie należała do najlepszych. Słabe gleby i ogólny spadek poziomu kultury rolnej wymógł na chłopach przejście na gospodarkę hodowlaną i uprawę ziemniaka – także w związku z rosnącym zapotrzebowaniem na produkcję wyrobów spirytusowych. Z pewnością korzystali na tym dzierżawcy wybudowanej na przełomie XVIII i XIX wieku karczmy, do dziś stojącej pośrodku suskiego Rynku jako jedna z najciekawszych atrakcji miasta. W połowie XIX stulecia Braniccy z pomocą nowego administratora Franciszka Löfflera i ekonomicznego kontrolera Stanisława Szumrańskiego usystematyzowali dokumentację gospodarczą majątku i unowocześnili jego zarządzanie. Wzrosły dochody z hodowli, handlu wyrobami drewnianymi oraz działalności Kuźnic Suskich. Ich modernizację rozpoczął w latach 1834-1836 jeszcze Jan Kanty Wielopolski, wystawiając wielki piec przeznaczony do wytopu żelaza, odlewnię, dwie walcownie, fryszerki i młotownię do miedzi. W 1851 roku cały kompleks nazwano „Zakładami Górniczo-Hutniczymi Aleksandra hr. Branickiego w Suchej”, a następnie dzięki zaangażowaniu nowego właściciela i jego pełnomocników wyremontowano urządzenia i uruchomiono kolejne piece, fryszerki, emaliernię naczyń, a po 1868 roku profesjonalne młoty parowe i silniki wodne. Poza wytopem surowego żelaza produkowano tu narzędzia rolnicze, okucia do wozów, gwoździe, kowadła, ruszty do pieców, a następnie również garnki i maszyny rolnicze. Rozwijano też inne gałęzie gospodarki. Z inicjatywy Władysława Branickiego, członka Krajowego Towarzystwa Rybackiego, w dobrach suskich zainicjowano hodowlę ryb z górskich potoków, zakładając m.in. w Suchej wylęgarnię i pstrągarnię. Niebagatelny wpływ na ożywienie Suchej miało otwarcie linii kolejowej zwanej transwersalną, łączącej Wiedeń i Węgry z miejscowościami podkarpackiej Galicji. 16 grudnia 1884 uruchomiono odcinek między Żywcem i Nowym Sączem z ważnym węzłem kolejowym w Suchej, do którego od grudnia tego samego roku prowadziła kolej z podkrakowskiej Skawiny. Miejscowość stała się wówczas lokalnym centrum komunikacyjnym z ośrodkiem przeładunku produktów rolniczych i hodowlanych oraz drewna – do tej pory spławianego Skawą.

Wraz z łącznością z dużymi ośrodkami i napływającymi ze świata nowinkami w Suchej dojrzewała świadomość obywatelska. Głównymi inicjatorami organizacji życia społecznego byli tu administratorzy dóbr zamkowych, nauczyciele oraz lokalni kapłani. Już 30 kwietnia 1887 uchwalono statut Towarzystwa Ochotniczej Straży Pożarnej pozostającej pod zarządem gminy, dworu i stacji kolejowej. Pierwszym komendantem suskiej straży został marszałek dworu Leopold Olszewski. W rozwój lokalnej społeczności zaangażowała się też Anna z Hołyńskich Branicka, która włączyła się w rozwój suskiego szkolnictwa przy okazji budowy nowej szkoły w latach 1887-1889. Dzięki jej finansowemu wsparciu w 1888 roku zainaugurowano działalność Gminnej Kasy Pożyczkowej w Suchej, udzielającej korzystnych pożyczek i przyjmującej na opłacalny procent oszczędności mieszkańców Suchej, Stryszawy, Lachowic, Kukowa, Krzeszowa i Tarnawy. Modernizacja zróżnicowanej gospodarki ożywionej przez komunikację kolejową, tradycja jarmarków utrzymanych w małomiasteczkowym duchu oraz aktywizacja ludności w ramach organizacji obywatelskich wpłynęły na awans miejscowości do rangi miasta. Formalnym zwieńczeniem tego procesu było przyjęcie statusu miasta na podstawie ustawy gminnej z 3 lipca 1896. W 1902 roku Rada Miejska podjęła uchwałę o przeznaczeniu części kapitału na wzniesienie budynku magistratu, ukończonego sześć lat później. Z kolei w 1906 roku do jednopiętrowego budynku przeniesiono siedzibę Sądu Powiatowego (do tej pory urzędującego w Ślemieniu) wraz z aresztem oraz Urząd Podatkowy. W szybkim tempie rosła liczna rzemieślników i handlarzy skupiających się w licznych instytucjach samopomocowych – Stowarzyszeniu Przemysłowym Rzeźników i Restauratorów, Stowarzyszeniu Przemysłowym Piekarzy, Młynarzy i Cukrowników, Stowarzyszeniu Kupców i Handlarzy, Stowarzyszeniu Zbiorowym Rękodzielników i Przemysłowców czy Stowarzyszeniu Przemysłów Zbiorowych. W 1911 roku w miejscu kasy gminnej utworzono o wiele lepiej funkcjonującą Spółkę Oszczędności i Pożyczek wzorującą się na rozwiązaniach Kasy Raiffeisena.

Działania zbrojne pierwszej wojny światowej nie odcisnęły dotkliwego piętna na życiu mieszkańców Suchej, choć na czas wojny większość budynków użyteczności publicznej przekazano na potrzeby administracji wojennej. Kierownik szkoły notował, że: „Nie było wprawdzie dzięki Bogu w okolicy Suchej pola bitwy, lecz przeżyliśmy mimo tego ciężkie czasy, szczególnie w czasach odwrotu wojsk zapanowała tak straszna panika między ludźmi, że zdało się, że lada godzina trzeba będzie z Suchej uciekać i tułać się po obcych progach […]. Żyliśmy w nerwach – we dnie patrząc na nieprzeliczone szeregi wojsk austriackich i pruskich, przejeżdżających to w stronę Wadowic, lub odwrotnie, to w stronę Żywca i Nowego Sącza, w nocy nie śpiąc, bo czyż można było usnąć wobec ciągłego huku wozów, armat, automobilów”. Zorganizowany w Suchej szpital wojenny w kwietniu 1917 roku zastąpiono szpitalem Czerwonego Krzyża, którym zaopiekowały się siostry nazaretanki.

Po odzyskaniu niepodległości władze Suchej podjęły nieudaną próbę utworzenia powiatu suskiego. W 1923 roku ku niezadowoleniu mieszkańców miasto wraz z okolicznymi gminami (Stryszawą, Lachowicami, Kukowem, Pewelą, Ślemieniem, Koconiem, Krzeszowem i Kurowem) wcielono do granic nowo uformowanego powiatu z siedzibą w nieco mniejszym od Suchej Makowie. Wkrótce powzięto starania o przyłączenie do powiatu żywieckiego, co ostatecznie udało się w 1931 roku. Argumentacja użyta wówczas dobrze oddaje miejsce miasteczka na mapie ekonomicznej ówczesnego regionu: „Miasteczko Sucha, nawiasem mówiąc znacznie większe i bardziej tak pod względem kulturalnym, jak i przemysłowo-handlowym rozwinięte od miasteczka Makowa […] nie może w Makowie, przy sposobności załatwiania spraw urzędowych w Starostwie, czynić zakupów handlowych, żywności i narzędzi rolniczych z uwagi na brak tych artykułów, względnie nieodpowiedni ich gatunek i cenę, zwłaszcza że przedmioty te zakupuje ludność bądź to w Suchej na tamtejszych jarmarkach, bądź w to w Żywcu […]”. W tym czasie liczba mieszkańców wynosiła już ponad 6 tysięcy, z kolei domów mieszkalnych w 1931 roku naliczono 830. Dzieci uczyły się w trzech szkołach powszechnych – szkole nr 1 przy ul. Mickiewicza, szkole nr 2 w Zasepnicy i szkole nr 3 w Błądzonce. Aktywność suskiej młodzieży i kręgów patriotycznych była widoczna w działalności utworzonego w 1926 roku miejscowego koła Związku Strzeleckiego, a także Ligi Morskiej i Kolonialnej, Ligi Obrony Powietrznej Państwa czy Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, na którego potrzeby właścicielka majątku suskiego, Anna Tarnowska, przeznaczyła plac w mieście. Działalność kontynuowała kasa pożyczkowa funkcjonująca już w ramach tzw. Kas Stefczyka oraz Składnica Kółek Rolniczych, będąca największą w Suchej placówką handlową. Ludność żydowska stanowiła niewielki odsetek społeczności, w 1931 roku szacowany na około 14%, czyli nieco ponad 400 mieszkańców. Z powodu tego stosunkowo niewielkiego udziału procentowego suscy Żydzi nie zorganizowali się w odrębną gminę wyznaniową i podlegali kahałowi w oddalonym o ponad 30 kilometrów Zabłociu pod Żywcem. Po pierwszej wojnie światowej w Suchej utworzono żydowskie Stowarzyszenie „Gemilas Chesed”, którego członkowie mieli obowiązek nieść pomoc ubogim Żydom w drodze udzielenia nieoprocentowanych pożyczek. Z kolei w 1935 roku zwolennicy ruchu syjonistycznego zorganizowali się w struktury najprężniejszej instytucji żydowskiej w Suchej, czyli Stowarzyszenia Młodzieży Żydowskiej „Akiba”.

Po wkroczeniu 1 września 1939 wojsk hitlerowskich w rejon Suchej i Makowa skierowano 1 Brygadę Górską wzmocnioną żołnierzami 12. Pułku Piechoty, 3. Dywizjonu VI Artylerii Lekkiej oraz Batalionu Obrony Narodowej „Żywiec”. Walki szybko dotarły do miasta, a naoczny świadek wydarzeń z 3 września opisywał później: „Jest może godzina 11, gdy naraz rozbrzmiewa w powietrzu głośny warkot samolotów i to tak z nagła, że nim się zorientuję w sytuacji, już terkotają karabiny maszynowe. […] Jest ich siedem. Trzy z nich odłączają się i lecą na południe w stronę Nowego Światu i góry Sumerówki. Idąca drogą kobieta wyje przeraźliwie i opiera się o sztachety płotu. […] Potem nastaje cisza. Samoloty odleciały. Teraz powietrze przeszywa potężna detonacja, jedna, potem druga. To nasi żołnierze wysadzają most w rynku na Stryszawce. Mijający mnie od rynku przechodnie niosą ponure wieści – miasto już opustoszało, szyby w domach powybijane, dachy potrzaskane, a złodzieje szaleją i korzystając z popłochu rabują mieszkania. Miasto zieje pustką i zgrozą”. Następnego dnia od Żywca do Suchej wkroczyli żołnierze niemieckiej 7. Dywizji Piechoty dowodzonej przez gen. Eugena Otta. 25 października zniesiono zarząd administracyjny Wehrmachtu, a następnie Suchą jako część „wschodnich ziem wcielonych” włączono w granice Trzeciej Rzeszy w ramach prowincji śląskiej (Provinz Schlesien). We wrześniu 1940 roku rozpoczęto akcję zwaną jako Aktion Saybusch, której plan przewidywał wysiedlenie części ludności polskiej w celu wzmocnienia osadnictwa niemieckiego w rejencji katowickiej – z Suchej wysiedlono 30 rodzin. W dramatycznej sytuacji znaleźli się suscy Żydzi. W 1942 roku na terenie dawnego browaru Tarnowskich urządzono dla nich getto połączone z obozem pracy. Przebywało w nim około 300 osób, wykorzystywanych do regulacji Stryszawki i innych prac budowlanych. Już jednak w lipcu 1942 roku rozpoczęły się zsyłki do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz – do końca roku wywieziono 189 Żydów. 8 maja 1943 w brutalny sposób zlikwidowano suskie getto. Jedną z form sprzeciwu wobec represji i okrucieństwa okupantów była działalność konspiracyjna. W Suchej już na przełomie 1939 i 1940 roku rozpoczęto organizację struktur podziemnych Tajnej Organizacji Wojskowej, a następnie Związku Walki Zbrojnej przemianowanego w 1942 roku w Armię Krajową. Jesienią 1944 roku wojna miała się ku końcowi, czego drastycznym świadectwem było zbombardowanie stacji kolejowej przez eskadrę sowieckich samolotów. 23 stycznia 1945 Rosjanie osiągnęli linię Zembrzyc, napotykając silny opór Niemców okopanych w Suchej i osłaniających odwrót oddziałów Wehrmachtu spod Nowego Sącza i Jordanowa. Napastnicy do ostrzału miasta wykorzystali katiusze, wyrządzając wiele szkód w miejskich zabudowaniach. Ostatecznie 29 stycznia Niemcy się wycofali.

Trudne lata powojenne stały pod znakiem powrotów wysiedleńców i usunięcia zniszczeń. Próbą uratowania suskiego zamku było utworzenie tu Liceum Ogólnokształcącego, którego nauczyciele i uczniowie troszczyli się o zabytkowy obiekt. Po zniwelowaniu szkód rozpoczął się intensywny okres rozwoju miasta, które w 1956 roku zostało siedzibą powiatu. W ciągu pierwszych 20 lat wzniesiono kilkanaście bloków mieszkalnych, trzy mosty na Stryszawce i pięć na potoku Młynówce, zmodernizowano obiekt sportowy, a w 1966 roku w ramach obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego oddano do użytku nowy budynek Szkoły Podstawowej nr 1. W tym samym roku upaństwowione prywatne gimnazjum suskie przemianowano na Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie. Wybudowano Zakłady Produkcyjne Materiałów Budowlanych, nowoczesne kino „Smrek”, pawilon handlowy „Juhas” i hotel „Beskid” oraz zainicjowano działalność Zakładów Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego i Babiogórskiej Fabryki Mebli. W 1972 roku powołano do życia Towarzystwo Miłośników Ziemi Suskiej oraz Muzeum Regionalne Ziemi Suskiej mieszczące się w trzech salach dawnego zamku Tarnowskich, co było wynikiem m.in. rosnącej popularności malowniczo położonej Suchej, w której już od 1955 roku mieścił się Oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego Ziemi Babiogórskiej im. Prof. dr. Walerego Goetla. Popularność nazwy Sucha na mapie Polski stała u podstaw działań zmierzających do wyróżnienia rozwijającego się w szybkim tempie miasta. Z tego powodu w 1962 roku do Komisji Ustalania Nazw Miejscowych przy Urzędzie Rady Ministrów wpłynął wniosek o wprowadzenie członu wyróżniającego podbabiogórską Suchą. Dwa lata później, w 1964 roku, ostatecznie wprowadzono nazwę Sucha Beskidzka. W 1974 roku staraniem Wojewódzkiej Konserwator Zabytków w Krakowie dr Hanny Pieńkowskiej, prof. Jerzego Szablowskiego oraz działaczy Towarzystwa Miłośników Ziemi Suskiej zamek przekazano Państwowym Zbiorom Sztuki na Wawelu. Mimo podjętych badań nie zdecydowano się na realizację szeroko zakrojonych prac konserwatorskich, a w 1992 roku oddano obiekt pod zarząd władz samorządowych. Generalny remont zespołu zamkowego przeprowadzono dopiero w latach 2017-2018.

Ciekawostki

Budowniczego pierwszego suskiego obiektu obronnego Kaspra Suskiego upamiętnia mieszcząca się w zamkowym hotelu restauracja nosząca nazwę „Kasper Suski”.

Anna Konstancja z Lubomirskich Wielopolska po śmierci męża trzymała Suchą przez długie lata, a jednym z jej największych dokonań było narzucenie poddanym tzw. ordynacji wsi państwa suskiego. O surowych rządach właścicielki nie zapomniano przez kolejne dekady, nazywając jej imieniem straszącą na zamku Białą Damę.

Według miejscowej tradycji to właśnie w suskiej karczmie Pan Twardowski spotkał się z Mefistofelesem w balladzie Adama Mickiewicza. Diabeł miał odebrać duszę Pana Twardowskiego w Rzymie, do którego sprytny szlachcic ani myślał się wybierać. Wpadł jednak w tarapaty, kiedy przekroczył progi karczmy zwanej „Rzym”. Mefistofeles miał mu wtedy powiedzieć: „Ale zemsta, choć leniwa, / Nagnała cię w nasze sieci; / Ta karczma »Rzym« się nazywa, / Kładę areszt na waszeci”.

Bibliografia

Follprecht Kamila, "Dominia w Suchej i Ślemieniu w latach 1799-1855" , „Krakowski Rocznik Archiwalny” , s. 28-35
Nepomucen Gątkowski Jan , "Rys dziejów księstwa oświęcimskiego i zatorskiego", Lwów 1867
Natanek Piotr, "Informator Archidiecezji Krakowskiej 2000. Parafie i kościoły", Kraków 2000
Kamiński Adam, "Suscy h. Saszor (Orla) w XVI i XVII wieku" , „Miesięcznik Heraldyczny” , s. 8-18
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Komoniecki Andrzej, "Chronografia albo Dziejopis żywiecki", Żywiec 2005
Kot Stanisław , "Szkolnictwo parafialne w Małopolsce XVI-XVIII w.", Lwów 1913
Kuhn Walter, "Siedlungsgeschichte des Auschwitzer Beskidenvorlandes" , „Zeitschrift für Ostforschung. Länder und Völker im östlichen Mitteleuropa” , s. 1-80
Woźniak Barbara, Leśniakiewicz Marcin, "Parafia w Suchej Beskidzkiej", Wadowice 2008
Leśniakiewicz Marcin , "Sucha Beskidzka", Sucha Beskidzka 2008
Woźniak Barbara, Leśniakiewicz Marcin, "Sucha Beskidzka wczoraj i dziś", Sucha Beskidzka 2005
Valde-Nowak Paweł, Blajer Wojciech, Kraszewska Anna, Leśniakiewicz Marcin, Cwetsch Marek, Śniadek Jan, Woźniak Barbara, "Najstarsze osadnictwo w dolinie Skawy. Stała wystawa historyczno-archeologiczna w Muzeum Miejskim Suchej Beskidzkiej", Sucha Beskidzka 2016
Leśniakiewicz Michał, "Początki Suchej w świetle dokumentów historycznych" , „Zeszyty Suskie” , s. 24-30
Łepkowski Józef, "Przegląd zabytków przeszłości z okolic Krakowa", Kraków 1863 , s. 41-41
Małysiak Helena, "Dzieje biblioteki Branickich i Tarnowskich w Suchej" , „Karta Groni” , s. 128-144
Michalik Irena, "Osadnictwo księstwa oświęcimskiego, praca magisterska napisana w Instytucie Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego pod kierunkiem Zbigniewa Perzanowskiego", 1976
Pielas Jacek, "Rejestr pospolitego ruszenia księstw oświęcimskiego i zatorskiego z 18 października 1621 roku" , „Res Historica” , s. 353-377
Harasimczyk Jerzy Henryk , "Zespół klasztorno-kościelny Sucha Beskidzka", Krosno 2002
"Sucha Beskidzka", Kraków 1998
Szablowski Jerzy, "Zabytki sztuki w Polsce. Inwentarz topograficzny, t. 3: Powiat żywiecki", Warszawa 1948

Jak cytować?

Piotr Kołpak, "Sucha Beskidzka", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2023, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/miejscowosci/sucha-beskidzka

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności