Ołtarz przytęczowy prawy św. Józefa

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
suski
Gmina
Sucha Beskidzka
Miejscowość
Sucha Beskidzka
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Sucha Beskidzka
Parafia
Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny
Tagi
ołtarz boczny sztuka XVIII wieku
Miejsce przechowywania
nawa główna
Identyfikator
DZIELO/08370
Kategoria
ołtarz
Ilość
1
Czas powstania
druga połowa XVIII wieku (1771 rok ?)
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie, snycerskie i rzeźbiarskie, polichromia, złocenie, srebrzenie
Wymiary podstawowe
szerokość – około 2,5 m
wysokość – około 5 m
Autor noty katalogowej
Agata Felczyńska
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ołtarz został w 1858 roku odnowiony i ozłocony kosztem Michała Kuliga.
W 1948 roku Jerzy Szablowski wymienił w głównym polu obrazy św. Józefa i św. Jana Chrzciciela, a w zwieńczeniu św. Hieronima. W roku 1987 roku były prowadzone prace konserwatorskie przy strukturze i obrazach, podjęli się ich konserwatorzy B. Jaskowska i Z. Jaskowski. W trakcie kolejnej konserwacji zmieniono polichromię struktury oraz antepedium z kremowego i białego na odcienie niebieskiego z imitacją marmoryzacji, zdjęto drewnianą sukienkę z obrazu św. Józefa, odwrócono berło trzymane przez króla Dawida. Po 2008 roku ołtarz był ponownie poddany konserwacji, w czasie której utrzymano niebieską kolorystykę, jednak zamieniono ją na ciemniejszą i bardziej zróżnicowaną. W tym samym roku jako główne przedstawienie ołtarza wymieniano wizerunek św. Augustyna, a św. Jana Nepomucena na zasuwie.

Opis

Nastawa ołtarzowa jednoosiowa, jednokondygnacyjna ze zwieńczeniem, na podwójnym cokole. Mensa drewniana, prostopadłościenna. Antepedium w formie leżącego prostokąta ujęte profilowaną ramą. W polu płaskorzeźbiona półpostać św. Hieronima, ujętego płatkami kwiatu na długiej, wygiętej łodydze, flankowana parą banderol. Prawą, ugiętą ręką podtrzymuje podwójny krzyż, w dłoni zaś kamień; lewą wyciągniętą w bok trzyma otwartą księgę. Święty ukazany został jako starzec. Twarz ma pociągłą, o wysokim czole, okoloną długą brodą; włosy po bokach głowy. Tors odsłonięty, postać przewiązana wokół gęsto drapowanym płaszczem. Przy prawym boku lew. Pole wypełnione płaskorzeźbionymi, wijącymi się ukwieconymi łodygami. Kondygnacja nastawy o wklęsłym licu, ujęta parą zwielokrotnionych pilastrów oraz stojącą przed nimi parą kolumn o kapitelach kompozytowych. Podpory dźwigają pełne belkowanie o silnie wysuniętym gzymsie, wyłamane na ich osi oraz przerwany przyczółek na linii kolumn na którym siedzi para puttów. Po zewnętrznej stronie kolumn figury króla Dawida po lewej i św. Floriana po prawej stronie. W polu środkowym nisza w formie stojącego prostokąta ujęta profilowaną ramą; wewnątrz mniejszy obraz z przedstawieniem św. Józefa w profilowanej ramie w kształcie stojącego prostokąta zwieńczonego łukiem wklęsło-wypukłym. Zwieńczenie w postaci stojącego prostokąta o wklęsłych bokach ujętego spływami wolutowymi i zakończone glorią promienistą z płaskorzeźbionym monogramem MARYA w otoczeniu obłoków. W polu obraz z przedstawieniem św. Grzegorza w profilowanej ramie w formie stojącego prostokąta o wklęsłych bokach i narożach, zamkniętej łukiem nadwieszonym. Kondygnacja ujęta ażurowymi uszami utworzonymi z motywów roślinnych i karbowanej wstęgi. W partii belkowania nad polem środkowym rocaille’owy kartusz. Nad obrazem, w zwieńczeniu, muszla i kampanule; woluty dekorowane festonami. Struktura polichromowana na kolor jasnoniebieski; trzony kolumn, antepedium i profile na niebiesko; ornamentyka i profile złocone i srebrzone.

Zarys problematyki artystycznej

Projektując ołtarz odwołano się do typu struktury wykształconej i z powodzeniem stosowanej w epoce nowożytnej, konstruując nastawę jednokondygnacyjną, z obrazem w polu środkowym i rozbudowanym zwieńczeniem z glorią promienistą. Dynamiczna struktura, którą tworzą skośnie ustawione podpory, silnie wyłamane belkowanie czy też kształt zwieńczenia, dowodzi, że jest to dzieło osiemnastowieczne. Wykorzystanie do dekoracji motywów rocaille’ów, kampanuli i karbowanej wstążki, z których utworzono m.in. uszaki i obramienie kartusza, czynią dzieło przykładem stylu rokokowego. Strukturę ołtarza przytęczowego prawego powtarza odpowiadający mu ołtarz lewy.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Ołtarz został w 1858 roku odnowiony i ozłocony kosztem Michała Kuliga. W 1987 roku były prowadzone prace konserwatorskie przy strukturze i obrazach, podjęli się ich konserwatorzy B. Jaskowska i Z. Jaskowski. Po 2008 roku ołtarz był ponownie poddany konserwacji, w czasie której utrzymano niebieską kolorystykę, jednak zamieniono ją na ciemniejszą i bardziej zróżnicowaną.

Streszczenie

Ołtarz przytęczowy prawy starego kościoła w Suchej Beskidzkiej został wykonany w drugiej połowie XVIII wieku (1771 rok ?). Nowożytna struktura została uzupełniona o dekoracje obowiązujące w okresie rokoka.

Bibliografia

Woźniak Barbara, Wysmołek Grzegorz , "Sucha Beskidzka. Portret miasta", Sucha Beskidzka 2017
Woźniak Barbara, "Sucha Beskidzka. Historia i współczesność", Sucha Beskidzka 2010
Harasimczyk Jerzy Henryk , "Zespół klasztorno-kościelny Sucha Beskidzka", Krosno 2002
Harasimczyk Jerzy Henryk , "Sucha Beskidzka i okolice", Sucha Beskidzka 2004
Woźniak Barbara, Leśniakiewicz Marcin, "Parafia w Suchej Beskidzkiej", Wadowice 2008
Szablowski Jerzy, "Zabytki sztuki w Polsce. Inwentarz topograficzny, t. 3: Powiat żywiecki", Warszawa 1948

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Jak cytować?

Agata Felczyńska , "Ołtarz przytęczowy prawy św. Józefa", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/oltarz-przyteczowy-prawy-sw-jozefa-1

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności