Sakralne Dziedzictwo Małopolski

MAŁOPOLSKIE MIEJSCOWOŚCI

Zobacz więcej Miejscowości

LUDZIE ZWIĄZANI Z MAŁOPOLSKĄ

Zobacz więcej Ludzie

SZTUKA MAŁOPOLSKI

Zobacz więcej Dzieła

TRASY WYCIECZEK

Zobacz więcej Zwiedzaj Małopolskę

Cyfrowe Archiwum

Archidiecezji Krakowskiej

Scenariusze lekcyjne

Blog

Z życia Pracowni

Inwentaryzacja Opactwa OO. Cystersów w Szczyrzycu A.D. 2025

Małopolskie zabytki

Nowe materiały na portalu SDM: Kościół Świętej Jadwigi Śląskiej w Waksmundzie

Małopolskie zabytki

Nowe materiały na portalu SDM: kościoły Sieprawia i Krzyszkowic

Matka Boska Gromniczna

Dzieła

Zdjęcie nr 1: Ołtarz architektoniczny, jednoosiowy, jednokondygnacyjny ze zwieńczeniem. Ołtarz murowany, prostopadłościenny z kamienną mensą. Antepedium drewniane, w polu którego ozdobny, płaskorzeźbiony monogram maryjny na niebieskim tle oraz dekoracja ornamentalna w narożach pola. Pole ujęte ozdobną ramą z płaskorzeźbionym ornamentem z wici roślinnej na jasnoniebieskim tle. Drewniane retabulum ustawione na cokole. W predelli obraz z przedstawieniem Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w kształcie leżącego prostokąta o krótszych bokach zakończonych półkolistym łukiem nadwieszonym. Nastawa flankowana parą kolumn podtrzymujących wyłamane nad osią główną belkowanie. W polu głównym obraz Matki Boskiej Śnieżnej, a na zasuwie obraz Najświętsze Serce Jezusa. Zwieńczenie w formie owalu ujętego dekoracyjną, ażurową ramą formowaną z ornamentu małżowinowo-chrząstkowego na tle kwadratowej ramy. W polu znajduje się obraz „Koronacja Najświętszej Marii Panny”, a po bokach figury, po lewej: św. Archanioła Rafała z Tobiaszem, po prawej: św. Jana Ewangelisty, na szczycie figura św. Michała Archanioła. Partie cokołów ozdobione są ornamentem w formie kartusza o fantazyjnie kształtowanych krawędziach, z motywem kaboszonów pośrodku. Cokoły po zewnętrznej stronie zostały ozdobione ornamentalnym podwieszeniem z motywem małżowinowo-chrząstkowym. Zasadnicza część nastawy ujęta po bokach uszami z ornamentem o formach małżowinowo-chrząstkowych, z czego lewy złożony, dostosowany do północnego filaru kościoła. Trzony kolumn w dolnej partii ozdobione kartuszami o fantazyjnych wycięciach z motywami kaboszonów, w górnej partii pokryte dekoracją w formie wici winnej latorośli. W partii fryzu oraz pod gzymsem ornamentyka roślinna. Pośrodku belkowania motyw dekoracyjnego spływu z uskrzydloną główką aniołka z podwiązaną chustą pod szyją. Pole środkowe w formie prostokątnej wnęki ujętej profilowanymi ramami z czego wewnętrzna ozdobiona ornamentem małżowinowo-chrząstkowym z motywami uskrzydlonych główek aniołków pośrodku każdego boku ramy. Polichromia struktury ołtarza utrzymana w odcieniach ciemnego brązu i bordo, partie w tle ornamentów niebieskie. Ornamentyka i elementy detalu architektonicznego złocone i srebrzone.

Ołtarz boczny

Zdjęcie nr 1: Kościół jednonawowy, prezbiterium oddzielone ścianą tęczową z poprzeczną belką. Stropy pokryte dekoracją malarską imitującą kasetony z rozetami, z przedstawieniem Matki Boskiej z Dzieciątkiem w prezbiterium, św. Michała Archanioła w nawie oraz klęczących aniołów na ścianach. W dolnej partii ściany niebieskie, z biegnącą dookoła inskrypcją, a do jednej trzeciej wysokości od dołu w kolorze drewna. W przedsionku polichromia patronowa o motywach geometrycznych, roślinnych, zwierzęcych itd. W nawie od zachodu chór muzyczny z dekoracją malarską roślinną i antropomorficzną. Nawa i prezbiterium naryte pozornym sklepieniem w kształcie spłaszczonej kolebki ze skośnymi fasetami. W nawie głównej jedno duże okno w kształcie stojącego prostokąta, bliżej chóru drugie, niewielkie, w kształcie leżącego; kolejne w wieży, przedsionku i prezbiterium. Główne wejście od zachodu, drugie przez kruchtę od południa, trzecie do zakrystii. Portal południowy prostokątny, osłonięty daszkiem, poniżej trójkątnego szczytu wypełnionego oknem. Od zachodu kwadratowa wieża o pochyłych ścianach pobitych gontem, z nadwieszoną, nieco występującą izbicą szalowaną pionowymi deskami, na dolnych końcach ozdobnie wycinanymi. Ściany obłożone gontem, gładkie. Nad nawą i prezbiterium dach jednokalenicowy, gontowy, wieża z ostrosłupowym hełmem. Nad nawą barokowa wieżyczka na sygnaturkę kryta blachą.
Najcenniejszym elementem wyposażenia jest gotyckie retabulum ołtarzowe pełniące od 1935 roku rolę ołtarza głównego w miejsce rozebranego, barokowego. Oprócz niego szczególne znaczenie mają fragmenty zachowanej polichromii patronowej z około 1500 roku.

Kościół Trójcy Świętej

Ołtarz główny

Zdjęcie nr 1: Obraz uzyskał kształt leżącego prostokąta zbliżonego do kwadratu. Pole obrazowe zostało podzielone na jedną, większą, kwaterę środkową oraz dziewięć mniejszych, tworzących jej obramienie z trzech stron. W kwaterze głównej przedstawiono scenę koronacji Marii przez Trójcę Świętą. W centrum kompozycji wyobrażono na szarogranatowych obłokach w całej postaci unoszoną przez aniołów Marię ukazaną frontalnie z nieznacznie ujętą głową w trzech czwartych w lewo. Madonna ma rozłożone ręce na wysokości piersi. Jest to młoda kobieta o owalnej twarzy z wysokim czołem i jasną karnacją oraz rumianymi policzkami. Ma prosty nos i wąskie usta oraz półprzymknięte oczy. Jej głowę otaczają kręcące się długie włosy spływające na ramiona. Ubrana jest w luźną, bladoszkarłatną suknię oraz ciemnogranatowy płaszcz spływający z ramion, przechodzący przez pierś i rozwiany z lewej strony u dołu. Postać Mari od dołu podtrzymuje trzech jasnowłosych aniołów ukazanych w dynamicznych pozach. Mają pucułowate twarze o jasnych karnacjach i rozjaśnione włosy. Ich szaty są rozwiane. Anioł z lewej strony ubrany jest w tunikę ciemnozieloną, środkowy w bladoczerwoną, a anioł z prawej strony w czerwoną oraz różową szatę wierzchnią. Powyżej Marii widać siedzącego z prawej strony Boga Ojca ujętego w trzech czwartych w lewo. Jest to siwobrody starzec z papieską, kosztowną tiarą na głowie, spod której widać siwe włosy spływające na ramiona. Prawą ręką trzyma złotą, zamkniętą koronę, a lewą podtrzymuje na kolanach glob zwieńczony złotym krzyżykiem. Ubrany jest w albę oraz kosztowną, złocistą kapę podbitą różem, której prawa poła okrywa jego kolana. Po drugiej stronie siedzi na obłokach Chrystus ukazany w trzech czwartych w prawo. Prawą ręką unosi koronę nad głową matki, a w lewej trzyma złote berło. Jego twarz o jasnej karnacji, rumianych policzkach, wydatnym nosie i krótkim zaroście, otoczona długimi, brązowymi włosami spływającym na plecy jest widoczna z profilu. Nagie ciało Zbawiciela okrywa perizonium oraz czerwona, rozwiana tkanina przerzucona przez lewe ramię i zakrywająca obie nogi. Jezus ma na głowie otwartą koronę dekorowaną malowaną kameryzacją. Pomiędzy Bogiem Ojcem, a Chrystusem namalowano w świetlistym otoku gołębicę Ducha Świętego. Za nią widać w głębi sferycznie ułożone, malowane, uskrzydlone główki anielskie oraz widoczne w półpostaci dwa aniołki siedzące po bokach Trójcy Świętej na końcach obłoków. W prawym dolnym rogu kompozycji wyobrażono niewielką scenę, w której dwunastu apostołów żywo gestykulujących otacza pusty grób ustawiony na tle skalistego wzgórza. Pierwszy z mniejszych obrazów w lewym, górnym rogu przedstawia leżącego na skale i przykutego mitycznego Prometusza, któremu brązowy sęp wyrywa wątrobę. Jego nagie ciało okrywa jedynie biała przepaska na biodrach. Dookoła jego ciała widać kąsające go węże. W dolnym, lewym rogu kompozycji widać w półpostaci diabła z głową odwróconą w stronę widza. Ponad skałą otoczoną z tyłu ogniem w górnym, lewym rogu przedstawiono na obłokach klęczącą, jasnowłosą kobietę w różowej sukni ze złożonymi modlitewnie rękami odbierającą złotą koronę od postaci w złocistych szatach trzymającą w lewej ręce palmę. Na drugim, środkowym obrazku z lewej strony, w górnej części kompozycji, na obłokach przedstawiono zasiadającego frontalnie Chrystusa. Zbawiciel prawą rękę ma uniesioną ponad głowę, lewą zaś odsuniętą od siebie. Twarz Jezusa jest owalna z jasną karnacją otoczoną krótką, brązową brodą i włosami spływającymi na ramiona. Jego nagie ciało okrywa przerzucona przez lewe przedramię czerwona tkanina zakrywającą ugięte w kolanach nogi. Dłonie i stopy mają widoczne rany po gwoździach. Po bokach Zbawiciela widać w półpostaci dwóch aniołów dymiących w trąby. Na wysokości głowy Chrystusa z lewej strony widać skrzyżowane, złote berło z palmą w kwietnym otoku, a z prawej płonący miecz z biczami w otoku z cierni. Pod stopami Jezusa przedstawiono klepsydrę wspartą na uskrzydlonej czaszce ludzkiej, na której widnieje rozwiana banderola z łacińską inskrypcją. Pod czaszką na tle węża połykającego swój ogon wyobrażono skrzyżowany miecz z palmą. Na trzecim, dolnym obrazku ukazano dwóch klęczących, starszych mężczyzn skierowanych w lewo. Towarzyszą im dwaj aniołowie stróżowie. Jeden z aniołów wskazuje na widoczne w górnym rogu kompozycji Dzieciątko Jezus dźwigające krzyż w świetlistym otoku. Przed mężczyznami z lewej strony siedzi kościotrup, trzymający lewą ręką przy czaszce jabłko, a w prawej kartkę z napisem. Obok tego przedstawienia w kolejnym, umieszczonym z prawej strony, wyobrażono we wnętrzu pnia drzewa nabijanego drewnianymi czopami siedzącego frontalnie brodatego pustelnika ze modlitewnie złożonymi rękami. Przed jego czołem wiszą trzy kamienie zawieszone na drewnianej konstrukcji. Pustelnik ubrany jest we włosienicę, a jego kolana okrywa czerwony płaszcz. Bose stopy ma skute łańcuchem. Z lewej strony widać otwartą księgę, a z prawej stojący na ziemi skopek z wodą i kilka kamieni. Na sąsiedniej kwaterze z prawej strony przedstawiono w centrum kompozycji wielbłąda poganianego przez trzy osoby. Za zwierzęciem stoi kobieta o nalanej twarzy w złocistej sukni i fantazyjnym czepcu na głowie trzymająca złote berło. Za wielbłądem widać mężczyznę w różowej szacie z kulistym naczyniem w prawej ręce. Z prawej strony kompozycji stoi mężczyzna w czerwonej czapce i czarnym kaftanie, trzymający w lewej ręce trzos z monetami. Z rozjaśnionych obłoków widocznych w górnym, lewym rogu kompozycji, wyłania się ręka trzymająca igłę z uchem skierowanym ku ziemi. W następnej kwaterze wyobrażono na niewielkim wzgórzu klęczącego w profilu w lewo króla Dawida ze złożonymi modlitewnie rękami. Jest to siwobrody starzec w bladoróżowej tunice i kosztownym płaszczu na ramionach, przy którego nogach leży złocista harfa i zamknięta korona. Poniżej wzgórza z lewej strony kompozycji ukazano dwa koncentryczne koła wypełnione płomieniami, utworzone z wężów połykających własny ogon, pomiędzy którymi widać ludzkie twarze. W górnej części kompozycji widać ciemnoszarawe obłoki, z których wydobywa się ogień i spadają trzy gwiazdy. Na obłokach przedstawiono świetlisty łuk utworzony z uskrzydlonych główek anielskich otoczonych świetlistymi promieniami. W lewym, górnym rogu uskrzydlona główka anielska dmie wiatr, podobnie robi inna widoczna przy prawej krawędzi kompozycji, umieszczona na tle ukośnie ukazanego trzonu kolumny. W ostatniej kwaterze w dolnym szeregu przedstawiono siedzącego w pomieszczeniu za drewnianym stołem bankiera liczącego złote monety. Jest to dostatnio ubrany człowiek w czerwonej czapce na głowie. Towarzyszy mu anioł w różowej tunice wskazujący prawą ręką na ukazującą się z niebie rękę trzymającą na tle świetlistych obłoków wagę. W pomieszczeniu znajdują się otwarte skrzynie i worek wypełnione złotymi monetami. Pond tą kwaterą w środkowym przedstawieniu, przy prawej ramie obrazu, ukazano frontalnie w całej postaci stojącej na globie personifikację Wieczności w postaci uskrzydlonego anioła o dziecięcej twarzy. Jego głowę o pulchnych, rumianych policzkach z krótkimi włosami otacza złocisty nimb z wieńcem czarnych gwiazd. Anioł w rozłożonych rękach trzyma złotą obręcz oraz feniksa. Ubrany jest w złocistą tunikę i ciemnoróżową szatę wierzchnią spiętą pod szyją fibulą w kształcie słońca. Z lewo strony na tle skalnej groty widać koguta, a z prawej płomienie z czarnym bazyliszkiem oraz płonące wyżej skały. W ostatniej kwaterze w prawym, górnym rogu przedstawiono wnętrze jaskini otwierającej się na gwiaździste niebo. Na pierwszym planie siedzi siwobrody starzec trzymający na kolanach tabliczkę do pisania i rylec. Obok niego z lewej strony siedzi kobieta trzymająca dziecko na kolanach. Ubrana jest w różową suknię i czerwony płaszcz, a na głowie ma koronę utworzoną z murów miejskich. Przed nimi stoi młodzieniec widoczny z profilu, skierowany w prawo. W lewej ręce trzyma lirę, a w prawej łuk ze strzałami. Ubrany jest w rozwianą, złocistą tunikę sięgającą kolan. Jego głowę okala niebieskawy nimb. W głębi jaskini widać igrające niemowlęta. Na pierwszym planie namalowano węża połykającego własny ogon. Każda ze namalowanych na obrazie kwater zaopatrzona jest w umieszczoną pod przedstawieniem łacińską lemmę. Dodatków w niektórych kwaterach pojawiły się wyjaśniające, łacińskie napisy w ich polach.

Koronacja Najświętszej Marii Panny w otoczeniu scen alegorycznych

Cyfrowe archiwum

Zdjęcie nr 1 dla obiektu archiwalnego: Acta visitationis ecclesiarum in decanatu Sokolinensi et Kijensi ex commissione Cel. Principis R.D. Andrea Stanislai Kostka comitis in Załuskie Załuski, episcopi Cracoviensis, ducis Severiae, per Josephum Carolum Bleszyński, ecclesiarum cathedralis Cracoviensis et Insignis Collegiatae Sandomiriensis canonicum, expeditae diebus mensium Januarii et Februarii et Martii 1748 anno

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie

Acta visitationis ecclesiarum in decanatu Sokolinensi et Kijensi ex commissione Cel. Principis R.D. Andrea Stanislai Kostka comitis in Załuskie Załuski, episcopi Cracoviensis, ducis Severiae, per Josephum Carolum Bleszyński, ecclesiarum cathedralis Cracoviensis et Insignis Collegiatae Sandomiriensis canonicum, expeditae diebus mensium Januarii et Februarii et Martii 1748 anno

Zdjęcie nr 1 dla obiektu archiwalnego: [Acta actorum officialia coram Raphaele de Skawina]

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie

[Acta actorum officialia coram Raphaele de Skawina]

Zdjęcie nr 1 dla obiektu archiwalnego: Listy kierowane do Józefa Bilczewskiego w roku 1906

Archiwum Archidiecezji Lwowskiej

Listy kierowane do Józefa Bilczewskiego w roku 1906

Zdjęcie nr 1 dla obiektu archiwalnego: Protocollon exhibitorum consistorii metropolitani Leopoliensis ex anno 1816

Archiwum Archidiecezji Lwowskiej

Protocollon exhibitorum consistorii metropolitani Leopoliensis ex anno 1816

Partnerzy serwisu

Województwo Małopolskie

Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie

Archidiecezja Krakowska

Archiwum Krakowskiej Kapituły Katedralnej

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności