Sakralne Dziedzictwo Małopolski

MAŁOPOLSKIE MIEJSCOWOŚCI

Zobacz więcej Miejscowości

LUDZIE ZWIĄZANI Z MAŁOPOLSKĄ

Zobacz więcej Ludzie

SZTUKA MAŁOPOLSKI

Zobacz więcej Dzieła

TRASY WYCIECZEK

Zobacz więcej Zwiedzaj Małopolskę

Cyfrowe Archiwum

Archidiecezji Krakowskiej

Scenariusze lekcyjne

Blog

Z życia Pracowni

Inwentaryzacja Opactwa OO. Cystersów w Szczyrzycu A.D. 2025
Małopolskie zabytki

Nowe materiały na portalu SDM: Kościół Świętej Jadwigi Śląskiej w Waksmundzie
Małopolskie zabytki

Nowe materiały na portalu SDM: kościoły Sieprawia i Krzyszkowic
Ikonografia

Matka Boska Gromniczna
Zobacz więcej

Dzieła

Zdjęcie nr 1: Krucyfiks zawieszony w łuku tęczowym kościoła. Do prostego krzyża przybita trzema gwoździami figura umarłego Chrystusa. Postać ukazana w dużym zwisie, o szeroko rozłożonych ramionach, z głową opadającą na prawy bark, nogi lekko ugięte w kolanach. Twarz Chrystusa jest podłużna, o zamkniętych oczach, długim i wąskim nosie, okolona jest krótką brodą rozdzieloną na końcu na dwa pukle i długimi włosami w postaci wijących się pukli, opadających na plecy i prawe ramię. Na głowie szeroka korona cierniowa, a wokół niej krzyżowy nimb promienisty. Ciało o wyraźnie podkreślonej anatomii, z silnie zaznaczoną muskulaturą. Perizonium przewieszone przez podwójny sznur, odsłaniające lewe biodro. Krzyż prosty, gładki, malowany na kolor ciemnobrązowy. Po lewej stronie krzyża nadlatujący aniołek, widoczny z lewego profilu, przepasany złotą tkaniną. Nad głową Chrystusa na pionowej belce banderola z napisem „I.N.R.I.” Polichromia w odsłoniętych partiach ciała naturalistyczna, szaty i detale złocone.
rzeźba

Krucyfiks podtrzymywany przez anioły

Zdjęcie nr 1: Kościół św. Jana Chrzciciela w Zembrzycach jest usytuowany na zachód od głównej drogi prowadzącej z Makowa Podhalańskiego do Wadowic i położony w centrum wsi, na placu otoczonym żeliwnym płotem na kamiennej podmurówce. Wejście na plac przykościelny prowadzi przez bramę od zachodu i wąską bramkę od północy. Kościół jest budowlą orientowaną, założoną na planie prostokąta, trójnawową, pseudohalową z prezbiterium zamkniętym trójbocznie, przy którym od północy znajduje się kaplica, a od południa piętrowa zakrystia z przedsionkiem i emporą otwartą na prezbiterium. Do nawy od strony północnej przylega wąska kruchta, nakryta dwuspadowym daszkiem. Od zachodu świątyni jest czworoboczna, masywna wieża, w górnej jednej trzeciej wysokości ośmioboczna, nakryta hełmem baniastym z latarnią. W fasadzie wysoka, półkolista wnęka z portalem i oknem termalnym. Przy wieży od północny składzik, a od południa kaplica. Ściany prezbiterium, nawy oraz elewacje aneksów w narożnikach artykułowane są szkarpami. Elewacje boczne zwieńczone ceglanym, zygzakowatym fryzem z krzyżykami. Szczyty na zakończeniach korpusu ozdobione kamiennymi szyszkami. W nawie okna trójdzielne z kamiennymi przezroczami, zamknięte łukami półkolistymi; w prezbiterium prostokątne zamknięte półkoliście. Świątynia nakryta jest dachem dwuspadowym. Na zakończeniu nawy znajduje się wieżyczka na sygnaturkę z baniastym hełmem. Wewnątrz nawy oddzielone są kolumnami z ośmiobocznymi głowicami, które wspierają sklepienia kolebkowe z lunetami. Empory i kaplice otwarte są arkadami półkolistymi. Prezbiterium podniesione jest o poziom dwóch stopni.
kościół

Kościół Narodzenia św. Jana Chrzciciela

Zdjęcie nr 1: Rzeźba wydrążona, ścięta. Święty Jan Ewangelista ukazany w pozycji stojącej, w swobodnej pozie i znacznym kontrapoście, z lewą nogą ugiętą w kolanie. Jego prawa ręka jest zgięta w łokciu i uniesiona, w lewej przytrzymuje księgę. Głowa zwrócona w trzech czwartych, w prawo. Twarz okolona brodą, z rozchylonymi ustami. Na głowie włosy w postaci loków opadających na plecy. Święty jest ubrany w suknię i płaszcz zebrany w fałdach na lewym boku. Draperie o mocnych fałdowaniach, wyraźne, swobodnie rozwiana tkanina. Szaty i księga złocone, polichromia w partiach ciała naturalistyczna.
rzeźba

Św. Jan Ewangelista

Zdjęcie nr 1: Polichromia ścienna obiegająca całe wnętrze świątyni wraz ze stropem, na ścianach kompozycje dwustrefowe. Strefy odgraniczone malowanym, profilowanym szarym cokołem z konsolami oraz umieszczonymi między nimi napisami. Na osi konsol, w drugiej strefie kolumny oddzielające poszczególne sceny. Kolumny ustawione na złoconych bazach, trzony malowane na czerwono, kapitele stylizowane na korynckie. Podpory podtrzymują malowany szary fryz zdobiony maskami, uskrzydlonymi główkami anielskimi oraz liśćmi wawrzynu. Ściana północna nawy W dolnej strefie znajduje się przedstawienie, tzw. Sąd Krwi, odbywający się w pałacu Kajfasza. Pośrodku sceny stoi Kajfasz na podwyższeniu ubrany w strój kapłana żydowskiego, na tle czarnej kotary. U góry napis cześciowo nieczytelny: „SAIPHAS / PONTIFEX / (?) OMNES QVID VELATIS PRAESTAT MNV(?) MORI QVAM / (?) VNIVE SV(?) POPULV (?) DE (?)RE”. Po prawej stronie kompozycji siedzi na kamiennym podeście Chrystus zwrócony trzy czwarte w prawo. Ubrany jest w czerwoną suknię, na głowie ma założoną koronę cierniową, a wokół niej kolisty nimb. Po obu stronach Kajfasza znajdują się liczni członkowie Sanhedrynu, którzy trzymają w dłoniach zwoje z ich imionami oraz orzeczeniami winy, część z nich jest nieczytelna: „INCOGNITA CAV/SA MORTI OBU(?)/EN BVS”, „(?) / ROGAT / NOR(?)M (?) / HIC (?)OMC PE(?)A /VIT”, „PAD / (?)EDV(?) / (?)T / (?)N”, „(?)SMO(?) / (?)HIN (?)”, „RIPHA(?) / LEX IN (?)”, „QRAM / QVARE SINE/MVS VIRVM / (?) QVIA / IVSTVS EST / MORTE DAM(?)”, „EM / IVSTVS / MAXIME QVV / POPVLVM SV(?) / CONCIONIRVS / (?)IONEM / (?)ONC(?)”, „NECODE / (?)CEM ACC(?) / PVLV SEDVCD / MORTE DIGNUS(?) /EST”, „(?)TRIE / (?)NITIE”, „MES / SI(?)VSTVS / EST CONVER / (?)AMVR ADI/(?)VM SINE / (?)VST (?)”, „SAMEOH / SI NEC IV/STVS EST NEC / INIVSTVS Q (?)/TAMEN MO(?)/MVR: C(?) / NON CI (?) /MORTE / EL EXILI / O IPSV / DAMNA/MVS”. Ponadto zachowane pojedyncze litery w dolnej części sceny oraz fragmenty długiego napisu po prawej u góry: „(?) CRV(?) (…) NOS / ET SVP(?)R FILIOS”. W górnej strefie od lewej strony pierwsza kwatera nieczytelna. W drugiej znajduje się scena ukazująca Chrystusa Zmartwychwstałego odwiedzającego Matkę Boską. Poniżej w partii cokołu napis: „T(?) ITA EVIT SVBIIT TAMEN A SPERA MORIS / N(?)LA SED STRATA MORTE RESVRGIT”. W drugiej kwaterze Pokłon Trzech Króli, opatrzony napisem: „CURVATO REGES VENER NTVR POPLITE REGEM / REGYM. NEC MIRUMOIVS DOCET OFFICIVM”. W ostatniej scena ukazująca Boże Narodzenie z podpisem: „VIRGO (?)NTIVSI(?)E P(?)VOD DINERAT ANTE / JAM(?) NIS PALPAS UPERE NVI S. ANAS”. Ściana łuku arkady tęczowej Po stronie północnej – dolna strefa nieczytelna, w górnej przedstawienie św. Jerzego na koniu walczącego ze smokiem. Po stronie południowej arkady tęczowej w górnej strefie św. Marcin ucinający połę swojego płaszcza dla żebraka. Prezbiterium Na ścianie północnej lewa strona strefy dolnej niezachowana, dalej drzwi do zakrystii flankowane parą kolumn o czarnych trzonach i korynckich kapitelach. W nadprożu scena ukazująca Chrystusa Zmartwychwstałego Triumfującego, który jedzie na zaprzężonym w trzy baranki powozie. Na tyle pojazdu leżą narzędzia Męki Pańskiej. W prawym górnym narożu sceny napis: „IESVS TRIVMPHANS”. Kolejna scena przedstawia dwie święte niewiasty oraz ucztę. Scena w najnowszej literaturze interpretowana jest jako usługiwanie św. Elżbiety ubogim i chorym. W górnej strefie od lewej strony zostały ukazane następujące przedstawienia i podpisy: Nawiedzenie Najświętszej Marii Panny opisane słowami: „VISITAT ELEGTA IN GENITRICEM VIRCO TONANTIS / MA(?) (?)OMINIS PVRI VERA PARENS OVE DEI”. Kolejna scena przedstawia Zwiastowanie Najświętszej Marii Pannie: „TER QVE QVATER Q3 BEATA, ES VIRGO TE FORE MATRE / ANGELVS A CAELO DETONAT ORE DEI”. Następna kwatera ukazuje Matkę Boską Niepokalanie Poczętą. Po jej bokach znajdują się dwa anioły unoszące białe banderole z napisami: „FIA(?)MINA PLVENS CAELLS EST SVME GRATIA REGIS / A TE QVA RERIT VIRGO SIGMA (?)” oraz „CVMBA NATAT SVPIRI MARE. SED NON FLVC T. FRGO / MVNDANI FLCTIS NON TIM(?)”. W narożach symbole Litanii Loretańskiej w medalionach opisane kolejno słowami: „PER HAEC PRAESERVOR”, „FLVCTVS NON VEREOR”, „EXSPINIS SINE SPINIS ORIOR” oraz „(?)AVDOR NOCTI / LVCI APERIOR”. Poniżej sceny słabo czytelny napis: „INSIDIABARIS MALEDICTE VENENIGER ANGVIS / HV(?) (?)ENERI FAVCIBVS I GNIVS ME / (?) MVLIEREM DIRE (?)RANE / (?)PSE KIECAEM”. Poniżej przedstawienia, w partii cokołu napis: „ECCE ENIM EX HOC BEATAM ME / DICENT OMNES GENERATIONES”. W kolejnej kwaterze św. Elżbieta Węgierska i inskrypcja na cokole: „ARE ODIVA ELIZABETH: NAM TVA CLARENT / RIO MORES NOMINA FACTA POLO”. Dalej św. Stanisław Biskup: „DIVE STANISLAE HIC MVLT LOCVS AMBIT ET OBTAT / SIS PATER ELIZABETH PATRONA SI(?)”. W części środkowej apsydy dolna cześć niezachowana, w górnej przedstawienie Mojżesza oraz Aarona. Na ścianie południowej prezbiterium w strefie dolnej ukazani kolejno czterej ojcowie Kościoła, opisani: św. Augustyn „S(ANCTVS) AVGVSTINVS”, św. Hieronim „S(ANCTVS) HIER(ONIM)”, św. Grzegorz Wielki „S(ANCTVS) GREGORIVS” oraz św. Ambroży. W strefie górnej, od lewej: św. Jan Kanty. W partii cokołowej napis: „(?) HIC EST quo PATRIARHA ACADEMIA GAVDET / (?)qucm Felic aedicai Astricolam / (?)arior hospes ades Canti no us oris / hic habites oni Alumnus Armans”. W kolejnej kwaterze ukazani są św. Piotr oraz św. Andrzej: „CREDO IN DEVM PATREM OMNIPOTENTE CREATORE CA(?)ETERE ET IN IESVM CHRI/STVM FILIVM (?)VS VNICVM DOMINVM / NOSTRVM”. Następnie św. Bartłomiej i św. Filip: „DESCENDIT AD INFEROS, TERTIA DIE RESVB / REXIT AMORTVIS ASCENDIT, AD CAELOS SEDENT, A DEXTERAM DEI PATRIS OMNI: / POTENTIS”. W ostatniej kwaterze prezbiterium ukazani są św. Tomasz oraz drugi, nierozpoznany apostoł: „CREDO IN SPIRITVM / SANCTVM”. Ściana północna nawy Polichromia na ścianie północnej częściowo niezachowana. W dolnej strefie scena ukazująca Modlitwę w Ogrójcu oraz narzędzia Męki Pańskiej: „(?)S SALVATOR / M(?)”. W górnej strefie kolejni dwaj apostołowie: św. Szymon i św. Juda Tadeusz: „SANCTA(?) / MVNION (?)”. Kolejna kwatera nieczytelna. Balustrada chóru muzycznego Balustradę chóru muzycznego zdobią alegorie siedmiu grzechów głównych pod postacią kobiet i towarzyszących im atrybutów, pierwsza z lewej Pycha, następna Chciwość, kolejne nieczytelne. Pod chórem muzycznym uskrzydlona główka aniołka nad portalem wejściowym, a po prawej stronie napis: „SPECVLVM / (?) MAI(?) OMNIB(?) VI(?)SIM(?) (?) CADENTI V RESCAT / (?)”. Strop Kompozycja stropu podzielona na trzy strefy, dwie duże boczne oraz wąską, środkową. W pierwszej strefie bocznej umieszczona jest rozbudowana kompozycja przedstawiająca Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny. W dolnej strefie pusty grób oraz apostołowie. Matkę Boską otaczają grupy muzykujących aniołów, u góry stoi Chrystus. W strefie środkowej ukazana została Koronacja Matki Boskiej, a w drugiej strefie bocznej Sąd Ostateczny. Partia malowideł na stropie również dookoła opatrzona jest napisami, lecz nieczytelnymi.
polichromia ścienna

Polichromia ścienna

Zobacz więcej

Cyfrowe archiwum

Zdjęcie nr 1 dla obiektu archiwalnego: Visitatio externa archidiaconatus Zawichostensis a. D. 1689 in Octobre et Novembre et Decembre expedita (decanatus: Urzędów, Zawichost et Opatów), in qua iura ecclesiarum, proventus parochorum una cum descriptionibus ecclesiarum et aedificiorum, noviter et ante extructorum, connotata demonstratur, per R. D. Christophorum de Dębica Dębicki, canonicum et officialem Sandomiriensem, praepositum Ilżensem
Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie

Visitatio externa archidiaconatus Zawichostensis a. D. 1689 in Octobre et Novembre et Decembre expedita (decanatus: Urzędów, Zawichost et Opatów), in qua iura ecclesiarum, proventus parochorum una cum descriptionibus ecclesiarum et aedificiorum, noviter et ante extructorum, connotata demonstratur, per R. D. Christophorum de Dębica Dębicki, canonicum et officialem Sandomiriensem, praepositum Ilżensem

Zdjęcie nr 1 dla obiektu archiwalnego: Ac[ta con]stitutio[num procuratorum] coram [reve]rendo pa[tre domino] Nicola[o Be]dlenski [scho]lastico [vica]rioque i[n spiritua]libus [generali] Cra[coviensi] an[no Domini millesimo quingentesimo vigesimo octavo].
Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie

Ac[ta con]stitutio[num procuratorum] coram [reve]rendo pa[tre domino] Nicola[o Be]dlenski [scho]lastico [vica]rioque i[n spiritua]libus [generali] Cra[coviensi] an[no Domini millesimo quingentesimo vigesimo octavo].

Zdjęcie nr 1 dla obiektu archiwalnego: Acta actorum causarum, sentenciarum diffinitivarum quam interloquutiorum, decretorum, obligationum, quietationum et constitutionum procuratorum coram reverndo domino Petri Porembski preposito Ossviencimensi, canonico et officiali Cracoviensi generali ad annum Dimini 1556, inditione quatuor decima, pontificatus sanctissimi in Christo patris domini Pauli divina providencia pape IIII anno ispius.
Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie

Acta actorum causarum, sentenciarum diffinitivarum quam interloquutiorum, decretorum, obligationum, quietationum et constitutionum procuratorum coram reverndo domino Petri Porembski preposito Ossviencimensi, canonico et officiali Cracoviensi generali ad annum Dimini 1556, inditione quatuor decima, pontificatus sanctissimi in Christo patris domini Pauli divina providencia pape IIII anno ispius.

Zdjęcie nr 1 dla obiektu archiwalnego: Illistrissimo et revedissimo in Christo Patre Domino Domino Georgio Rzadziwił Miserone Divina Sacrostae R. E. Tituli S. Sixti Presbitero Cardinali Duce in Olyka et Niesswiesz ad Gubernacula Ecclessiae Cracoviensis cuius administratorialem a Sancta Sede Apostolica obtinverat feliciter sedente. Acta actorum, causarum, sententiarum tam deffinitivarum quam interloquutoriarum decretorum, obligationum, quietationum, recognitionum, constitutionum procuratorum etc. coram Reverendo Domino Stanislao Crassinskz de Crasne Archidiacono Cracoviensis, Scholastico Gnesnesis, Custode Plocensis etc. Vicario et Officiali Generali Cracoviensi in Ano Domini Millesimo Quingentesimo Nonagesimo Primo cuius indictio quarta pontificatus SS. Domini Nostri Gregorii XIIII Anno I psius prio feliciter incipiut
Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie

Illistrissimo et revedissimo in Christo Patre Domino Domino Georgio Rzadziwił Miserone Divina Sacrostae R. E. Tituli S. Sixti Presbitero Cardinali Duce in Olyka et Niesswiesz ad Gubernacula Ecclessiae Cracoviensis cuius administratorialem a Sancta Sede Apostolica obtinverat feliciter sedente. Acta actorum, causarum, sententiarum tam deffinitivarum quam interloquutoriarum decretorum, obligationum, quietationum, recognitionum, constitutionum procuratorum etc. coram Reverendo Domino Stanislao Crassinskz de Crasne Archidiacono Cracoviensis, Scholastico Gnesnesis, Custode Plocensis etc. Vicario et Officiali Generali Cracoviensi in Ano Domini Millesimo Quingentesimo Nonagesimo Primo cuius indictio quarta pontificatus SS. Domini Nostri Gregorii XIIII Anno I psius prio feliciter incipiut

Zobacz więcej

Partnerzy serwisu

Województwo Małopolskie Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie Archidiecezja Krakowska Archiwum Krakowskiej Kapituły Katedralnej Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności