Sakralne Dziedzictwo Małopolski

MAŁOPOLSKIE MIEJSCOWOŚCI

Zobacz więcej Miejscowości

LUDZIE ZWIĄZANI Z MAŁOPOLSKĄ

Zobacz więcej Ludzie

SZTUKA MAŁOPOLSKI

Zobacz więcej Dzieła

TRASY WYCIECZEK

Zobacz więcej Zwiedzaj Małopolskę

Cyfrowe Archiwum

Archidiecezji Krakowskiej

Scenariusze lekcyjne

Blog

Z życia Pracowni

Inwentaryzacja Opactwa OO. Cystersów w Szczyrzycu A.D. 2025

Małopolskie zabytki

Nowe materiały na portalu SDM: Kościół Świętej Jadwigi Śląskiej w Waksmundzie

Małopolskie zabytki

Nowe materiały na portalu SDM: kościoły Sieprawia i Krzyszkowic

Matka Boska Gromniczna

Dzieła

Zdjęcie nr 1: Kościół murowany, orientowany, jednonawowy, trójprzęsłowy, z transeptem i jednoprzęsłowym, węższym i niższym prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Między nawą a transeptem po obu stronach znajdują się kruchty, do prezbiterium od strony północnej dostawiona kruchta złożona z dwóch lokalności. Ściany są rozczłonkowane filarami, tworzącymi płytkie arkadowe wnęki. Między nawą a prezbiterium arkada tęczowa. Sklepienie krzyżowe na gurtach spływających na filary. Prezbiterium oświetlają wąskie, prostokątne okna zamknięte ostrołukowo, w nawie i w transepcie znajdują się prostokątne okna prostokątne zamknięte półkoliście, w ścianie frontowej w dolnej części okna prostokątne zamknięte półkoliście, a w górnej podwójne okna prostokątne. Fasada ujęta dwiema narożnymi szkarpami, zwieńczona trójkątnie. Do niej dostawiona kruchta z dwuspadowym daszkiem i wejściem w kształcie prostokąta zamkniętego półkoliście. W kamiennej fasadzie znajdują się dołem okna prostokątne, zamknięte półkoliście, a górą prostokątne, biforialne okna z nadprożem łukowatym wykonanym z cegły. Szczyt ceglany, podzielony na trzy strefy kamiennym wątkiem, z pięcioma wnękami prostokątnymi, zamkniętymi półkoliście, z wąskimi otworami w dolnej strefie i z owalnym oknem w drugiej. Elewacje boczne nawy ujęte skarpami. Dachy dwuspadowe, kryte dachówką, z wieżyczką na sygnaturkę.

Kościół św. Mikołaja

Zdjęcie nr 1: Kościół drewniany, orientowany, składający się z babińca, nawy głównej z przylegającą do niej od północy kaplicą boczną i kruchtą od południa oraz prezbiterium z zakrystią od północy. Prezbiterium i nawa w konstrukcji zrębowej, wieża, soboty i kruchta w słupowej. Kościół jednonawowy, nawa prawie kwadratowa, prezbiterium prostokątne, zamknięte prosto, oddzielone ścianą tęczową. Otwór tęczowy zamknięty łukiem dwuramiennym z biegnącą w poprzek grubą belką. Ściany gładkie, pokryte dekoracją malarską imitującą poziomo ułożone belki z uszczelniającymi je kiczkami, scenami figuralnymi, zacheuszkami i pasami ornamentalnymi. W nawie od zachodu chór muzyczny wsparty na dwóch, profilowanych słupach, z parapetem wybrzuszonym pośrodku; z dekoracją malarską o motywach geometryczno-roślinnych. Nawa i prezbiterium naryte pozornym sklepieniem z pułapami lekko zaokrąglonymi po bokach. Na całości przekrycia dekoracja malarska. W prezbiterium są to postacie aniołów wśród stylizowanych kwiatów na stropie adorujących monogram maryjny, nawę dekorują motywy roślinne. Anioły zdobią również sklepienie kaplicy. Strop babińca oraz fragmenty prezbiterium pokrywa oryginalna dekoracja patronowa złożona z motywów geometrycznych oraz figuralnych. W nawie głównej trzy okna, w prezbiterium i babińcu po dwa – od południa, kolejne do zakrystii; zamknięte łukiem dwuspadowym. Główne wejście od zachodu, drugie przez kruchtę od południa, trzecie do zakrystii. Portal południowy ostrołukowy, dekorowany ornamentem sznurowym, portal do zakrystii zamknięty łukiem w ośli grzbiet. Od zachodu kwadratowa wieża o pochyłych ścianach, z nadwieszoną izbicą, zwieńczona czteropołaciowym, ostrosłupowym hełmem gontowym. Izbica wieży oszalowana dookoła deskami zakończonymi u dołu ozdobnie wyrzynaną koronką. Od południa i wschodu soboty, czyli rodzaj podcieni, w pozostałych miejscach gontowy kołnierz. Ściany świątyni oraz kaplicy są od zewnątrz szalowane deskami, wieża oraz przedsionek obite są gontem. Dachy i zadaszenia sobot pokryte gontem, kopuła kaplicy oraz wieżyczka na sygnaturkę pokryta blachą.

Kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny

Zdjęcie nr 1: Kościół ceglany, jednonawowy z transeptem. Nawa artykułowana półfilarami i półkolumnami przechodzącymi w gurty sklepienia kolebkowego z lunetami w nawie głównej i żaglowego na przecięciu naw. Na ścianach polichromia na cegle, gurty podkreślone pasami wzorów geometrycznych, sklepienie niebieskie. W nawie i prezbiterium okna w formie biforiów, w transepcie w kształcie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem pełnym, z maswerkami, w chórze węższe, zamknięte łukiem ostrym, dwudzielne z rozetą oraz biforia; główne wejście na osi. Chór muzyczny wsparty na masywnych filarach i kolumnach o kapitelach kostkowych z kamiennym parapetem ozdobionym fryzem arkadkowym. Na osi wieloplanowej fasady potężna, trójkondygnacyjna wieża. W pierwszej kondygnacji, po schodach wejście w formie łuku pełnego z drzwiami w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem dwuramiennym. Obramienie wejścia kamienne, flankowane kolumnami z kostkowymi kapitelami, ze szczytem z chrystogramem. Całość wtopiona w szerszy szczyt, w zwieńczeniu którego rozeta. W trzeciej kondygnacji, zakomponowanej na drugim planie, okno w kształcie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem pełnym, dwudzielne z rozetą. Nad nim rzeźba ukrzyżowanego Chrystusa, a w czterech narożach, na konsolach figury św. Stanisława biskupa, św. Stanisława Kostki, św. Jana Kantego i św. Kazimierza Jagiellończyka wykonane z kamienia pińczowskiego przez krakowskiego rzeźbiarza Władysława Druciaka. Wieżę flankują dwie mniejsze, również trójkondygnacyjne wieżyczki dołem czworoboczne, przechodzące w ośmiobok przepruty małymi, prostokątnymi oknami w dwóch niższych kondygnacjach i takimi samymi, naprzemiennie z biforiami w najwyższej. Elewacje transeptu z ogromnymi oknami dekorowanymi maswerkiem, zamknięte trójkątnymi szczytami. Elewacje zewnętrzne z wielobarwnej cegły – w większości ciemnej, dekorowanej na dwóch lub trzech poziomach pasami. Na poziomie pierwszej kondygnacji z jasnej cegły między pasami kamienia, poniżej linii dachu ze wzorem geometrycznym między pasami kamienia, w szczytach jasnym wzorem geometrycznym; chór dekorują blendy arkadkowe. Elewacje opinają ceglane szkarpy, w obejściu zwieńczone kamiennymi kapliczkami. Dachy nawy i transeptu dwuspadowe, dekorowane mozaiką geometryczną, wieloboczna kaplica z dachem sześciokątnym zwieńczonym barokową w kształcie wieżyczką na sygnaturkę, obejście pulpitowym. Do kaplicy przylega przełączka łącząca nowy kościół ze starym.

Z wyposażenia kościoła na uwagę zasługują obraz Matki Boskiej Suskiej i dwie rzeźby (św. Łukasza i św. Jana Ewangelisty) przeniesione z ołtarza bocznego starego kościoła ustawione na ołtarzu głównym. Sam ołtarz główny (1912) wykonany został przez Antoniego Madeyskiego w Rzymie według rysunków Zygmunta Hendla. Madeyski wykorzystał do wzniesienia ołtarza rzadkie gatunki marmurów z rozebranego starochrześcijańskiego kościoła włoskiego. Niestety przerobiono go i zubożono w 1988 roku. Antoni Madeyski wykonał również tabernakulum, mensę ołtarzową, pulpit oraz chrzcielnicę. Teodor Talowski, architekt, zaprojektował również w 1901 roku ambonę z baldachimem. Zygmunt Hendel zaprojektował, prócz ołtarza głównego, ołtarz boczny św. Józefa i męki Pańskiej (1927). Franciszek Mączyński wykonał figurę Serca Pana Jezusa w latach 1914-1915. Za ołtarzem ze sceną Nawiedzenia widoczne są witraże według kartonów Zdzisława Giedliczki, w prezbiterium ze sceną Zesłania Ducha Świętego i postaciami Matki Boskiej Ostrobramskiej i św. Aleksandra.

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny

Zdjęcie nr 1: Kaplica pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny i Wszystkich Świętych przylega do kościoła od południa, do pierwszego przęsła nawy, z którą komunikuje się za pomocą półkoliście zamkniętej arkady. Zbudowana została na planie kwadratu. Nakryto ją półsferyczną czaszą na pendentywach i zwieńczono latarnią. Wnętrze artykułowano za pomocą ślepej arkady z pilastrami i archiwoltami, ozdobionymi rzeźbioną dekoracją roślinną i kasetonami z rozetami w podłuczu. Ściany kaplicy zamyka wydatne belkowanie z fryzem i łacińską inskrypcją: "DEVS MEVS ET OMNIA / DILEXI DOMINE DECOREM DOMVS / TUAE ET LOCUM HABITATIONIS GLORAE TUAE PSAL(MUS) XXV". Na czterech pendentywach umieszczono stiukowe kartusze, z czego dwa od strony wschodniej są są puste, a dwa od strony zachodniej wypełniają herby skwadrowane: Gryf, Kotwicz, Kotwicz, Zabawa i Jastrzębiec, Nowina, Gozdawa, Pobóg. Wnętrze doświetlają trzy takie same okulusy umieszczone na każdej ze ścian. Czwarty okulus w ścianie północnej jest zaślepiony. Glify okulusów dekorowane są kasetonami z rozetami. Ściany kaplicy oraz wnętrze kopuły i latarni pokrywa polichromia figuralna. Po arkadą na ścianie wschodniej zawieszono obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem w bogato rzeźbionej roślinno-kwiatowej ramie zwieńczonej godłem z dwiema skrzyżowanymi laskami marszałkowskimi. Pod obrazem znajduje się nagrobek dziecięcy Jana Czuryły (zm. 1560) w formie płaskorzeźbionej, prostokątnej płyty z wyobrażeniem zmarłego. Nad płytą zlokalizowano mniejszą z inskrypcją odnoszącą się do zmarłego. Z kolei wnętrze arkady z herbem Gryf w kluczu na ścianie południowej wypełnia trójosiowy nagrobek Branickich z półokrągłym zwieńczeniem. Natomiast w arkadzie zachodniej wyobrażono scenę Zdjęcia z krzyża w formie malowidła ściennego. Wyposażenie wnętrza dopełniają dwie drewniane ławy kościelne. Ściany zewnętrzne wspierają dwie niskie przypory widoczne w narożach kaplicy. Całość zakończona jest belkowaniem z fryzem zawierającym inskrypcję: "AD LAVDEM DEI OPT(IMO) M(AXIMO) BEATEQUE GENITRICIS MARIAE VIRGINIS ET OMNIUM SANCTORU(M) HONOREM JOHANNES A RVSCZA BRANICZKI VENATOR CRACOVIEN(SIS) ET CAPITANEVS NIEPOLONICEN(SIS) - HANC CAPELLAM EX FVNDAMENTIS EREXIT ANNO D(OMI)NI 1596". Na ścianie południowej widnieje półokrągła blenda z malowanym przedstawieniem Matki Boskiej Częstochowskiej. Latarnię kaplicy wieńczy głowica z czterema maskami maszkaronów, na której wspiera się złocona kula z krzyżem.

Kaplica Branickich przy kościele parafialnym w Niepołomicach

Cyfrowe archiwum

Zdjęcie nr 1 dla obiektu archiwalnego: Acta actorum coram R. D. Petro de Gamratis, nominati archiepiscopi Gnesnensis, episcopi Cracoviensis per annos 1541 et 1542 acticatorum, praesidente tunc curiase suae R. D. Bartholomaeo Gantkowski, canonico Cracoviensi, Posnaniensi cancellario, parochialis in Konopisca etc. rectore.

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie

Acta actorum coram R. D. Petro de Gamratis, nominati archiepiscopi Gnesnensis, episcopi Cracoviensis per annos 1541 et 1542 acticatorum, praesidente tunc curiase suae R. D. Bartholomaeo Gantkowski, canonico Cracoviensi, Posnaniensi cancellario, parochialis in Konopisca etc. rectore.

Zdjęcie nr 1 dla obiektu archiwalnego: Protocollum Consistorii lat. Leop. 1928

Archiwum Archidiecezji Lwowskiej

Protocollum Consistorii lat. Leop. 1928

Zdjęcie nr 1 dla obiektu archiwalnego: Acta actorum episcopalium R. D. Joannis a Małachowice Małachowski, episcopi Cracoviensis a die 16 Julii anni 1688 et 1689 acticatorum. Volumen IV

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie

Acta actorum episcopalium R. D. Joannis a Małachowice Małachowski, episcopi Cracoviensis a die 16 Julii anni 1688 et 1689 acticatorum. Volumen IV

Zdjęcie nr 1 dla obiektu archiwalnego: Acta foris saecularis coram R. D. Bernardo Maciejowski, episcopo Cracoviensi, duce Severiensis ex annis 1600 - 1606.

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie

Acta foris saecularis coram R. D. Bernardo Maciejowski, episcopo Cracoviensi, duce Severiensis ex annis 1600 - 1606.

Partnerzy serwisu

Województwo Małopolskie

Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie

Archidiecezja Krakowska

Archiwum Krakowskiej Kapituły Katedralnej

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności