Ołtarz główny

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
myślenicki
Gmina
Sułkowice
Miejscowość
Krzywaczka
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Sułkowice
Parafia
Trójcy Świętej
Tagi
ołtarz styl neogotycki Trójca Przenajświętsza Władysław Druciak
Miejsce przechowywania
prezbiterium
Identyfikator
DZIELO/17537
Kategoria
ołtarz
Ilość
1
Czas powstania
1914 rok
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
ul. Retoryka 10, Kraków
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie, snycerskie i rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

W 1913 roku ówczesny proboszcz parafii Józef Nowak zawarł kontrakt na wykonanie ołtarza z Władysławem Druciakiem, rzeźbiarzem z Krakowa. Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, znajdujący się na zasuwie wykonał malarz Szczurowski, a prace przy ołtarzu wykończył złotnik Józef Małek. Ołtarz poddano konserwacji w latach 2016-2017 przeprowadzonej pod kierownictwem Beaty Skalmierskiej. Zabiegi restauratorskie przy elementach rzeźbiarskich wykonał Wojciech Kurdziel z Kalwarii Zebrzydowskiej.

Opis

Nastawa ołtarzowa architektoniczna, jednokondygnacyjna, trójosiowa. Ołtarz kamienny, prostopadłościenny, ustawiony na dwustopniowej podstawie. Mensa kamienna, silnie wysunięta, podtrzymywana przez dwie kamienne kolumienki. Antepedium podzielone na trzy kwadratowe pola z płycinami, w środkowej wysuniętej do przodu medalion z monogramem IHS w polu. Tabernakulum w formie prostopadłościennej skrzynki, obitej fakturowaną blachą, od frontu ujęte parą kolumienek. Drzwiczki w kształcie stojącego prostokąta, dwuskrzydłowe z trybowanym przedstawieniem kielicha z unoszącą się Hostią w glorii, adorowaną przez dwa klęczące anioły. Tron do wystawiania monstrancji w formie baldachimu podtrzymywanego przez cztery kolumienki oraz z zabudowaną ścianką tylną dekorowaną rytym wzorem z czteroliści i medalionu z monogramem IHS w glorii podtrzymywanym przez parę unoszących się aniołów. Baldachim w formie dwuspadowego daszku zwieńczonego pseudowieżyczką z krzyżem; od frontu zamknięty wimpergą. Nastawa ołtarzowa ustawiona na dwustrefowym cokole z predellą dekorowaną blendami. Osie wydzielone czterema kolumnami dźwigającymi pinakle. Oś środkowa, najszersza ujęta dwiema dwustrefowymi płytkimi niszami zakończonymi trójlistnie z półpełnymi figurkami świętych: Dominika i Izydora po prawej oraz Ambrożego i Jacka po lewej; zwieńczona wimpergą, flankowaną przez dwie figurki aniołków nakryte baldachimami w formie sterczyn. W polu nisza w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem trójlistnym z płaskorzeźbionym przedstawieniem Trójcy Świętej. Osie boczne z niszami w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem półkolistym z figurami św. Wojciecha (po lewej) i św. Stanisława (po prawej), zamknięte dwiema wimpergami ze sterczynami oraz jednospadowym daszkiem z ażurową wieżyczką. Zwieńczenie w formie ażurowej wieżyczki z figurką św. Józefa z Dzieciątkiem, zakończonej dużą sterczyną z krzyżem dekorowaną żabkami. Struktura w kolorze naturalnego drewna, profile i ornamentyka złocone, tło pola środkowego w kolorze błękitnym, detale zielone.

Zarys problematyki artystycznej

Ołtarz główny powstał w pracowni rzeźbiarskiej Władysława Druciaka w 1914 roku. Jest wykonany stylu neogotyckim, który nawiązywał do wzorów średniowiecznych – gotyckich, powielając dawne formy oraz ornamenty i komponując je w nową całość. W trójosiowym ołtarzu złożono elementy stosowane w architekturze gotyckiej, takie jak ażurowe wieżyczki zwieńczone pinaklami, dekorujące je kwiatony oraz żabki, łuki ostre, wimpergi, czy maswerki. Autor dzieła, Władysław Druciak (1874-1923) wykonywał wiele obiektów sztuki sakralnej na terenie Małopolski na przełomie XIX i XX wieku, zarówno w drewnie, jak i w kamieniu. Urodził się w Krościenku nad Dunajcem, gdzie ukończył szkołę powszechną, a wykształcenie zawodowe uzyskał w Szkole Przemysłu Drzewnego w Zakopanem – w oddziale rzeźby ornamentalnej. Ponadto w latach 1895-1896 oraz 1899-1900 uczęszczał na wieczorowe kursy rysunku zawodowego i modelowania w Państwowej Szkole Przemysłowej w Krakowie. Jego nauczycielem był Kazimierz Wakulski, konserwator wielu średniowiecznych rzeźb, m.in. z ołtarza Wita Stwosza w kościele Mariackim w Krakowie. Nie bez znaczenia było więc doświadczenie mistrza, które miało wpływ na ukształtowanie młodego rzeźbiarza. Po śmierci Kazimierza Wakulskiego (1905) Druciak przejął jego pracownię rzeźbiarską przy ul. Retoryka 10 w Krakowie. Specjalizował się w wykonywaniu ołtarzy neogotyckich oraz rzeźb w kamieniu. Ołtarz w Krzywaczce zalicza się do późniejszej twórczości artysty. Wcześniej wykonał on ołtarze neogotyckie w kościołach w Kozach (1906, 1908), Rabce (1909) i Libiążu (1912). Ponadto Druciak jest autorem ołtarzy do kościoła NMP Wniebowziętej w Ochotnicy Górnej (1915-1916), które zostały przeniesione do kościoła w Stanisławowie (na Ukrainie), a także różnych realizacji w kościele Nawiedzenia NMP w Kasince Małej (1917-1923). W ostatnim roku życia artysta wykonał ambonę oraz grupę Ukrzyżowania na łuku tęczowym w bazylice Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej. Jego twórczość określa się jako przykład historyzmu w rzeźbie sakralnej początku XX wieku. Był doskonałym majstrem, biegłym w praktyce warsztatowej, nie wypracował jednak indywidualnego stylu, bardziej przetwarzając znane mu realizacje innych artystów. W niszy głównej ołtarza w Krzywaczce znajduje się płaskorzeźba Trójcy Świętej, która bezpośrednio nawiązuje do wezwania parafii, natomiast w niszach mniejszych figury: św. Jacka, św. Izydora, św. Ambrożego i św. Dominika, a w większych niszach świętych patronów Polski: św. Stanisława i św. Wojciecha, natomiast w zwieńczeniu figura św. Józefa z Dzieciątkiem.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Ołtarz po konserwacji w latach 2016-2017.

Streszczenie

Ołtarz główny w kościele w Krzywaczce powstał w pracowni rzeźbiarskiej Władysława Druciaka w 1914 roku. Kontrakt na wykonanie dzieła artysta podpisał z ówczesnym proboszczem parafii Józefem Nowakiem w 1913 roku. Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, znajdujący się na zasuwie wykonał malarz Szczurowski, a prace przy ołtarzu wykończył złotnik Józef Małek. Ołtarz jest wykonany w stylu neogotyckim, który nawiązywał do wzorów średniowiecznych – gotyckich, powielając dawne formy oraz ornamenty i komponując je w nową całość. W trójosiowym ołtarzu złożono elementy stosowane w architekturze gotyckiej, takie jak ażurowe wieżyczki zwieńczone pinaklami, dekorujące je kwiatony oraz żabki, łuki ostre, wimpergi, czy maswerki. Twórczość Druciaka określa się jako przykład historyzmu w rzeźbie sakralnej początku XX wieku. W niszy głównej ołtarza w Krzywaczce znajduje się płaskorzeźba Trójcy Świętej, która bezpośrednio nawiązuje do wezwania parafii, natomiast w niszach mniejszych figury: św. Jacka, św. Izydora, św. Ambrożego i św. Dominika, a w większych niszach świętych patronów Polski: św. Stanisława i św. Wojciecha, natomiast w zwieńczeniu figura św. Józefa z Dzieciątkiem.

Bibliografia

Gatlik-Kopciuch Joanna, "Zabytki sakralne. Krzywaczka – ołtarz Trójcy Świętej" , „Klamra” , s. 16
"Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, t. 2", Wrocław 1975
Spyrczyńska Anna, "Droga krzyżowa Władysława Druciaka" , „Ziemia Suska” , s. 10-11

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Maria Działo, "Ołtarz główny", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/oltarz-glowny-27

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności