Ołtarz główny

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
limanowski
Gmina
Mszana Dolna
Miejscowość
Kasinka Mała
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny
Tagi
Nawiedzenie Najświętszej Marii Panny rzeźba XIX wieku styl neogotycki Władysław Druciak
Miejsce przechowywania
prezbiterium
Identyfikator
DZIELO/02102
Kategoria
ołtarz
Ilość
1
Czas powstania
1916 rok
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
ul. Retoryka 10, Kraków
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie, snycerskie i rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ołtarz wykonał w 1916 roku Władysław Druciak. Nastawa została częściowo przerobiona, w czasie gdy proboszczem parafii był ksiądz Andrzej Braś (1945-1966). Około 1952 roku wymieniono tabernakulum na nowe, pancerne, które zastąpiło poprzednie, drewniane. Ołtarz kilkukrotnie konserwowano. Po raz ostatni w dniach od 13 maja do 25 czerwca 2010. Prace wykonała firma „Odroniec”.

Opis

Nastawa ołtarzowa architektoniczna, trójosiowa, jednokondygnacyjna ze zwieńczeniem, na wysokim cokole. Ołtarz drewniany, prostopadłościenny; mensa drewniana. Antepedium w formie leżącego prostokąta ujęte w narożach półkolumienkami, w polu płaskorzeźbione przedstawienie Ostatniej Wieczerzy. Cokół retabulum z czterema pilastrami, stanowiącymi podstawę dla podpór. Osie wydzielone dwiema parami kolumn; środkowe wyższe od bocznych. W polu środkowym głęboka nisza z płaskorzeźbionym przedstawieniem Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny i w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem półkolistym, ujęta parą kolumn o kapitelach kompozytowych; arkada zamknięta trójkątnym szczytem, flankowanym wspornikami z figurkami aniołów; za nim fragment dachu. Osie boczne niższe, z niszami na figury św. Piotra i św. Pawła w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem półkolistym; od zewnątrz ujęte półkolumienkami o kapitelach korynckich dźwigających fryz i postumenty dla figurek aniołów. Kondygnacja ujęta przyporami. Zwieńczenie w formie ośmiobocznego baldachimu opartego na arkadkach z figurą św. Michała Archanioła. Na szczycie łaciński krzyż o trójlistnie zakończonych ramionach. Na osiach zewnętrznych cokołu prześwity wypełnione wicią roślinną z motywem winnego grona. Cokół zakończony pasem z dekoracją roślinną. Trzony wewnętrznej pary kolumn dekorowane kratką z rozetami, w połowie wysokości ujęte koroną. Trzony zewnętrznej pary podpór zdobione ornamentem geometryczno-roślinnym. Łuki nisz dekorowane stylizowanym maswerkiem; pole szczytu rozetą, gzyms stylizowanymi żabkami. Osie boczne zwieńczone palmetami z rozetą. Kalenica dachu z ciągiem palmet.
Struktura w kolorze naturalnego drewna; ornamentyka i podpory złocone i srebrzone.

Zarys problematyki artystycznej

Ołtarz główny powstał w pracowni rzeźbiarskiej Władysława Druciaka w 1916 roku. Jest wykonany stylu neogotyckim, który nawiązywał do wzorów średniowiecznych – gotyckich, powielając dawne formy oraz ornamenty i komponując je w nową całość. W trójosiowym ołtarzu złożono elementy stosowane w architekturze gotyckiej, takie jak ażurowe wieżyczki (w zwieńczeniu), pinakle (w osiach bocznych) oraz żabki, łuki ostre czy krenelaże. Autor ołtarza, Władysław Druciak (1874-1923) wykonywał wiele dzieł sztuki sakralnej na terenie Małopolski na przełomie XIX i XX wieku, zarówno w drewnie, jak i w kamieniu. Urodził się w Krościenku nad Dunajcem, gdzie ukończył szkołę powszechną, a wykształcenie zawodowe uzyskał w Szkole Przemysłu Drzewnego w Zakopanem – w oddziale rzeźby ornamentalnej. Jego nauczycielem był też Kazimierz Wakulski, konserwator wielu średniowiecznych rzeźb, m.in. rzeźb z ołtarza Wita Stwosza w kościele Mariackim w Krakowie. Nie bez znaczenia było więc doświadczenie mistrza, które miało wpływ na ukształtowanie młodego rzeźbiarza. Po śmierci Kazimierza Wakulskiego (1905) Druciak przejął jego pracownię rzeźbiarską przy ulicy Retoryka 10 w Krakowie i to w niej zapewne wykonał omawiany ołtarz. Specjalizował się w wykonywaniu ołtarzy neogotyckich oraz rzeźb w kamieniu. Ołtarz w Kasince Małej zalicza się do późniejszej twórczości artysty. Wcześniej wykonał ołtarze neogotyckie w kościołach w Kozach (1906, 1908), Rabce (1909) i Libiążu (1912) oraz w Krzywaczce (1914). Ponadto Druciak jest autorem ołtarzy do kościoła NMP Wniebowziętej w Ochotnicy Górnej (1915-1916), które zostały przeniesione do kościoła w Stanisławowie (obecnie na Ukrainie). Ołtarz w Kasince jest niemalże kopią struktury ołtarzowej, jaką artysta wykonał w kościele w Kozach 10 lat wcześniej. Jego twórczość zalicza się do historyzmu rzeźby sakralnej początku XX wieku. Był doskonałym majstrem, biegłym w praktyce warsztatowej, który przetwarzał znane realizacje innych artystów. W niszy głównej ołtarza w Kasince Małej znajduje się płaskorzeźba przedstawiająca Nawiedzenie Najświętszej Marii Panny, która bezpośrednio nawiązuje do wezwania parafii.

Streszczenie

Ołtarz główny w kościele w Kasince powstał w pracowni rzeźbiarskiej Władysława Druciaka w 1916 roku. Ołtarz jest wykonany stylu neogotyckim, który nawiązywał do wzorów średniowiecznych – gotyckich, powielając dawne formy oraz ornamenty i komponując je w nową całość. Autor ołtarza, Władysław Druciak (1874-1923) wykonywał wiele dzieł sztuki sakralnej na terenie Małopolski na przełomie XIX i XX wieku, zarówno w drewnie, jak i w kamieniu. Jego twórczość jest przykładem historyzmu w rzeźbie sakralnej początku XX wieku. Podobną strukturę do ołtarza w Kasince wykonał w Kozach w 1906 roku. W niszy głównej ołtarza znajduje się płaskorzeźba przedstawiająca Nawiedzenie Najświętszej Marii Panny, która bezpośrednio nawiązuje do wezwania parafii.

Bibliografia

Gargas Jan, "Jubileusz parafii Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Kasince Małej 1911-2011", Kraków 2011
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Natanek Piotr, "Informator Archidiecezji Krakowskiej 2000. Parafie i kościoły", Kraków 2000
"Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, t. 2", Wrocław 1975
Spyrczyńska Anna, "Droga krzyżowa Władysława Druciaka" , „Ziemia Suska” , s. 10-11

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Maria Działo, "Ołtarz główny", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/oltarz-glowny-90

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności