Ambona

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Jabłonka
Miejscowość
Chyżne
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Św. Anny
Tagi
ambona styl neogotycki
Miejsce przechowywania
łuk tęczowy
Identyfikator
DZIELO/00954
Kategoria
ambona
Ilość
1
Czas powstania
około 1900 roku
Technika i materiał
drewno, techniki snycerskie, i rzeźbiarskie, polichromia, złocenie
Autor noty katalogowej
Agata Felczyńska
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Ambona została wykonana około 1900 roku.

Opis

Ambona przyścienna, składająca się z kosza, zaplecka i baldachimu, z dostępem od prawej strony w postaci jednobiegowych schodów z balustradą. Kosz na planie ośmioboku, ścianki dekorowane płycinami wydzielonymi przez półkolumny o kapitelach z dekoracją kwiatową na wielobocznych postumentach podtrzymujących belkowanie, którego wysuniety gzyms stanowi parapet. W polach blendy z płaskorzeźbionymi przedstawieniami czterech ewangelistów. Każdy z nich został ukazany całopostaciowo, w długiej szacie, z księgą lub zwojem w ręce i w towarzystwie symbolu apokaliptycznego. W przyłuczach blend ostrokrzew. Kosz z podwieszeniem z guzów, oparty na ośmiobocznym filarze zwieńczonym pierścieniem z dekoracją w formie rozet, ustawiony na profilowanym cokole. Balustrada dekorowana ostrołukowymi blendami. Zaplecek w kształcie wydłużonego stojącego prostokąta, półokrągły. Dekorowany płyciną z parą blend i czworoliściem z krzyżem równoramiennym. Baldachim ośmioboczny, zwieńczony ażurową wieżyczką z wimpergami, wspartą czterema przyporami, dekorowaną pinaklami, żabkami i astwerkiem; zwieńczoną pinaklem z krzyżem. Na podniebiu płaskorzeźbione przedstawienie gołębicy Ducha Świętego w glorii promienistej. Całość struktury w odcieniu ciemnego drewna, profile i detale niebieskie i czerwone, reszta profilów, wnęki blend z płaskorzeźbami i detale złocone.

Zarys problematyki artystycznej

Ambona, dawniej miejsce czytania tekstów liturgicznych i głoszenia kazań, choć jest we współczesnej liturgii już nieużywana, pozostaje częścią wystroju większości kościołów. Zgodnie z zaleceniami była lokowana pod arkadą tęczową lub w nawie głównej tak, by nie odciągała uwagi widzów od ołtarza głównego. Typ ambony zawieszonej na ścianie lub filarze, z wejściem po schodkach wykształcił się w XVI wieku. Ambona w kościele w Chyżnem jest utrzymana w stylu neogotyckim i stanowiła komplet wyposażenia wraz z ołtarzem głównym, bocznymi oraz chrzcielnicą (antyamboną) i konfesjonałami. Wszystkie pochodzą najpewniej z jednego z tyrolskich warsztatów. W XIX wieku nawiązania do gotyku uważano za najodpowiedniejsze dla małej architektury, zwłaszcza w sztuce religijnej. Jak głosił August Pugin, brytyjski architekt i pisarz, wyłącznie one mogą oddziaływać na wiernych nie tylko dekoracją, ale i ekspresją struktury. Strzeliste formy i powszechne złocenia miały najbardziej trafnie obrazować potęgę Boga oraz nadawać formom wzniosłości.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Ambona w kościele w Chyżnem jest utrzymana w stylu neogotyckim i stanowiła komplet wyposażenia wraz z ołtarzem głównym, bocznymi oraz chrzcielnicą (antyamboną). Wszystkie pochodzą najpewniej z jednego z tyrolskich warsztatów i zostały wykonane około 1900 roku.

Jak cytować?

Agata Felczyńska, "Ambona", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/ambona-36

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności