Św. Piotr

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Mogilany
Miejscowość
Gaj
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Mogilany
Parafia
Parafia Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Tagi
rzeźba XVIII wieku
Miejsce przechowywania
lewa bramka ołtarza głównego
Identyfikator
DZIELO/01283
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
1712 rok
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Figury apostołów Piotra i Pawła powstały razem z ołtarzem głównym w 1712 roku. Mogły być wykonane przez Antoniego Frączkiewicza.

Opis

Pełnoplastyczna rzeźba ustawiona na nieregularnej podstawie. Święty ukazany frontalnie, w kontrapoście, z ugiętą prawą nogą oraz głową uniesioną i odchyloną do tyłu. Prawą rękę kładzie na piersi, w lewej nieco wyciągniętej przed siebie trzyma dwa skrzyżowane, srebrzone klucze. Twarz ma szczupłą, o oczach skierowanych w górę, dużym nosie i otwartych ustach, okoloną krótką brodą skręconą w dwa pukle oraz krótkimi, silnie kręconymi włosami. Ubrany jest w czerwoną tunikę, przepasaną w talii, silnie drapowaną, przylegającą do ciała oraz złocony płaszcz zawinięty na lewym ramieniu i zawiązany z przodu postaci, na stopach złocone buty. Polichromia ciała naturalistyczna.

Zarys problematyki artystycznej

Piotr był bratem św. Andrzeja, rybakiem, przyłączył się do Chrystusa i został jego apostołem. Jezus zmienił mu imię (Szymon) na Piotr, co później wyjaśnił: „Ty jesteś Piotr (czyli Skała), i Ja na tej Skale zbuduje Kościół mój, a bramy piekielne go nie przemogą. I tobie dam klucze do królestwa niebieskiego [...]” (Mt 16, 18-19), dlatego w ikonografii jednym z atrybutów świętego są również klucze. Święci Piotr i Paweł często przedstawiani są razem. Uroczystość obu apostołów obchodzona jest wspólnie, gdyż w tradycji uznaje się, że zginęli w tym samym dniu. Jednocześnie przez swoje zasługi dla Kościoła obaj nazywani są „książętami apostołów”.
Cechy figury św. Piotra odpowiadają repertuarowi formalnemu stosowanemu przez Antoniego Frączkiewicza. Znamienny układ ciała o esowato wygiętej sylwetce, z głową silnie zwróconą ku górze oraz jedną nogą opartą wyżej na podłożu był wielokrotne stosowany przez tego rzeźbiarza, np. w figurze św. Zygmunta z ołtarza w kościele Kamedułów na Bielanach, św. Longina z ołtarza w katedrze w Kielcach czy św. Piotra w ołtarzu głównym świątyni w Rakowie. Rysy twarzy św. Piotra w Gaju odpowiadają typowi twarzy dojrzałego mężczyzny z kręconą brodą i włosami stosowanemu przez Frączkiewicza, chociażby w wyżej wymienionych dziełach, a także w rzeźbie św. Dawida w katedrze w Kielcach i w kościele w Chrzanowie czy Chrystusa Ukrzyżowanego z kościoła św. Anny w Krakowie. Omawiana rzeźba powstała w 1712 roku, co wskazuje na to, że może to być jedno z bardzo wczesnych dzieł rzeźbiarza, dlatego pozbawiona jest jeszcze cech widocznych w jego późniejszej twórczości.



Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Delikatne przetarcia polichromii.

Streszczenie

Figury apostołów Piotra i Pawła powstały razem z ołtarzem głównym w 1712 roku. Najpewniej zostały wykonane przez warsztat Antoniego Frączkiewicza. Piotr był bratem św. Andrzeja, rybakiem, przyłączył się do Chrystusa i został jego apostołem. W ikonografii jednym z atrybutów świętego są klucze.

Bibliografia

Wiecheć Władysław, "Parafia Matki Bożej w Gaju", Kraków 2001
Zaleski Wincenty, "Święci na każdy dzień", Warszawa 1989

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Św. Piotr", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-piotr-21

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności