Ołtarz w kaplicy

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Łapsze Niżne
Miejscowość
Kacwin
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niedzica
Parafia
Parafia Wszystkich Świętych
Tagi
mała architektura Spisz sztuka pierwszej połowy XVIII wieku
Miejsce przechowywania
kaplica północna
Identyfikator
DZIELO/02037
Kategoria
ołtarz
Ilość
1
Czas powstania
pierwsza połowa XVIII wieku (po 1712 roku)
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie i rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie, srebrzenie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ołtarz powstał w pierwszej połowie XVIII wieku, ale po 1712 roku. Pierwotnie znajdowały się w nim figury św. Piotra i św. Pawła (obecnie w ołtarzu głównym). Został wymieniony w kaplicy w aktach wizytacji w 1832 roku. W późniejszym czasie wstawiono do ołtarza figury aniołów, pochodzące z retabulum św. Antoniego Padewskiego znajdującego się w nawie.

Opis

Nastawa architektoniczna, jednoosiowa, jednokondygnacyjna ze zwieńczeniem, ustawiona na dwustrefowym, szerszym cokole, z wyodrębnionymi dwiema parami prostopadłościanów, zwróconymi pod kątem. Ołtarz drewniany, sarkofagowy, wklęsło-wypukły, ustawiony na cokole. Mensa drewniana. Na ołtarzu tabernakulum w formie drewnianej skrzynki, ustawionej na cokole, flankowanej dwiema parami kolumienek, podtrzymujących belkowanie. Drzwiczki w kształcie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem półkolistym z przedstawieniem kielicha z hostią w glorii. Całość zwieńczona szczytem utworzonym z rocaille'u i akantu. Nastawa ujęta parą kolumn podtrzymujących pełne belkowanie, z silnie wysuniętym gzymsem, wyłamane pod kątem na ich osi. W partii fryzu kartusz ujęty ornamentem roślinnym z monogramem św. Anny. Na belkowaniu ustawione figury św. Jana Chrzciciela i św. Sebastiana. W polu środkowym wnęka w formie stojącego prostokąta w wąskiej ramie, w niej obraz św. Anny Samotrzeć, w osobnej ramie dekorowanej płaskorzeźbionym wieńcem laurowym. Kondygnację flankują dwie figury aniołów ustawione na krawędzi cokołu nastawy. Zwieńczenie w formie stojącego prostokąta flankowane pilastrami podtrzymującymi pełne belkowanie wyłamane na ich osi. Trzony dekorowane zwisami. Całość zakończona szczytem w postaci stylizowanego anthemionu z karbowaną wstęgą. W polu obraz ubiczowanego Chrystusa w formie kwadratu, w ramie oraz pod nim prześwit z okrągłym oknem witrażowym w ramie o kształcie kwadratu. Zwieńczenie ujęte uszami utworzonymi z akantu i karbowanej wstęgi. Struktura polichromowana na sposób imitujący marmoryzację w kolorze żółto-zielonym, z czerwonymi detalami, kolumny, ornamentyka i profile złocone, część profili srebrzona.

Zarys problematyki artystycznej

Nastawa reprezentuje typ aediculowy, a więc jednokondygnacyjnego retabulum, ujętego parą podpór, ze zwieńczeniem. Bardzo charakterystyczny motyw ustawionych pod kątem kolumn podtrzymujących wyłamane belkowanie z silnie wysuniętym do przodu gzymsem przywodzi na myśl ołtarze z kościoła św. Katarzyny w Nowym Targu, ołtarz główny w świątyni w Niedzicy i inne, o bardzo zbliżonej strukturze i dekoracji figuralnej. Być może dzieła te zostały wykonane przez wciąż słabo rozpoznany warsztat braci Wierzbickich z Nowego Targu, działający na terenie Spisza. Zwieńczenie omawianej nastawy najpewniej zostało przebudowane w późniejszym czasie, o czym świadczą podziały pola (obraz i prześwit).

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Ołtarz powstał w pierwszej połowie XVIII wieku, ale po 1712 roku. Pierwotnie znajdowały się w nim figury św. Piotra i św. Pawła (obecnie w ołtarzu głównym). W późniejszym czasie wstawiono do ołtarza figury aniołów, pochodzące z retabulum św. Antoniego Padewskiego znajdującego się w nawie. Ołtarz być może został wykonany przez wciąż słabo rozpoznany warsztat braci Wierzbickich z Nowego Targu, działający na terenie Spisza.

Bibliografia

"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
Skorupa Andrzej, "Zabytkowe kościoły polskiego Spisza", Kraków 2001
Šimončič Jozef, Karabová Katarína, "Kanonické vizitácie dunajeckého dekanatu v spišskom biskupstve z roku 1832", Krakov 2015
Skorupa Andrzej, Monita Rafał, "Kacwin. Kościół Wszystkich Świętych", Kraków 2015

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Ołtarz w kaplicy", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/oltarz-w-kaplicy-2

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności