Ambona

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Mogilany
Miejscowość
Gaj
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Mogilany
Parafia
Parafia Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Tagi
mała architektura sztuka XVIII wieku
Miejsce przechowywania
północna ściana prezbiterium
Identyfikator
DZIELO/01248
Kategoria
ambona
Ilość
1
Czas powstania
pierwsza tercja XVIII wieku (przed 1729)
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie i rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie, srebrzenie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ambona została wykonana zapewne w pierwszej tercji XVIII wieku, ale przed 1729 rokiem, gdyż wymieniona była w aktach wizytacji z tego roku. W dokumentach powizytacyjnych z 1748 roku była opisana jako drewniana, polichromowana na czarno i złocona, z figurami czterech ewangelistów. Ksiądz Ludwik Krzemiński odnowił ją końcem XIX wieku. Następnie ambona była odmalowywana w latach 1923, 1936-1938 i w latach pięćdziesiątych XX wieku. W latach 1996-1997 przeszła pełną konserwację.

Opis

Ambona przyścienna, wisząca, z dostępem przez drzwi od strony zakrystii. Kosz wieloboczny, na cokole, z podwieszeniem w postaci ośmiu kabłąków, zakończonych szyszką. Ścianki kosza wydzielone kolumienkami podtrzymującymi wyłamane na ich osi belkowanie z silnie wysuniętym gzymsem tworzącym parapet. W polach nisze z płaskorzeźbionymi przedstawieniami ewangelistów. Po prawej stronie do kosza dobudowany ćwierćkolisty podest z pełną balustradą. Zaplecek wąski, ujęty dwiema kolumienkami stojącymi na wspornikach, podtrzymującymi imposty, na których stoją wazoniki. W dolnej części płycina. W polu obraz w formie stojącego prostokąta, ujęty ramą zakończoną muszlą, z przedstawieniem Chrystusa w typie Salvator Mundi. Baldachim na planie ośmioboku, w formie belkowania, na którym ustawione są kabłąki, podtrzymujące figurę anioła grającego na trąbie. Na podniebiu baldachimu figura gołębicy Ducha Świętego w glorii promienistej. Struktura polichromowana w kolorze niebiesko-zielonym; kolumienki, profile i ornamentyka złocone.

Zarys problematyki artystycznej

Struktura omawianej ambony zbliżona jest do dzieł z XVII wieku (por. ambony w kościołach Matki Bożej Śnieżnej w Krakowie i Bernardynów w Kalwarii Zebrzydowskiej). Posiada analogiczną formę kosza na planie ośmioboku, o ściankach wydzielonych kolumienkami z niszami z figurami. Podobne są również kształty zaplecka i baldachimu zakończonego kabłąkami podtrzymującymi figurę. Dekoracja rzeźbiarska oraz brak ornamentyki znamiennej dla tego okresu, wskazuje na późniejsze przeróbki dzieła.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry. Ambona była odmalowywana w latach 1923, 1936-1938 i w latach pięćdziesiątych XX wieku. W latach 1996-1997 przeszła pełną konserwację.

Streszczenie

Ambona została wykonana zapewne w pierwszej tercji XVIII wieku, ale przed 1729 rokiem, gdyż wymieniona była w aktach wizytacji z tego roku. Struktura ambony odwołuje się do dzieł z XVII wieku (por. ambony w kościołach Matki Bożej Śnieżnej w Krakowie i Bernardynów w Kalwarii Zebrzydowskiej). Dekoracja rzeźbiarska oraz brak ornamentyki znamiennej dla tego okresu, wskazuje na późniejsze przeróbki dzieła.

Bibliografia

Wiecheć Władysław, "Parafia Matki Bożej w Gaju", Kraków 2001

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Ambona", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2020, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/ambona-78

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności