Ołtarz w kaplicy cmentarnej

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Biskupice
Miejscowość
Łazany
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niegowić
Parafia
Parafia Znalezienia Krzyża Świętego
Tagi
historyzm neogotyk rzeźbiarze XIX wieku styl neogotycki sztuka XIX wieku
Miejsce przechowywania
kaplica cmentarna
Identyfikator
DZIELO/03536
Kategoria
ołtarz
Ilość
1
Czas powstania
1893 rok
Fundator
Ewelina Dunin-Brzezińska
Technika i materiał
drewno rzeźbione, polichromowane i złocone; techniki snycerskie
Autor noty katalogowej
Justyna Kuska
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ołtarz w kaplicy grobowej rodziny Dunin-Brzezińskich na cmentarzu parafialnym w Łazanach powstał w 1893 roku z fundacji Eweliny Dunin-Brzezińskiej, wdowy po właścicielu wsi Julianie Dunin-Brzezińskim. Dzieło wykonał rzeźbiarz Kazimierz Wakulski, który rok wcześniej wykonał także nowy ołtarz główny dla łazańskiej świątyni (wg projektu Tadeusza Stryjeńskiego). Jak zapisano w „Liber memorabilium” parafii i kościoła w Łazanach w 1893 roku: „rozpoczęła W(ielmożna) P(ani) Ewelina Brzezińska budowę kaplicy na grzebalnym cmentarzu, z grobowcem familijnym, którą prowadził Józef Janicki budowniczy w Krakowa. Stanęła ta kaplica w stylu gotyckim w miesiącu Wrześniu 1893 w Listopadzie ustawił rzeźbiarz Wakulski ołtarz w stylu gotyckim, ławki boczne w Grudniu poświęcił miejscowy Pleban kaplicę w delegacyi Jego Eminacyi Księcia Kardynała w tym samym miesiącu przeniesiono zwłoki do grobowca”.

Opis

Ołtarz przyścienny, architektoniczny, jednokondygnacyjny, jednoosiowy. Mensa drewniana, prostopadłościenna na cokole. Antepedium dekorowane płyciną w formie leżącego prostokąta mieszczącą medalion z monogramem IHS w otoku z glorii promienistej. Retabulum o neogotyckich formach umieszczone na niewielkim cokole z monogramem PX na osi. W centrum ostrołukowa płycina ujęta złoconymi neogotyckimi kolumienkami mieszcząca rzeźbiony krucyfiks. W tle malowana dekoracja w postaci wici roślinnej oraz równoramiennych krzyży. Całość ujęta ażurowymi uszami w formie ostrołukowych, wypełnionych maswerkiem arkadek zwieńczonych pinaklami. Całość zamknięta od góry wimpergą zdobioną złoconymi żabkami oraz zwieńczoną krzyżem. Struktura malowana w odcieniach brązu, zieleni i czerwieni. Detal architektoniczny oraz ornamentyka złocone.

Zarys problematyki artystycznej

Omawiany ołtarz, podobnie jak architektura kaplicy grobowej, w której jest umieszczony, reprezentuje popularny pod koniec XIX wieku styl neogotycki. Autor nastawy Kazimierz Wakulski był działającym w drugiej połowie XIX stulecia rzeźbiarzem. Urodzony w 1837 roku w Działoszynie artysta, pracował wraz z Tadeuszem Stryjeńskim przy renowacji ołtarza głównego w kościele Mariackim w Krakowie, a także przy odnawianiu stall oraz ołtarza w katedrze na Wawelu. Artysta zmarł w 1904 roku w Krakowie.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Ołtarz w stylu neogotyckim umieszczony w kaplicy na cmentarzu parafialnym w Łazanach powstał w 1893 roku z fundacji Eweliny Dunin-Brzezińskiej, wdowy po właścicielu wsi Julianie Dunin-Brzezińskim. Dzieło wykonał rzeźbiarz Kazimierz Wakulski, który rok wcześniej sporządził także nowy ołtarz główny dla łazańskiej świątyni (wg projektu Tadeusza Stryjeńskiego). Wakulski był rzeźbiarzem czynnym w drugiej połowie XIX wieku – oprócz wykonywania ołtarzy zajmował się także renowacją zabytków. Pracował m.in. w kościele Mariackim w Krakowie i katedrze na Wawelu.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Krasnowolski Bogusław, "Parafia i kościół pod wezwaniem Znalezienia Krzyża Świętego w Łazanach", Kraków 2013
Kwiatkowska Maria Irena, "Rzeźbiarze warszawscy XIX wieku", Warszawa 1995
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Justyna Kuska, "Ołtarz w kaplicy cmentarnej", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/oltarz-w-kaplicy-cmentarnej

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności