Ołtarz boczny północny

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
suski
Gmina
Stryszawa
Miejscowość
Krzeszów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Sucha Beskidzka
Parafia
Matki Boskiej Nieustającej Pomocy
Tagi
Ferdinand Stuflesser ks. Michał Bochenek ołtarz boczny rzeźba XX wieku styl neogotycki
Miejsce przechowywania
nawa boczna
Identyfikator
DZIELO/03077
Kategoria
ołtarz
Ilość
1
Czas powstania
około 1903 roku
Fundator
ksiądz Michał Bochenek
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
St. Urlich-Grodenthal, Tyrol
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie i snycerskie, polichromowanie, złocenie
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ołtarz główny oraz dwa ołtarze boczne zamówił i ufundował ksiądz Michał Bochenek, proboszcz parafii w Krzeszowie w latach 1900-1945, tuż po wybudowaniu nowego kościoła w 1903 roku. Wydarzenie to fundator odnotował w kronice parafialnej „Ja na swój rachunek zamówiłem trzy ołtarze w Tyrolu u Stuflessera (St. Urlich-Gröden)”.

Opis

Nastawa ołtarzowa architektoniczna, jednokondygnacyjna, trójosiowa z marmurowym portatylem. Mensa drewniana, prostopadłościenna, na niewielkim cokole. Antepedium płaskorzeźbione, polichromowane, artykułowane dwiema złoconymi kolumienkami. W centrum kwadratowa płycina, w polu której czwórliść ze złoconym krzyżem. Po bokach dwie płaskorzeźbione, kwadratowe płyciny, przedzielone na pół, w każdej maswerk z bogatą dekoracją floralną. Całość zwieńczona wydatnym profilowanym gzymsem. Tabernakulum w formie prostopadłościennej skrzynki, ustawionej na niskim cokole, flankowane dwoma filarami ustawionymi ukośnie i zakończonymi pinaklami. Zwieńczenie tabernakulum w formie prostopadłościennego przyczółka, na którym ustawiony jest krucyfiks. Drzwiczki tabernakulum w kształcie ostrołukowej arkady, w polu której płaskorzeźbiony krucyfiks na tle wici roślinnej utworzonej z kłosów zbóż i winnej latorośli. Retabulum umieszczone na cokole. Predella trójosiowa, zdobiona rzędem pseudomaswerków. Osie kondygnacji flankowane pilastrami z pinaklami zakończonymi kwiatonami. W środkowej osi ostrołukowa nisza zwieńczona wimpergą mieszcząca rzeźbę Najświętszego Serca Pana Jezusa. W osiach bocznych, w analogicznych niszach zwieńczonych wimpergami rzeźby: po lewej św. Wojciecha, po prawej św. Stanisława. Zwieńczenie w formie trzech wieżyczek z pinaklami, kwiatonami i żabkami, część środkowa, najwyższa. Struktura malowana na ciemny brąz, wypełnienia płycin zielone, czerwone i błękitne. Partie ornamentu oraz detale architektoniczne złocone. Ornamentyka neogotycka wypełnia każdą wolną przestrzeń ołtarza: trójliście, maswerki, czołganki etc.

Zarys problematyki artystycznej

Ołtarz boczny powstał do nowo wybudowanego kościoła Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w Krzeszowie około 1903 roku w pracowni tyrolskiego rzeźbiarza Ferdinanda Stuflessera. Fundatorem dzieła był wieloletni proboszcz parafii w Krzeszowie ksiądz Michał Bochenek. W kościele oprócz ołtarza bocznego znajdują się inne dzieła Stuflessera, tj. ołtarz główny i drugi ołtarz boczny wraz z wystrojem rzeźbiarskim oraz płaskorzeźbione stacje drogi krzyżowej. Ferdinand Stuflesser prowadził jeden z wiodących warsztatów w Gröden, który założył w 1875 roku, prawdopodobnie po swoim powrocie z Monachium, gdzie studiował pod kierunkiem Josefa Knabla. Stuflesser nie aspirował do projektowania i wykonywania indywidualnych dzieł artystycznych, lecz próbował przekazać ekspresję i ducha religijnego pod wpływem stylu nazarejskiego. Precyzja detalu była o wiele ważniejsza niż swoboda tworzenia, a użycie w tym celu pomocy technicznych było zrozumiałe i uzasadnione. Do malowania ornamentów używał szablonów. Polichromia szat jest adekwatna do ikonografii świętych, dodatkowo zawsze na brzegach obwiedziona złotymi krawędziami. Ulubioną techniką stosowaną w jego pracowni był tzw. Bologneser Grund (efekt porcelany), też „miërmul”, do którego wykorzystywano proszek gipsowy otrzymany ze specjalnego kamienia alpejskiego. Ołtarz jest wykonany stylu neogotyckim, który nawiązywał do wzorów średniowiecznych – gotyckich, powielając dawne formy oraz ornamenty i komponując je w nową całość. W trójosiowym ołtarzu bocznym złożono elementy stosowane w architekturze gotyckiej, takie jak ażurowe wieżyczki zwieńczone pinaklami, dekorujące je kwiatony oraz żabki, łuki ostre, wimpergi, czy maswerki. W niszy głównej umieszczono rzeźbę Najświętszego Serca Pana Jezusa, natomiast po bokach figury dwóch świętych biskupów: św. Wojciecha oraz św. Stanisława.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Ołtarz boczny oraz dwa pozostałe ołtarze w kościele w Krzeszowie zamówił i ufundował ksiądz Michał Bochenek, proboszcz parafii w Krzeszowie w latach 1900-1945, tuż po wybudowaniu nowej świątyni Matki Boskiej Nieustającej Pomocy w 1903 roku w pracowni tyrolskiego rzeźbiarza Ferdinanda Stuflessera (1855-1926). W kościele oprócz ołtarza bocznego znajdują się inne dzieła tego rzeźbiarza, tj. drugi ołtarz boczny, ołtarz główny wraz z wystrojem rzeźbiarskim oraz płaskorzeźbione stacje drogi krzyżowej. Ołtarz jest wykonany w stylu neogotyckim. W niszy głównej umieszczono rzeźbę Najświętszego Serca Pana Jezusa, natomiast po bokach figury dwóch świętych biskupów: św. Wojciecha oraz św. Stanisława.

Bibliografia

"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
"Korpus witraży z lat 1800-1945 w kościołach rzymskokatolickich metropolii krakowskiej i przemyskiej, t. 2: Archidiecezja Krakowska, dekanaty pozakrakowskie", Kraków 2015
"Dziedzictwo kulturowe Podbabiogórza. Zabytki", Sucha Beskidzka 2014
Kraševac Irena , "Kipar Ferdinand Stuflesser. Doprinos tirolskom sakralnom kiparstvu druge polovice 19. stoljeća u sjevernoj Hrvatskoj" , „Radovi Instituta za povijest umjetnosti” , s. 231-239

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Maria Działo, "Ołtarz boczny północny", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/oltarz-boczny-polnocny-13

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności