Św. Alojzy Gonzaga

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Łapsze Niżne
Miejscowość
Kacwin
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niedzica
Parafia
Parafia Wszystkich Świętych
Tagi
malarstwo XVIII wieku Spisz sztuka drugiej połowy XVIII wieku
Miejsce przechowywania
ołtarz przytęczowy południowy
Identyfikator
DZIELO/02025
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
około 1776 roku
Technika i materiał
olej na drewnie; drewno, techniki rzeźbiarskie, złocenie, srebrzenie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Obraz św. Alojzego Gonzagi powstał w 1776 roku, gdyż według księgi rachunkowej wypłata dla malarza i zaszklenie miały miejsce w tym roku. Autorem dzieła jest najpewniej Imrich Jagušič. Obraz został wymieniony w aktach wizytacji z 1832 roku.

Opis

Obraz św. Alojzego w formie zbliżonej do trapezu o wklęsłych i wypukłych bokach oraz wklęsłych dolnych narożach, w ornamentalnej ramie, za szkłem. W centrum święty ukazany w półpostaci, zwrócony profilem w lewo, pochylony nad stołem. W lewej, uniesionej ręce trzyma krucyfiks i białą tkaninę, prawą kładzie na stole, w dłoni trzyma dyscyplinę. Twarz ma pełną, o dużych, okrągłych oczach skierowanych w dół, dużym, garbatym nosie, pełnych ustach i wystającej brodzie. Włosy krótkie, brązowe. Ubrany jest w czarną sutannę. Stół nakryty jest czerwoną tkaniną, leży na nim czaszka, lilia i korona otwarta. Święty ukazany jest na tle nieba, wypełnionego obłokami, na którego tle unoszą się dwie grupy uskrzydlonych główek anielskich. Rama w formie zbliżonej do trapezu o wklęsłych bokach przechodzących w spływy wolutowe, zamknięta dwoma, zwróconymi ku sobie fragmentami falistego gzymsu, dekorowana obficie rocaille'm i gałązkami kwiatowymi.

Zarys problematyki artystycznej

W dotychczasowej literaturze wykonanie obrazu błędnie przypisywano malarzowi Szymonowi Kawalskemu, co widać przy porównaniu do jego sygnowanych dzieł w Niedzicy. Obraz św. Alojzego Gonzagi malowany jest w sposób bardzo bliski dziełom Imricha Jagušiča, który był aktywny na terenie całego Spisza. Charakterystyczny typ twarzy o dużych, migdałowatych oczach, z wyraźnie podkreślonymi zaczerwienionymi nosem, brodą, policzkami i ustami jest znamienny dla tego malarza. Taki sam typ twarzy jak św. Alojzy ma również postać Marii z obrazu Zwiastowania w Jurgowie, wykonanego przez Jagušiča. Sposób oddania dłoni o pulchnych, zaróżowionych palcach, znamienny modelunek tkaniny wykorzystujący kontrast barw, a także charakterystycznie malowane uskrzydlone główki anielskie występują również na innych dziełach tego malarza w Jurgowie czy w Łapszach Wyżnych. Zatem wykonanie obrazu św. Alojzego Gonzagi w Kacwinie można przypisać Imrichowi Jagušičowi.
Święty Alojzy należał do rodu książęcego Gonzagów. Jako młodzieniec, wbrew woli rodziny, wstąpił do Towarzystwa Jezusowego, dlatego przedstawiany jest w stroju jezuickim. W okresie zarazy pomagał chorym w szpitalu św. Sykstusa i Matki Boskiej Pocieszenia. Alojzy zaraził się i zmarł w wieku 23 lat, dlatego ukazywany jest jako młodzieniec. Przedstawiona na omawianym obrazie korona odnosi się do jego pochodzenia. Czaszka odwołuje się do zarazy, przez którą zmarł, lilia oznacza czystość, a dyscyplina samoumartwianie, które święty praktykował.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Obraz św. Alojzego Gonzagi powstał w 1776 roku, gdyż według księgi rachunkowej wypłata dla malarza i zaszklenie miały miejsce w tym roku. Autorem dzieła jest najpewniej Imrich Jagušič. Święty Alojzy należał do rodu książęcego Gonzagów. Jako młodzieniec wstąpił do Towarzystwa Jezusowego, dlatego przedstawiany jest w stroju jezuickim. Czaszka odwołuje się do zarazy, przez którą zmarł, lilia oznacza czystość, a dyscyplina samoumartwianie, które święty praktykował.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Skorupa Andrzej, "Zabytkowe kościoły polskiego Spisza", Kraków 2001
Skorupa Andrzej, "W poszukiwaniu obrazów Szymona Kawalskiego na Polskim Spiszu" , „Wierchy. Rocznik Poświęcony Górom” , s. 177-181
Zaleski Wincenty, "Święci na każdy dzień", Warszawa 1989
Šimončič Jozef, Karabová Katarína, "Kanonické vizitácie dunajeckého dekanatu v spišskom biskupstve z roku 1832", Krakov 2015
Skorupa Andrzej, Monita Rafał, "Kacwin. Kościół Wszystkich Świętych", Kraków 2015

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Św. Alojzy Gonzaga", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-alojzy-gonzaga-1

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności