Św. Agata

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
tatrzański
Gmina
Bukowina Tatrzańska
Miejscowość
Jurgów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Białka Tatrzańska
Parafia
Św. Sebastiana
Tagi
Imrich Jagušič malarstwo XVIII wieku ołtarz boczny św. Agata wschodniosłowackie rokoko
Miejsce przechowywania
ołtarz boczny prawy św. Mikołaja, zwieńczenie
Identyfikator
DZIELO/14250
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
1770-1772
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Spiska Sobota
Technika i materiał
olej na płótnie (?)
Wymiary podstawowe
szerokość – około 80 cm
wysokość – około 40 cm
Autor noty katalogowej
Agata Felczyńska
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Obraz wykonał, po 1770 roku pochodzący ze Spiskiej Soboty Imrich Jagušič. Z kroniki parafialnej wynika, że w 1772 roku ołtarz był już ukończony. W 1869 i 1938 roku ołtarz odzłocono, a w latach 2004-2005 został odnowiony w pracowni konserwatorskiej Muzeum Archidiecezjalnego w Krakowie pod nadzorem Danuty Prządy.

Opis

Obraz w kształcie czworoliścia z wizerunkiem św. Agaty ukazanej w półpostaci, frontalnie. Święta spogląda w górę, prawą rękę ma odwiedzioną do boku, w lewej, złożonej na piersi trzyma palmę męczeństwa. Ma pociągłą twarz, z głęboko osadzonymi oczami, długim nosem, mięsistymi ustami i odznaczającym się podbródkiem. W ciemne, długie włosy ma wplecione sznury pereł, na głowie diadem, wokół promieniejący nimb. Jest ubrana w spodnią niebieską suknię z dłuższymi rękawami i wierzchnią, białą, lamowaną złotem. Na to ma nałożony złoty gorset zdobiony perłami i zarzucony czerwony płaszcz, który obszernymi fałdami owija się wokół nóg, pleców oraz przechodzi przez lewą rękę. Po jej lewej stronie, na chmurach, unosi się misa z dwiema obciętymi, krwawiącymi piersiami. Świętą ukazano na tle brunatnego nieba, z szarymi obłokami w dolnej części płótna.

Zarys problematyki artystycznej

Święta Agata żyła w III wieku na Sycylii. Nie chciała zostać żoną prefekta Katanii, za co została skazana na pracę w domu publicznym, a potem uwięziona – podczas tortur odcięto jej piersi. Została uzdrowiona przez św. Piotra, jednak ostatecznie i tak ją spalono. Po jej męczeńskiej śmierci, podczas wybuchu Etny, gorąca lawa ominęła miasto, co przypisano jej wstawiennictwu. Dzięki temu stała się orędowniczką w niebezpieczeństwie pożaru oraz patronką ludwisarzy. Na jurgowskim obrazie została przedstawiona w typowy sposób, trzymając palmę męczeństwa wraz z obciętymi piersiami prezentowanymi na misie.
Obraz nie jest sygnowany, jednak można go przypisać działającemu w Kieżmarku Imrichowi Jagušičowi po cechach stylowych. Jego dzieła odznaczają się intensywną i kontrastową kolorystyką oraz charakterystycznym sposobem ujęcia twarzy. Jagušič malował wszystkim postaciom grube, półprzymknięte powieki poniżej wyraźnie zaznaczonych łuków brwiowych. Działał w latach sześćdziesiątych i osiemdziesiątych XVIII wieku. Do jego prac można zaliczyć obrazy w ołtarzach bocznych w kościołach w Spiskiej Sobocie i Wyżnych Rużbachach oraz ołtarzach głównych w kościołach w Wierzbowie i Starej Lubowni. Imrich Jagušič i Johann Feeg kilkakrotnie współpracowali ze sobą. Prócz omawianego Jurgowa, razem sporządzali nastawy ołtarzowe w kościołach Pijarów w Kieżmarku, parafialnym w Popradzie Wielkiej oraz w Wierzbowie.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

W latach 2004-2005 ołtarz został odnowiony w pracowni konserwatorskiej Muzeum Archidiecezjalnego w Krakowie pod nadzorem Danuty Prządy.

Streszczenie

Obraz przedstawiający św. Agatę został namalowany między 1770 i 1772 rokiem przez działającego w Spiskiej Sobocie malarza Imricha Jagušiča. Święta została ukazana z palmą męczeństwa i leżącymi na misie piersiami, które obcięto jej podczas tortur.

Bibliografia

Skorupa Andrzej, "Zabytkowe kościoły polskiego Spisza", Kraków 2001
Janicka-Krzywda Urszula, "Zabytkowe kościoły Orawy, Spisza, Podhala, Gorców i Pienin", Kraków 1987
Skorupa Andrzej , "Jeszcze o Johannie Feegu, Imrichu Jagušiču i kościele w Jurgowie" , „Prace Pienińskie” , s. 328-332
Skorupa Andrzej , "Johann Feeg i Imrich Jagušič na polskim Spiszu" , „Prace Pienińskie” , s. 85-97
Chmelinova Katarína , "Johann Feeg a spišské umenie 18. storočia" , „Almanach Muszyny” , s. 135-145

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Agata Felczyńska, "Św. Agata", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-agata

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności