Ambona

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Łapsze Niżne
Miejscowość
Kacwin
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niedzica
Parafia
Parafia Wszystkich Świętych
Tagi
klasycyzm mała architektura sztuka pierwszej połowy XIX wieku
Miejsce przechowywania
północny filar łuku tęczowego
Identyfikator
DZIELO/01964
Kategoria
ambona
Ilość
1
Czas powstania
1842 rok
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie i rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ambona powstała w 1842 roku. Według źródeł wykonał ją rzeźbiarz Aleksander Bielopotocký z Rużomberku za sumę 500 złotych reńskich.

Opis

Ambona przyścienna, wisząca, z dostępem od strony prezbiterium w formie podestu i jednobiegowych schodów z pełną balustradą. Kosz na rzucie ściętego koła, na spłaszczonym wałku, z podwieszeniem o formie zbliżonej do stożka o wklęsłych bokach, ujętego czterema wolutami i pierścieniem, zakończonego szyszką. Ścianki kosza wydzielone wąskimi pilastrami, o trzonach dekorowanych plecionką, dźwigającymi gzyms stanowiący parapet, wyłamany na ich osi. W ich polach płyciny z rozetami, pod gzymsem podwieszone kwiatowe girlandy. Zaplecek wąski, flankowany dwoma pilastrami, kanelowanymi w dolnej partii trzonów, z rozetami w górnej. W polu płycina w formie stojącego prostokąta z dużą rozetą w środku, nad nią klucz. Baldachim na planie analogicznym do kosza, dekorowany kimationem oraz ornamentem roślinnym. Na nim rzeźbiony fragment skały z dwiema uskrzydlonymi główkami anielskimi, na którym leży otwarta księga z napisem „POENITE / MINI ET / CREDITE / EVANGE/LIO Marci 1. v(ersum) 15.”; za nią ustawione liście palm i duży krzyż, z promieniami na skrzyżowaniu belek. Obok, na skale siedzi putto, za nim gorejące serce i kotwica. Na podniebieniu baldachimu gołębica Ducha Świętego w glorii promienistej. Struktura ambony polichromowana na sposób imitujący marmoryzację w kolorze żółto-zielonym, detale i ornamentyka złocone.

Zarys problematyki artystycznej

Ambona posiada tradycyjną strukturę złożoną z kosza, zaplecka i baldachimu. Rodzaj dekoracji jej elementów architektonicznych (kanelowane pilastry, kimation przy baldachimie, plecionka w partii trzonów pilastrów) oraz ornamentyka (rozety, girlandy kwiatowe) wskazują na to, że ma formy klasycystyczne. Napis na księdze zaczerpnięty jest z Ewangelii św. Marka i oznacza: „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię” (Mk 1, 15), zaś symbole ustawione za księgą, a więc krzyż, kotwica i serce, oznaczają wiarę, nadzieję i miłość.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Ambona powstała w 1842 roku. Według źródeł wykonał ją rzeźbiarz z Różnowic (Rozembarku). Ambona posiada tradycyjną strukturę złożoną z kosza, zaplecka i baldachimu. Rodzaj dekoracji jej elementów architektonicznych oraz ornamentyka wskazują na to, że ma formy klasycystyczne.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
Skorupa Andrzej, "Zabytkowe kościoły polskiego Spisza", Kraków 2001
Szydłowski Tadeusz, "Zabytki sztuki w Polsce. Inwentarz topograficzny, cz. 3: Województwo krakowskie, t. 1, z. 1: Powiat nowotarski", Warszawa 1938
Skorupa Andrzej, Monita Rafał, "Kacwin. Kościół Wszystkich Świętych", Kraków 2015

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Ambona", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2020, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/ambona-80

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności