Przemienienie Pańskie

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Gdów
Miejscowość
Gdów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niegowić
Parafia
Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Kościół
Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Tagi
malarstwo XIX wieku Przemienienie Pańskie Rafael Santi
Miejsce przechowywania
kaplica boczna, zasuwa w ołtarzu Najświętszego Serca Pana Jezusa
Identyfikator
DZIELO/12214
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
1872 rok
Technika i materiał
olej na płótnie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

W 1865 roku do kościoła w Gdowie została dobudowana od południa kaplica Przemienienia Pańskiego. Obraz o tym tytule został namalowany w 1872 roku przez Wojciecha Eljasza, jako główny wizerunek do ołtarza znajdującego się w nowej budowli. Z czasem zostało zmienione wezwanie kaplicy na Najświętszego Serca Pana Jezusa, w ołtarzu zaś umieszczono odpowiedni wizerunek Zbawiciela, natomiast obraz Przemienienia Pańskiego do dziś używany jest jako jego zasuwa.

Opis

Obraz w formie stojącego prostokąta. W centrum przedstawienia unoszący się na tle rozświetlonych obłoków Chrystus, ukazany frontalnie, z ugiętą lewą nogą oraz obiema rękami uniesionymi i rozłożonymi na boki. Twarz ma owalną, o niskim czole, z dużymi oczami skierowanymi w górę, prostym nosie i niewielkich, pełnych ustach, okoloną krótkim, jasnym zarostem i długimi jasnobrązowymi włosami opadającymi na ramiona. Ubrany jest w białą tunikę o szerokich rękawach oraz przerzucony diagonalnie biały płaszcz z rozwianym fragmentem tkaniny z tyłu postaci. Wokół jego głowy nimb w glorii promienistej. Postać Chrystusa flankują unoszące się nieco niżej postacie Mojżesza i Eliasza. W lewej części obrazu ukazany jest Mojżesz, zwrócony profilem w prawo, z ugiętymi nogami, prawym ramieniem obejmuje tablice z Dekalogiem. Wyobrażono go jako starca z długą siwą brodą i krótkimi włosami. Ubrany jest w niebieską tunikę oraz jasnobrązowy płaszcz opasujący całą postać. W prawej części obrazu unosi się Eliasz zwrócony w trzech czwartych w lewo, z wysuniętą w przód, ugiętą lewą nogą, obiema rękami trzyma księgę, na której znajduje się sygnatura malarza: „Wojciech / Eljasz / 1872”. Ukazany jest jako starzec z krótką, siwą brodą i krótkimi włosami. Ubrany w zieloną tunikę oraz różowy, rozwiany płaszcz opasujący ciało. W dolnej części obrazu półpostacie apostołów Jakuba, Piotra i Jana zasłaniających i chowających twarze.

Zarys problematyki artystycznej

Wzorem dla omawianego dzieła Wojciecha Eljasza był obraz „Przemienienie Pańskie” Rafaela Santiego powstały w latach 1516-1520, który znajduje się dziś w Pinakotece Watykańskiej. Gdowski obraz powtarza górną część dzieła Santiego, a więc układ unoszących się na tle obłoków postaci Chrystusa, Mojżesza z tablicami Dekalogu oraz Eliasza trzymającego oburącz księgę. W dolnej części gdowskiego obrazu Wojciech Eljasz namalował również półpostacie apostołów Piotra, Jakuba i Jana, wzorując się na tych z obrazu Rafaela, choć te ostatnie ukazane są w całej postaci, leżące na wzniesieniu. Dzieło Santiego stanowiło często naśladowany wzór. Obrazy o podobnych układach kompozycyjnych znajdują się również w kościołach św. Bartłomieja w Mogilanach oraz Przemienienia Pańskiego w Radoczy. Wojciech Eljasz był niezwykle prężnym malarzem tworzącym w drugiej połowie XIX wieku. Malował głównie obrazy o tematyce religijnej, jego dzieła znajdują się w licznych kościołach i klasztorach na terenie Małopolski.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Obraz Przemienienia Pańskiego został namalowany w 1872 roku przez Wojciecha Eljasza, jako główny wizerunek do ołtarza znajdującego się w kaplicy bocznej. Dziś używany jest w nim jako zasuwa. Gdowskie dzieło wzorowane było na obrazie „Przemienienie Pańskie” Rafaela Santiego (1516-1520), który znajduje się dziś w Pinakotece Watykańskiej.

Bibliografia

Dewojed Janusz, "Eljasz Wojciech" , [w:] "Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających, t. 2" , red.Maurin-Białostocka Jolanta , Wrocław 1975 , s. 165
Piątkowska Łucja, "Parafie Ziemi Bocheńskiej", Bochnia 2004
Kulig Tadeusz, Spiechowicz-Jędrys Agnieszka, "Sanktuarium Matki Bożej Gdowskiej", Kraków 2007
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Przemienienie Pańskie", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/przemienienie-panskie

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności