Ambona

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
myślenicki
Gmina
Raciechowice
Miejscowość
Raciechowice
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Parafia Św. Jakuba Apostoła
Tagi
mała architektura późny barok
Miejsce przechowywania
północna ściana prezbiterium
Identyfikator
DZIELO/14065
Kategoria
ambona
Czas powstania
1779 rok
Technika i materiał
drewno cięte, techniki stolarskie i rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie, srebrzenie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ambona powstała razem z całym rokokowym wyposażeniem kościoła w 1779 roku. Została wykonana przez współpracujących ze sobą braci – Antoniego i Ignacego Korneckich.

Opis

Ambona przyścienna, wisząca, z dostępem od strony zakrystii. Kosz na planie kwadratu o ściętych narożach, na podstawie w formie wałka z wyłamanymi, ściętymi narożami, dekorowanego rokokowymi kartuszami; z podwieszeniem w formie stożka o wklęsłych bokach ze spływami wolutowymi w narożach, zakończonym szyszką. Kosz o ściętych narożach ujęty pilastrami, których trzony przechodzą w spływy wolutowe dekorowane kwiatowymi zwisami, podtrzymującymi gzyms stanowiący parapet; ścianki dekorowane rocaille'em z kwiatowymi zwisami. Zaplecek wąski, ujęty pilastrami dźwigającymi silnie wysunięte imposty podtrzymywane przez konsole, na nich wazony. Trzony dekorowane rokokowymi kampanulami oraz rocaille'em. W polu wnęka z wąskimi drzwiami, dekorowanymi płycinami; ponad nimi płycina i rocaille. Zaplecek ujęty uszami utworzonymi z rocaille'u. Całość zwieńczona glorią promienistą, w której centrum znajduje się gołębica Ducha Świętego w otoku z obłoków. Struktura polichromowana w kolorze czerwonym z czarnymi detalami, profile i ornamentyka złocone i srebrzone.

Zarys problematyki artystycznej

Typ ambony pozbawionej baldachimu, a zwieńczonej glorią promienistą z gołębicą Ducha Świętego stosowany był parokrotnie przez warsztat Korneckich (np. w Gdowie, Bodzanowie), jak również w działalności innych warsztatów rzeźbiarskich działających w Małopolsce, czego przykładem są ambony w kaplicy św. Jana w Kętach, kościele św. Floriana w Krakowie, kolegiacie św. Marcina w Opatowie itd. To rozwiązanie rozpowszechniło się w Małopolsce głównie za przykładem dzieł Antoniego Frączkiewicza, który po raz pierwszy zastosował je w 1727 roku w ambonie w kościele w Tuchowie. Frączkiewicz czerpał inspiracje z postberninowskiej twórczości Baltazara Fontany, który tego rodzaju glorię umieszczał zamiast zwieńczenia w tworzonych przez siebie ołtarzach. Ambona w Raciechowicach potraktowana została w sposób bardzo dekoracyjny, wszystkie jej pola wypełnione zostały ornamentem rocaille'owym oraz roślinnym.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Przetarcia złoceń i srebrzeń.

Streszczenie

Ambona powstała razem z całym rokokowym wyposażeniem kościoła w 1779 roku. Została wykonana przez współpracujących ze sobą braci – Antoniego i Ignacego Korneckich. Typ ambony pozbawionej baldachimu, a zwieńczonej glorią promienistą z gołębicą Ducha Świętego stosowany był parokrotnie przez warsztat Korneckich (np. w Gdowie, Bodzanowie), jak również w działalności innych warsztatów rzeźbiarskich działających w Małopolsce.

Bibliografia

Cisowski Bartłomiej, Duda Marta, "Szlak architektury drewnianej. Małopolska", Kraków 2005
Brykowski Ryszard, Kornecki Marian, "Drewniane kościoły w Małopolsce Południowej", Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1984
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Biliński Piotr, "Raciechowice", Kraków 2003
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian , "Sztuka Ziemi Krakowskiej", Kraków 1982

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Ambona", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2020, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/ambona-67

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności