Ambona

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Czarny Dunajec
Miejscowość
Piekielnik
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Św. Jakuba Apostoła
Tagi
mała architektura sztuka drugiej połowy XIX wieku
Miejsce przechowywania
lewa strona łuku tęczowego
Identyfikator
DZIELO/05282
Kategoria
ambona
Ilość
1
Czas powstania
po 1878 roku
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie i rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ambona powstała po 1878 roku do nowo wybudowanej świątyni w Piekielniku. Do jej struktury wprawiono figurki z poprzedniej osiemnastowiecznej ambony. Została wymieniona w inwentarzu księdza Antoniego Burdy z 1937 roku.

Opis

Ambona przyścienna, wisząca, z dostępem w postaci jednobiegowych schodów z pełną balustradą, dostawionych od północy. Kosz na planie ośmioboku, ustawiony na niskim, profilowanym cokole, z podwieszeniem w formie zbliżonej do spłaszczonego stożka, o wklęsło-wypukłych ściankach, zakończonego szyszką. Ścianki ambony wydzielone zwielokrotnionymi pilastrami toskańskimi, z płycinami w partii trzonów, podtrzymującymi przełamujący się nad nimi gzyms tworzący parapet. W polach płyciny w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem półkolistym z figurami czterech ewangelistów ustawionych na wspornikach w postaci uskrzydlonych główek anielskich. Baldachim na planie ośmioboku, w formie zbliżonej do spłaszczonego stożka, o wklęsło-wypukłych ściankach, o krawędzi obwiedzionej lambrekinem, zakończonego postumentem z figurą Chrystusa w typie Salvator Mundi. Na podniebieniu gołębica Ducha Świętego w glorii promienistej. Struktura polichromowana w odcieniach beżu, z bladoróżowymi detalami i złoconymi profilami. Figury ewangelistów i Chrystusa ścięte z tyłu, ukazane frontalnie, w kontrapostach. Twarze mają pociągłe, o migdałowatych oczach, garbatych nosach i pełnych ustach, okolone są gęstymi, krótkimi brodami i falowanymi włosami opadającymi na ramiona. Postacie ubrane są w złocone tuniki przepasane w talii oraz płaszcze. Ewangeliści trzymają w rękach pióra i otwarte księgi, przy nogach znajdują się ich atrybuty. Chrystus w lewej ręce trzyma jabłko królewskie, prawą błogosławi.

Zarys problematyki artystycznej

Struktura omawianej ambony jest bardzo uproszona, posiada podstawowe elementy składowe takie jak kosz z podwieszeniem i baldachim, jakkolwiek pozbawiona jest dekoracji ornamentalnej, przez co w zasadzie jest bezstylowa. Bardzo często dekoracje figuralną ambon stanowili czterej ewangeliści z Chrystusem, co miało podkreślać chrystologiczny charakter przepowiadania Słowa Bożego i nawiązywać do dawnej funkcji kazalnic.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Ambona powstała po 1878 roku do nowo wybudowanej świątyni w Piekielniku. Do jej struktury wprawiono figurki z poprzedniej osiemnastowiecznej ambony. Struktura omawianej ambony jest bardzo uproszona, pozbawiona dekoracji ornamentalnej, przez co w zasadzie jest bezstylowa.

Bibliografia

Skorupa Andrzej, "Kościoły polskiej Orawy", Kraków 1997
Trajdos Tadeusz, "Piekielnik w epoce „starego kościoła”" , [w:] "Piekielnik na Orawie... niemal od zarania dziejów" , red.Hopciaś Zygmunt , Kraków 2019 , s. 7-54
"Inwentarz kościoła w Piekielniku ks. Antoniego Burdy (1937)" , [w:] "Piekielnik na Orawie... niemal od zarania dziejów" , red.Hopciaś Zygmunt , Kraków 2019 , s. 99-107
Nadolski Bogusław, "Ambona. Historia, znaczenie, symbolika", Kraków 2008

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Ambona", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2020, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/ambona-62

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności