Św. Joachim

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Zielonki
Miejscowość
Zielonki
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Kraków Krowodrza
Parafia
Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Miejsce przechowywania
ołtarz główny
Identyfikator
DZIELO/25247
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
1728 rok
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromowanie
Wymiary podstawowe
wysokość – 160 cm
Autor noty katalogowej
Józef Skrabski
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Na podstawie inicjałów wyrytych wraz z herbem Uniwersytetu Krakowskiego na jednej z bramek za fundatora ołtarza wraz z jego figurami uznać można Mateusza Franciszka Kalewskiego, proboszcza w Zielonkach w latach 1722-1734, znanego nauczyciela Kolegium Mniejszego i Kolegium Większego, dziekana w kapitule św. Anny w Krakowie. Zawarta na drugiej bramce data 1728 pozwala na precyzyjne ustalenie czasu powstania całej nastawy.

Opis

Rzeźba ścięta z tyłu i drążona. Święty zwrócony w trzech czwartych w lewo, w kontrapoście, z uniesiona głową. Lewą, uniesioną rękę wyciąga w bok, prawą podtrzymuje z przodu połę płaszcza. Twarz ma szczupłą, kwadratową, o migdałowatych oczach skierowanych w górę, ostrym profilu nosa oraz wąskich rozchylonych ustach. Włosy i broda brązowe, krótkie, rzeźbione w silnie skręcone, pojedyncze pukle. Ubrany jest w jasnożółtą, silnie drapowaną tunikę ze złoconą lamówką oraz niebieski płaszcz zarzucony na ramiona i zawinięty wokół ciała postaci, silnie skręcony, drapowany i rozwiany od spodu, zdobiony brązową lamówką i podbity czerwonym podbiciem. Polichromia ciała naturalistyczna.

Zarys problematyki artystycznej

Figura św. Joachima jest dziełem Antoniego Frączkiewicza, krakowskiego snycerza doby późnego baroku. Artysta ten w swojej twórczości inspirował się dziełami Baltazara Fontany, wykształconego w Rzymie, naśladowcy najwybitniejszego rzeźbiarza doby baroku Gian Lorenza Berniniego. W tym nurcie należy rozpatrywać twórczość Frączkiewicza. Jest on bowiem kontynuatorem nurtu ekspresyjnego zapoczątkowanego w Rzymie. Niedoceniony przez Adama Bochnaka, w syntetycznej ocenie Jakuba Sito zyskał należne mu miejsce jako najwybitniejszego rzeźbiarza pierwszej połowy XVIII wieku w Małopolsce. Jego dzieła wyróżnia ekspresja w kształtowaniu postaci i ich draperii, głębokie fałdy, ruchliwa struktura tkanin czy silne poruszenie wewnętrzne postaci widoczne w rysach i mimice twarzy. Charakterystyczny jest nie tylko układ postaci, ale i rysy twarzy o wyraźnie zaznaczonej żuchwie, długiej szyi z wydatnym pionowym ścięgnem, ostry nos i wydatne kości policzkowe.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Ubytki mechaniczne podstawy i krawędzi szat, odpryski polichromii, silne zabrudzenia. Pierwotnie figura była najpewniej złocona.

Streszczenie

Figura św. Joachima w ołtarzu głównym w kościele w Zielonkach została wykonana w 1728 roku przez Antoniego Frączkiewicza. Jest przykładem typowej dla rzeźbiarza ekspresyjnej stylistyki zaczerpniętej z twórczości Baltazara Fontany, którego dzieła wielokrotnie kopiował.

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Józef Skrabski, "Św. Joachim", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-joachim-9

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności