Chrzcielnica

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Jerzmanowice-Przeginia
Miejscowość
Racławice
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Bolechowice
Parafia
Parafia Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Tagi
marmur dębnicki
Miejsce przechowywania
nawa
Identyfikator
DZIELO/06000
Kategoria
chrzcielnica
Ilość
1
Czas powstania
1728-1748
Technika i materiał
marmur dębnicki, kuty, polerowany; pokrywa miedziana
Wymiary podstawowe
wysokość – 170 cm
Wymiary szczegółowe
Średnica czary – 75 cm
Wymiary szczegółowe
Średnica czary – 75 cm
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0

Dzieje zabytku

Pierwotnie w kościele znajdowała się chrzcielnica z ołowiu, którą odnotowano w wizytacji z 1728 roku. W zaleceniach z kolejnej wizytacji wspomniano o potrzebie jej zastąpienia chrzcielnicą marmurową. Zapis o nowej marmurowej chrzcielnicy pojawił się w aktach wizytacji przeprowadzonej na polecenie biskupa Andrzeja Stanisława Kostki Załuskiego przez księdza Franciszka Orłowskiego w 1748 roku: „Fons baptismalis, in majori choro prope ambonam situs, marmoreus, noviter comparatus, lebetem aeneum dealbatum […]”. Następnie z akt wizytacji z 1783 roku, przeprowadzonej na polecenie prymasa Michała Poniatowskiego przez księdza Stanisława Ptaszyckiego wiadomo, że chrzcielnica posiadała miedzianą pokrywę. W inwentarzu kościoła z 1839 roku znajduje się dokładny opis chrzcielnicy: „Chrzcielnica z marmuru czarnego na postumencie o dwóch gradusach podobnież z marmuru kształtnie wyrobiona, pod którą filar marmurowy, na którym wierzch chrzcielnicy cały utrzymuje się, w połowie całkiem pęknięty i tylko drewnianym ordynarynym zupełnie postumentem wsparty służy do użytku, w której iest kociołek miedziany pobielany na chrzcielną wodą, a na wierzchu chcielnicy iest miedziane nakrycie w kształcie kopuły wyrobione, które to nakrycie prętem żelaznem do zamykania chrzcielnicy na kłódkę iest opatrzone”.

Opis

Chrzcielnica ustawiona na dwustopniowej, schodkowej, okrągłej podstawie, wsparta na prostopadłościennym, niskim cokoliku; trzon gruszkowy; czara puklowana, zamknięta profilowanym brzegiem. Pokrywa miedziana, puklowana o szerszej części dolnej, oddzielonej opaską z uchwytami od cebulastej, puklowanej części górnej zakończonej kulą.

Zarys problematyki artystycznej

Na podstawie zapisów archiwalnych możemy stwierdzić, iż chrzcielnica powstała w latach 1728-1748, prawdopodobnie bliżej tej ostatniej daty, skoro w wizytacji z 1748 roku określono ją jako „noviter comparatus”. Chrzcielnica stanowi charakterystyczny produkt wykonany z czarnego marmuru w Dębnikach koło Krzeszowic o formie powtarzającej dzieła z poprzedniego stulecia. Stąd też do tej pory chrzcielnicę błędnie datowano na wiek XVII.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry, nieznaczne ubytki struktury.

Streszczenie

Typowa dla siedemnastego i osiemnastego wielu chrzcielnica wykonana w ośrodku kamieniarskim w Dębniku koło Krzeszowic w latach 1728-1748.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie, z. 12: Powiat olkuski", Warszawa 1953
Tomczyk Kazimierz, "Dzieje wsi i parafii Racławice. Od średniowiecza do czasów współczesnych", Kraków 2000
Wiśniewski Jan, "Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Olkuskiem", Marjówka 1935

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Jak cytować?

Maria Działo, "Chrzcielnica", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2020, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/chrzcielnica-45

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności