Św. Franciszek z Asyżu

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Gdów
Miejscowość
Gdów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niegowić
Parafia
Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Kościół
Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Tagi
rzeźba późnobarokowa rzeźba XVIII wieku
Miejsce przechowywania
ołtarz boczny prawy
Identyfikator
DZIELO/01316
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
przed 1748 rokiem
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie
Wymiary podstawowe
wysokość – 140 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Figura św. Franciszka razem z towarzyszącą jej rzeźbą św. Bonawentury powstały wraz z ołtarzem bocznym pod pierwotnym wezwaniem św. Antoniego przed 1748 rokiem. Ich wykonanie przypisywane jest warsztatowi Korneckich, prawdopodobnemu twórcy całości wyposażenia kościoła w Gdowie. Figury były odnawiane i konserwowane razem z całym retabulum w 1905 roku, w latach 1976-1979 oraz w 1998 roku.

Opis

Rzeźba drążona z tyłu, zwrócona w trzech czwartych w prawo z głową odchyloną w tył, zwróconą w górę, stoi w kontrapoście, sylwetka esowato wygięta. W uniesionej lewej ręce święty trzyma zawiniętą kartę z napisem „PEREUNT PERICULA”, prawa ugięta, dłonią wskazuje na pierś. Twarz pociągła, szczupła, o dużych oczach skierowanych ku górze, długim nosie, delikatnie rozchylonych ustach. Okolona jest krótką brodą oraz krótkimi włosami, delikatnie falowanymi z tonsurą na czubku głowy. Święty jest ubrany w habit, przewiązany w talii podwójnym sznurem ze zwisem z trzema guzami. Polichromia naturalistyczna w partiach ciała, szaty pozłacane, atrybuty posrebrzane.

Zarys problematyki artystycznej

Dekoracja rzeźbiarska ołtarza bocznego, w tym omawiana figura św. Franciszka, odpowiada repertuarowi formalnemu stosowanemu przez Piotra Korneckiego, dlatego można mu przypisać jej wykonanie. Figura posiada typ twarzy dojrzałego mężczyzny z krótką brodą, wykonywany przez niego wielokrotnie, by wymienić tylko analogiczne rzeźby św. Jana Chrzciciela i św. Dominika w bazylice w Bochni czy św. Jana Chrzciciela w kościele w Chełmie (potwierdzone archiwalnie dzieła Korneckiego). Sposób pozowania ciała oraz miękkie kształtowanie delikatnie drapowanych, przylegających do ciała szat odpowiada tworzonym przez tego rzeźbiarza postaciom.
Święty Franciszek w ikonografii przedstawiany jest w habicie franciszkańskim, z tonsurą na głowie. Figura trzyma w dłoni kartę z napisem „PEREUNT PERICULA” (niebezpieczeństwa znikną) pochodzącym z pieśni „Si quaeris miracula” śpiewanej ku czci św. Antoniego Padewskiego, pod którego wezwaniem był pierwotnie ołtarz i do którego postaci odnosi się cała jego ikonografia. Święty Franciszek był założycielem nowej wspólnoty zakonnej – Braci Mniejszych i autorem jej reguły, zatwierdzonej w 1209 roku. Prowadził bardzo surowy tryb życia, z którym związanych było wiele cudów. Pierwszy w historii Kościoła otrzymał stygmaty. Pozostawił po sobie pisma, listy i utwory poetyckie.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Lekkie zabrudzenia. Figura była odnawiana i konserwowana razem z całym retabulum w 1905 roku, w latach 1976-1979 oraz w 1998 roku.

Streszczenie

Figura św. Franciszka razem z towarzyszącą jej rzeźbą św. Bonawentury powstały wraz z ołtarzem bocznym pod pierwotnym wezwaniem św. Antoniego przed 1748 rokiem. Ich wykonanie przypisywane jest warsztatowi Korneckich, prawdopodobnemu twórcy całości wyposażenia kościoła w Gdowie. Święty Franciszek w ikonografii przedstawiany jest w habicie franciszkańskim, z tonsurą na głowie. Był założycielem nowej wspólnoty zakonnej – Braci Mniejszych i autorem jej reguły, zatwierdzonej w 1209 roku.

Bibliografia

Wyczesany Jerzy, "Wystrój artystyczny kościoła św. Mikołaja w Bochni", Bochnia 1988
Zaleski Wincenty, "Święci na każdy dzień", Warszawa 1989
Wyczesany Jerzy, "Malarze, rzeźbiarze i złotnicy działający w Bochni od połowy XV do połowy XIX wieku" , „Rocznik Bocheński” , s. 103-122
Kulig Tadeusz, Spiechowicz-Jędrys Agnieszka, "Sanktuarium Matki Bożej Gdowskiej", Kraków 2007

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Św. Franciszek z Asyżu", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-franciszek-z-asyzu

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności