Święte Dziewice oraz sceny Męki Pańskiej

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Jerzmanowice-Przeginia
Miejscowość
Racławice
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Bolechowice
Parafia
Parafia Narodzenia Najświętszej Marii Panny
Tagi
malarstwo XVI wieku tryptyk
Miejsce przechowywania
kościół
Identyfikator
DZIELO/24520
Kategoria
obraz
Dookreślenie zabytku
Skrzydła gotyckiego poliptyku
Ilość
1
Czas powstania
koniec XVI wieku
Technika i materiał
tempera na desce, złocenie, grawerowanie
Autor noty katalogowej
Maia Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Skrzydła poliptyku poddano konserwacji w latach 1955-1957 oraz w 1994 roku.

Opis

Na awersach ukazano osiem świętych dziewic: św. Urszulę i św. Katarzynę w kwaterze górnej skrzydła lewego, św. Małgorzatę i św. Agnieszkę w kwaterze dolnej. Na awersie skrzydła prawego św. Dorotę i św. Barbarę w kwaterze górnej oraz św. Helenę i św. Apolonię w kwaterze dolnej. Święte ukazane w powtarzalnych pozach, zwrócone ku środkowi poliptyku z odpowiednimi im atrybutami w dłoniach. Twarze o braku zindywidualizowanych rysów, pełne, o wysokich czołach z długimi nosami, pełnymi ustami i silnie zarumienionymi policzkami. Na głowach mają korony, a wokół nich koliste i złocone nimby. Ubrane są długie suknie i różnokolorowe płaszcze spięte na dekolcie. Szaty miękko drapowane. Tło do wysokości trzech czwartych zajmuje ciemna kotara, w górnej części scen tło złocone, grawerowane w ukośną kratę wypełnioną w polach rozetami.

Na rewersach ukazano sceny z Męki Pańskiej: na skrzydle prawym Biczowanie (kwatera górna) i Cierniem Ukoronowanie (kwatera dolna), zaś na rewersie skrzydła lewego scenę Ukrzyżowanie (kwatera górna) i Zmartwychwstanie (kwatera dolna). W scenie Ukrzyżowania u stóp Matki Boskiej i św. Jana przedstawiono klęczących fundatorów: mężczyznę w czarnej szacie, który trzyma w dłoniach otwartą księgę oraz kobietę w czarnej sukni i białej chuście na głowie.

Zarys problematyki artystycznej

Kompozycje scen ze świętymi dziewicami utrzymane są w konwencji tradycyjnej, opartej na wzorach późnogotyckich. Uwagę zwraca powtarzalność póz i brak zindywidualizowanych rysów twarzy. Jedyną cechą pozwalającą rozpoznać święte są ich atrybuty. Z kolei szaty są już wolne od gotyckiej tradycji stylu łamanego. Sceny przedstawione na rewersach mają już w pełni nowożytny charakter. Są dynamiczne, pełne ruchu, o dobrze opanowanej anatomii i proporcji ciała, silnym zaakcentowaniu muskulatury, tła architektonicznego oraz krajobrazowego. Skrzydła te stanowiły pierwotnie część penaptyku. Autor malowideł lub autorzy naśladowali na awersach malarstwo późnogotyckie, a na rewersach wykorzystywali manierystyczną grafikę. Dlatego też należy sądzić, iż skrzydła powstały u schyłku XVI wieku.

Streszczenie

Skrzydła poliptyku powstały u schyłku XVI wieku. Przedstawiają święte dziewice na awersie oraz sceny Męki Pańskiej na rewersie. Kompozycje scen ze świętymi dziewicami utrzymane są w konwencji tradycyjnej, opartej na wzorach późnogotyckich. Sceny przedstawione na rewersach mają już w pełni nowożytny charakter.

Bibliografia

Tomczyk Kazimierz, "Kościół parafialny pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Racławicach", Racławice 2014
Tomczyk Kazimierz, "Dzieje wsi i parafii Racławice. Od średniowiecza do czasów współczesnych", Kraków 2000
Kornecki Marian , "Sztuka sakralna", Kraków 1993

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Archiwum Parafialne w Racławicach Olkuskich, Racławice Olkuskie. Kościół parafialny pw. Narodzenia N. P. Marii. Dokumentacja historyczna wyposażenia opracowana na zlecenie Państwowej Służby Ochrony Zabytków w Krakowie Racławice Olkuskie. Kościół parafialny pw. Narodzenia N. P. Marii. Dokumentacja historyczna wyposażenia opracowana na zlecenie Państwowej Służby Ochrony Zabytków w Krakowie, oprac. Bogusław Krasnowolski, Kraków 1994, s. 101.

Jak cytować?

Maia Działo, "Święte Dziewice oraz sceny Męki Pańskiej", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/swiete-dziewice-oraz-sceny-meki-panskiej

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności