Ołtarz główny

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Michałowice
Miejscowość
Raciborowice
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Kraków Prądnik
Parafia
Św. Małgorzaty
Tagi
mała architektura sztuka drugiej połowy XVIII wieku sztuka pierwszej połowy XIX wieku
Miejsce przechowywania
prezbiterium
Identyfikator
DZIELO/05971
Kategoria
ołtarz
Ilość
1
Czas powstania
koniec XVIII wieku (po 1783 roku) – początek XIX wieku
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie i rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ołtarz główny mógł powstać końcem XVIII wieku (po 1783) lub na początku XIX wieku, dlatego że w aktach wizytacji z 1783 roku wymienione było jeszcze dawne retabulum.

Opis

Nastawa architektoniczna, trójosiowa, jednokondygnacyjna ze zwieńczeniem, ustawiona na dwustrefowym cokole, z wyodrębnionymi dwoma prostopadłościanami. Ołtarz prostopadłościenny, z drewnianą mensą. Antepedium ujęte profilowaną ramą z monogramem IHS w polu.
Osie nastawy wydzielone dwiema parami pilastrów oraz stojącymi przed środkową parą dwiema kolumnami ustawionymi na wydzielonych cokołach. Podpory podtrzymują wyłamujące się ponad nimi belkowanie z mocno wysuniętym gzymsem oraz fragmenty przerwanego przyczółka. Niemal całe pole środkowe wypełnia wnęka w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem odcinkowym nadwieszonym, ujęta profilowaną ramą, z figurą Chrystusa Ukrzyżowanego. Nad nią rokokowy kartusz z monogramem IHS w polu. Pod nią, w partii predelli, scena z przypowieści o siewcy oraz Umywanie nóg. Na osiach bocznych po dwie arkady w dwóch rzędach ze scenami z życia św. Małgorzaty. Kondygnacja ujęta uszami utworzonymi z rocaille'u. Zwieńczenie w formie kwadratu, flankowane pilastrami przechodzącymi w woluty spływające na belkowanie, zamknięte dwoma odcinkami falowanego gzymsu, zamkniętego szczytem z rocaille'u. W polu, na tle prześwitu oko Opatrzności w otoku z obłoków i uskrzydlonych główek anielskich na tle glorii promienistej. Ołtarz flankowany wysokimi, wolno stojącymi postumentami z figurami św. Piotra i św. Pawła. Struktura polichromowana w odcieniach beżu. W partiach pól antepedium, cokołów, trzonów pilastrów i fryzu retabulum marmoryzacja w odcieniach beżu i brązu; kolumny, profile i ornamentyka złocone, detale srebrzone. Z tyłu ołtarza tabliczka z napisem: „odnowienie kościoła r(oku) 1882 / z(acnie) w(ielmożnego) x(iędza) proboszcza i. Przybysia / w(ielmożnego) p(ana) Klaeskiego oraz szanownych […] i […] wykonawca tego malowania kościoła Jan Dutkiewicz / wraz czeladzią, Karol Jachimowicz i / Karol Dutkiewicz”.

Zarys problematyki artystycznej

Nastawa ma zupełnie wyjątkową strukturę architektoniczną, stanowiącą połączenie tryptyku i retabulum aediculowego. Do gotyckiego tryptyku nawiązuje malowana predella, na której znajduje się nastawa utworzona z głównej kwatery i skrzydeł, w których znajdują się cztery obrazy. Aediculę przypomina natomiast oś środkowa flankowana przez masywne kolumny stojące na cokołach, podtrzymujące belkowanie i przerwany przyczółek. Kondygnacja ma wyraźnie podkreśloną architekturę, w przeciwieństwie do zwieńczenia ujętego spływami wolutowymi i zamkniętego fragmentami falistego gzymsu.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Przetarcia polichromii, zabrudzenia.

Streszczenie

Ołtarz główny mógł powstać końcem XVIII wieku (po 1783) lub na początku XIX wieku, dlatego że nie wymieniono go jeszcze w aktach wizytacji z 1783 roku. Nastawa ma zupełnie wyjątkową strukturę architektoniczną, stanowiącą połączenie tryptyku i retabulum aediculowego.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Kornecki Marian , "Sztuka sakralna", Kraków 1993
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Ołtarz główny ", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/oltarz-glowny-70

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności