Matka Boska z Dzieciątkiem

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
tatrzański
Gmina
Bukowina Tatrzańska
Miejscowość
Jurgów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Białka Tatrzańska
Parafia
Św. Sebastiana
Tagi
Johann Feeg Matka Boska z Dzieciątkiem rzeźba XVIII wieku
Miejsce przechowywania
Ołtarz boczny lewy
Identyfikator
DZIELO/14191
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
1770-1774
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromia, złocenie
Wymiary podstawowe
wysokość – około 130 cm
Autor noty katalogowej
Agata Felczyńska
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Ołtarz oraz ustawione w nim rzeźby wykonał, jak wynika z zapisów kroniki parafialnej, po 1770 roku pochodzący z Kieżmarku snycerz Johann Feeg. Z tego samego źródła wiadomo, że ołtarz boczny lewy został ukończony tuż po 1773 roku. W 1869 i 1938 roku ołtarz odzłocono, a w latach 2004-2005 został odnowiony w pracowni konserwatorskiej Muzeum Archidiecezjalnego w Krakowie pod nadzorem Danuty Prządy.

Opis

Rzeźba pełna, na cokole, ukazująca Matkę Boską z Dzieciątkiem w całej postaci, w kontrapoście, frontalnie. Maria skłania głowę w kierunku Dzieciątka, które kładzie swoją na jej barku. Maria w prawej ręce trzyma berło, lewą podtrzymuje małego Jezusa, który lewą rękę składa na ciele a prawą wyciąga w kierunku Matki. Maria ma owalną twarz o pełnych policzkach, wąskie brwi, migdałowate, półprzymknięte oczy, duży nos i drobne usta. Jest ubrana w długą suknię i zarzucony na ramiona płaszcz, które łamią się ostrymi fałdami, opadając ku ziemi. Na głowie ma welon, na nogach brązowe buty w szpic. Dzieciątko ma owalną twarz o wąskich brwiach, szeroko rozstawionych, niebieskich oczach, zaróżowionych policzkach i ustach, jest nagie, ma jedynie wąską szarfę owiniętą wokół bioder. Obie postacie mają na głowach otwarte korony utworzone z liści akantu. Polichromia w partiach ciała naturalistyczna, szaty i atrybuty złocone.

Zarys problematyki artystycznej

W jurgowskim ołtarzu Matka Boska została ukazana jako królowa – z berłem w ręce i koroną na głowie. Jej kontakt z Dzieciątkiem odznacza się czułością, co zbliża rzeźbę do typu przedstawień zwanego Eleusą, w którym Matka z Synem stykają się policzkami.
Znany z nazwiska autor dzieła Johann Feeg, był późnobarokowym kieżmarskim rzeźbiarzem. Tworzone przez niego postacie charakteryzują eleganckie pozy i gesty, ostro załamujące się fałdy szat, ostre rysy twarzy o zapadniętych policzkach, dużych nosach i głęboko osadzonych oczach o migdałowym wykroju. Ołtarze z rzeźbami jego autorstwa znajdują się również w kieżmarskim kościele Paulinów, w kościołach w Wierzbowie, Lewoczy i Popradzie Wielkiej.
Rzeźba jest przykładem tzw. spiskiego lub wschodniosłowackiego rokoka, stylu który stopniowo kształtował się od lat czterdziestych XVIII stulecia i cechował się wyjątkową dekoracyjnością środków wyrazu. Twórczość wspomnianego Johanna Feega oraz współpracującego z nim malarza Imricha Jagušiča stanowi kulminacyjne osiągnięcie tego stylu. Od lat osiemdziesiątych XVIII wieku do głosu zaczęły dochodzić tendencje klasycyzujące.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

W latach 2004-2005 ołtarz został odnowiony w pracowni konserwatorskiej Muzeum Archidiecezjalnego w Krakowie pod nadzorem Danuty Prządy.

Streszczenie

W niszy bocznego ołtarza znajduje się wykonana między 1770 a 1774 rokiem przez Johanna Feega rzeźba przedstawiająca Matkę Boską z Dzieciątkiem. Maria została ukazana jako królowa – z berłem w ręce i w koronie, postacie odnoszą się do siebie z czułością, co zbliża je do typu przedstawień Eleusy.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Trajdos Tadeusz, "Z dziejów wsi i parafii Zamagórza Spiskiego", Nowy Targ 2011
Cisowski Bartłomiej, Duda Marta, "Szlak architektury drewnianej. Małopolska", Kraków 2005
Michniewski Artur, Michniewska Magdalena, Duda Marta, Wypych Sebastian, "Kościoły drewniane Karpat. Polska i Słowacja", Pruszków 2006
Skorupa Andrzej, "Zabytkowe kościoły polskiego Spisza", Kraków 2001
Janicka-Krzywda Urszula, "Zabytkowe kościoły Orawy, Spisza, Podhala, Gorców i Pienin", Kraków 1987
Plucińska Sylwia, "Zmiany w jurgowskim kościele" , „Prace Pienińskie” , s. 441-445
Skorupa Andrzej , "Jeszcze o Johannie Feegu, Imrichu Jagušiču i kościele w Jurgowie" , „Prace Pienińskie” , s. 328-332
Skorupa Andrzej , "Johann Feeg i Imrich Jagušič na polskim Spiszu" , „Prace Pienińskie” , s. 85-97
Chmelinova Katarína , "Johann Feeg a spišské umenie 18. storočia" , „Almanach Muszyny” , s. 135-145

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Agata Felczyńska, "Matka Boska z Dzieciątkiem", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/matka-boska-z-dzieciatkiem-28

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności