Ołtarz przytęczowy prawy Jezu Ufam Tobie

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wadowicki
Gmina
Wadowice
Miejscowość
Ponikiew
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Wadowice Południe
Parafia
Św. Aleksego
Tagi
Jezu Ufam Tobie ołtarz boczny styl neobarokowy
Miejsce przechowywania
nawa główna
Identyfikator
DZIELO/05586
Kategoria
ołtarz
Ilość
1
Czas powstania
1863 rok
Fundator
hrabina Anna 1v Potocka 2v Wąsowicz
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie, snycerskie i rzeźbiarskie, polichromia, złocenie, srebrzenie
Autor noty katalogowej
Agata Felczyńska
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ołtarz został wykonany w 1863 roku.

Opis

Nastawa ołtarzowa architektoniczna, jednoosiowa, jednokondygnacyjna ze zwieńczeniem, na potrójnym cokole. Ołtarz drewniany, prostopadłościenny; mensa drewniana z kamiennym portatylem. Antepedium zdobione polichromowanym monogramem IHS ujętym dekoracją roślinną. Tabernakulum prostopadłościenne, na cokole, zwieńczone gzymsem. Na ściance frontowej flankowanej pilastrami, drzwiczki w kształcie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem półkolistym, dekorowane krzyżem o ramionach zakończonych trójlistnie. Kondygnacja nastawy ujęta parą pilastrów i kolumn o kapitelach kompozytowych, stojących na tle zwielokrotnionych pilastrów. Podpory dźwigają fragmenty wyłamanego belkowania, zewnętrzna para również przerwany, wklęsło-wypukły przyczółek. Cokoły ustawione delikatnie pod kątem, zwrócone na zewnątrz. Na gzymsie zewnętrznych podpór niewielkie figurki puttów. Między kolumnami a pilastrami, na wspornikach figury św. Stanisława i św. Wojciecha. W polu środkowym obraz „Jezu Ufam Tobie” w profilowanej ramie w kształcie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem półkolistym. Zwieńczenie w formie stojącego prostokąta o wklęsłych bokach, ujętego spływami wolutowymi. W polu obraz św. Antoniego w profilowanej ramie w kształcie stojącego owalu. Dolne partie cokołu dekorowane płaskorzeźbionym, stylizowanym akantem o układzie geometrycznym; wyższy z ornamentem w płycinach. Na ściankach filarów kampanule, woluty zwieńczenia dekorowane liśćmi palmowymi i kampanulami. Obraz w polu ujęty liśćmi palmowymi i karbowaną wstążką, od dołu i góry muszlami. Struktura polichromowana w odcieniu bieli; płyciny i fryz polichromowane na seledynowo, profile w odcieniu beżowym; trzony kolumn marmoryzowane; ornamentyka, kapitele, profile i ornamenty złocone i srebrzone.

Zarys problematyki artystycznej

Ołtarze boczne powstały w 1863 roku. Struktura i dekoracje nastaw nawiązują ściśle do kształtów barokowych. Wykorzystano w nich formę wykształconą w epoce nowożytnej, komponując nastawy jednokondygnacyjne, z większym obrazem w polu środkowym i mniejszym w zwieńczeniu. Ołtarz flankują ustawione skośnie pilastry i kolumny, a szczyt wieńczy muszla, która zastąpiła glorię promienistą. Ołtarz Jezu Ufam Tobie ściśle koresponduje również formą z ołtarzem głównym, którego budowa rozpoczęła się wcześniej i trwała równolegle. Wszystkie nawiązują do form późnego baroku i wykorzystują ornamentykę rokokową. Można je uznać za dzieła, które świadomie powracają do zarzuconych już w tym czasie form i określić jako neobarokowe.

Rzeźby dekorujące nastawę zostały wykonana przez miejscowego rzeźbiarza, jednego z braci – Jędrzeja Sikorę. Stworzył on również figury dekorujące ołtarz główny i przeciwległy boczny. Wraz z bratem Piotrem wykonali stacje drogi krzyżowej, samemu Piotrowi przypisuje się budowę i wykończenie ambony.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Ołtarz boczny, obecnie z wizerunkiem Jezu Ufam Tobie, powstał z funduszy hrabiny Anny 1v Potockiej 2v Wąsowicz w 1863 roku. Jego strukturę wykonał spiski snycerz Jan Szimak, a rzeźby go dekorujące miejscowy twórca Jędrzej Sikora.

Bibliografia

Książek Stanisław, "Ponikiew. Śladami naszych przodków 1395-2005. Monograficzny zarys dziejów wsi i jej kolonii", Ponikiew 2008

Jak cytować?

Agata Felczyńska , "Ołtarz przytęczowy prawy Jezu Ufam Tobie", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/oltarz-przyteczowy-prawy-jezu-ufam-tobie

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności