Ołtarz boczny

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wadowicki
Gmina
Tomice
Miejscowość
Radocza
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Wadowice Północ
Parafia
Przemienienia Pańskiego
Tagi
Ecce Homo Najświętsze Serce Jezusa ołtarz boczny
Miejsce przechowywania
północna strona ściany tęczowej
Identyfikator
DZIELO/13664
Kategoria
ołtarz
Ilość
1
Czas powstania
około 1865-1870
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie, snycerskie, rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ołtarz boczny powstał zapewne, podobnie jak ołtarz główny, w latach około 1865-1870. W 1884 roku zakupiono do ołtarza bocznego obraz Serca Pana Jezusa oraz św. Józefa. Wydaje się jednak, że obraz św. Józefa mógł znajdować się w drugim ołtarzu bocznym, gdzie na początku XX wieku, zastąpił go wizerunek Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Pierwotnie według fotografii wykonanej w 1974 roku w zwieńczeniu ołtarza usadzona była para aniołków.

Opis

Ołtarz o strukturze architektonicznej, jednoosiowy, jednokondygnacyjny ze zwieńczeniem. Mensa ołtarzowa składająca się z wysokiego cokołu i skrzyni o bokach lekko zwężających się ku dołowi. Antepedium w formie poziomej płyciny zwężającej się ku dołowi, spiętej stylizowanymi liśćmi w narożach. Wewnątrz zatarty, złoty napis. Tabernakulum wmontowane w partię cokołu, delikatnie wysunięte do przodu, ustawione na niskim cokole i zamknięte profilowanym gzymsem. Nastawa ołtarzowa ustawiona na cokole, flankowana parą zdwojonych pilastrów i ustawionymi przed nimi kolumnami podtrzymującymi pełne, przerwane nad polem głównym belkowanie oraz wolutowy, przerywany przyczółek. Cokół nastawy zdobiony płycinami, wewnątrz których roślinny ornament. Pilastry ozdobione prostokątną płyciną, w polu której znajduje się dekoracja roślinna. Kolumny ustawione na bazach, trzony polichromowane na biało, kapitele kompozytowe, stylizowane. W polu środkowym duża wnęka, ujęta ramą w kształcie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem nadwieszonym z obrazem Najświętszego Serca Pana Jezusa. Nad obrazem, w części przerwanego belkowania umieszczona rzeźbiona gołębica Ducha Świętego na tle promienistej glorii i obłoków. Kondygnacja ujęta uszami ze stylizowanego akantu, przeplecionego karbowaną wstęgą.

Zwieńczenie w kształcie przypominającym stojący prostokąt o wklęsłych bokach, ujętych spływami wolutowymi oraz zamknięty falistym gzymsem utworzonym z dwóch wolut spiętych stylizowaną muszlą. Szczyt zwieńczenia i górne naroża ozdobione rzeźbionymi kwiatami. W polu obraz Ecce Homo w kształcie stojącego prostokąta o wklęsłych bokach i wklęsłych dolnych narożach, zamknięty u góry łukiem nadwieszonym. Rama po bokach spięta stylizowanymi liśćmi. Struktura polichromowana na kolor jasnozielony, kolumny na biało, snycerka złocona.

Zarys problematyki artystycznej

Ołtarz boczny reprezentuje typ aediculowy, czyli jednokondygnacyjnej struktury ujętej parą podpór dźwigających przerwane belkowanie ze zwieńczeniem. Struktura opiera się na wzorach wykształconych w sztuce nowożytnej. Nastawa jest posadowiona na wysokim cokole z polem głównym flankowanym podporami, z obrazami w pierwszej kondygnacji oraz w zwieńczeniu. Niestety źródła archiwalne nie ujawniły twórcy tego retabulum.

Streszczenie

Ołtarz boczny powstał zapewne, podobnie jak ołtarz główny, w latach około 1865-1870. Pierwotnie według fotografii wykonanej w 1974 roku w zwieńczeniu ołtarza usadzona była para aniołków. W polu głównym umieszczony jest obraz Najświętszego Serca Jezusa, a w zwieńczeniu obraz Ecce Homo.

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków Krakowie, Karta inwentaryzacyjna ołtarza bocznego, oprac. Mastalska Krystyna, 1974.

Jak cytować?

Maria Działo, "Ołtarz boczny", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/oltarz-boczny-172

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności