Feretron z obrazami Matki Boskiej z Dzieciątkiem i św. Klemensa

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wadowicki
Gmina
Tomice
Miejscowość
Radocza
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Wadowice Północ
Parafia
Przemienienia Pańskiego
Tagi
feretron malarstwo XIX wieku Matka Boska z Dzieciątkiem św. Klemens
Miejsce przechowywania
pomieszczenie po północnej stronie chóru
Identyfikator
DZIELO/13641
Kategoria
feretron
Ilość
1
Czas powstania
XIX wiek
Technika i materiał
struktura: drewno, techniki stolarskie, snycerskie, polichromowanie, złocenie, srebrzenie; obrazy: olej na płótnie naklejonym na płytę
Wymiary podstawowe
szerokość – 84 cm
wysokość – 116 cm
głębokość – 17 cm
Wymiary szczegółowe
Wysokość bez ramy – 61 cm
Szerokość bez ramy – 46 cm
Wymiar podstawy – 25x85x17 cm
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Na tych samych warunkach 4.0

Dzieje zabytku

Feretron został wykonany w XIX wieku. Odnotowano go w inwentarzu kościelnym z 1928 roku.

Opis

Feretron z obrazami Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz św. Klemensa, osadzony na podstawie w formie cokołu ujętego w narożach wolutami, dekorowanego wzdłuż dolnego brzegu liśćmi palmowymi. Cokół zaopatrzony jest w kwadratowe otwory na drążki do noszenia. Obrazy ujęte są ramą w formie stojącego prostokąta, dekorowaną w narożach rozetami; na czterech bokach srebrzone płyciny zdobione są ornamentem z liści, górny bok zwieńczony karbowaną wstęgą, od której spływają na boki feretronu festony. Z górnych krawędzi zwisają także dwie pary chwostów. Od wewnątrz rama dekorowana jest motywem skręconego sznura o geometrycznym przebiegu.

Po jednej stronie feretronu znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Maria ukazana jest frontalnie, w półpostaci. Na lewej ręce trzyma Dzieciątko Jezus, a prawą dłoń składa na piersi. Twarz podłużna z długim nosem i dużymi oczami, na prawym policzku dwie ukośnie biegnące rany. Maria ubrana jest w zieloną suknię z krzyżykiem na piersiach oraz ciemnozielony płaszcz założony na głowę z różową podszewką, złotą lamówką, dekorowany na brzegu białymi perełkami. Na prawym ramieniu Matka Boska ma złotą gwiazdę. Dzieciątko zwrócone jest trzy czwarte w prawo, w lewej dłoni trzyma księgę, a prawą czyni gest błogosławieństwa. Twarz ma trójkątną o wyrazistych rysach z dużymi oczami. Włosy w kolorze ciemnego blondu, kręcone i krótkie. Jezus ubrany jest w różową sukienkę z wąskimi rękawami, zdobioną białymi gwiazdkami i dekoracyjnym, złoconym wykończeniem pod szyją i na rękawach. Na głowie Marii i Dzieciątka znajdują się otwarte korony, bogato zdobione kamieniami szlachetnymi, a wokół głowy koliste nimby, wypełnione trójkątnymi promieniami i otoczone białymi perełkami. Tło jednolite, ciemne.

Po drugiej stronie feretronu ukazany jest wizerunek św. Klemensa, w półpostaci, zwróconego delikatnie w lewo. Święty trzyma w prawej dłoni ferulę opartą o prawe ramię, a lewą rękę składa na piersi, zatykając kciuk za guzik sutanny. Twarz o rysach starszego mężczyzny z długą, siwą i bujną brodą, długim nosem i dużymi oczami. Święty ubrany jest w czerwoną sutannę z czerwonym mucetem, na szyi ma założoną białą stułę zdobioną złotymi motywami: krzyżem, infułą, skrzyżowanymi kluczami, skrzyżowanymi ferulą i krzyżem; na głowie ma założoną czerwoną piuskę. Święty Klemens prawą rękę opiera na otwartej księdze. Po prawej stronie obrazu stoi wysoka niebieska tiara ze złotymi koronami, a za nią ustawiony jest krucyfiks z figurą Chrystusa zwróconą w stronę świętego. Tło obrazu jest ciemne, brązowe.

Cokół feretronu polichromowany jest na kolor jasnoniebieski, ornamentyka oraz detale złocone i srebrzone.

Zarys problematyki artystycznej

Choć w karcie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków rozpoznano na feretronie wizerunek św. Grzegorza, warto uwzględnić zapis w inwentarzu kościelnym z 1928 roku, w którym odnotowano „stary” feretron z obrazem św. Klemensa. Ponadto według akt wizytacji z 1729 roku obraz tego świętego znajdował się w ołtarzu bocznym, a według wizytacji z 1745 roku w ołtarzu głównym. Związane jest to z pierwotnym wezwaniem świątyni, bowiem w 1663 roku biskup krakowski Mikołaj Oborski konsekrował kościół w Radoczy pod wezwaniem św. Klemensa. Kult tego świętego był jeszcze żywy w 1882 roku, kiedy to sprowadzono do świątyni relikwiarz papieży św. Klemensa i św. Feliksa. Wszystkie te przesłanki wskazują, że na obrazie jest ukazany św. Klemens, a nie św. Grzegorz, pomimo braku wyróżniających go od innych świętych papieży atrybutów. Struktura feretronu została wykonana w stylu klasycystycznym w XIX wieku. Feretron wykonany w tym samym warsztacie stolarskim znajduje się również w pobliskich Zebrzydowicach w kościele św. Michała Archanioła.

Streszczenie

Feretron z obrazami Matki Boskiej z Dzieciątkiem oraz św. Klemensa został wykonany w XIX wieku. Struktura feretronu została wykonana w stylu klasycystycznym. Feretron wykonany w tym samym warsztacie stolarskim znajduje się również w pobliskich Zebrzydowicach w kościele św. Michała Archanioła.

Bibliografia

Kracik Jan, "Konsekracje kościołów i ołtarzy w diecezji krakowskiej w XVII-XVIII wieku" , „Nasza Przeszłość” , s. 111-147

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Archiwum parafialne kościoła w Radoczy, Nowy inwentarz kościelny i beneficjalny, 1928 rok.

Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Krakowie, Karta inwentaryzacyjna feretronu klasycystycznego z obrazami Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Grzegorza, oprac. Krystyna Mastalska, 1974.

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Maria Działo, "Feretron z obrazami Matki Boskiej z Dzieciątkiem i św. Klemensa", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/feretron-z-obrazami-matki-boskiej-z-dzieciatkiem-i-sw-klemensa

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności