Ołtarz boczny

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
bocheński
Gmina
Łapanów
Miejscowość
Łapanów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niegowić
Parafia
Św. Bartłomieja Apostoła
Tagi
mała architektura sztuka XIX wieku sztuka XX wieku
Miejsce przechowywania
północna ściana nawy
Identyfikator
DZIELO/03358
Kategoria
ołtarz
Ilość
1
Czas powstania
1892-1915
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie i rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie
Wymiary podstawowe
szerokość – 240 cm
wysokość – 500 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ołtarz nie był wymieniony w kościele w ostatnim inwentarzu z 1891 roku ani też wcześniej. Po raz pierwszy wskazano go w publikacji z 1916 roku. Można zatem założyć, że struktura architektoniczna powstała w okresie pomiędzy tymi datami, być może w czasie remontu świątyni na przełomie XIX i XX wieku. W ołtarzu umieszczono wtórnie figury biskupów. W 2010 roku podczas powodzi kościół w Łapanowie uległ zniszczeniu, w tym dolne partie wszystkich ołtarzy.



Opis

Nastawa ołtarzowa architektoniczna, jednoosiowa, jednokondygnacyjna ze zwieńczeniem. Ołtarz drewniany, prostopadłościenny, mensa drewniana. Nastawa ustawiona na cokole zakończonym gzymsem z motywem wolego oka, dekorowanym płycinami z kartuszami, z wyodrębnionym po środku tabernakulum flankowanym pilastrami z konsolami i kampanulami. Drzwiczki tabernakulum w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem półkolistym z przedstawieniem kielicha z hostią w glorii. Nastawa ujęta parą zdwojonych filarów ustawionych pod kątem, o kanelowanych trzonach i kapitelach kompozytowych dźwigających fragmenty przerwanego belkowania dekorowanego wolim okiem oraz ćwierćkolistego, przerwanego przyczółka, na których siedzi para puttów. Na tle filarów, po zewnętrznej stronie ustawione są figury biskupów. W polu środkowym wnęka w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem półkolistym nadwieszonym, ujęta grubą ramą dekorowaną wstęgą przeplataną z pąkami kwiatów, zwieńczona kartuszem; w polu figura Chrystusa Ukrzyżowanego na czerwonym tle. W przyłuczach dwie uskrzydlone główki anielskie. Zwieńczenie w formie stojącego prostokąta ujętego spływami wolutowymi, zamknięte fragmentem gzymsu, na którym znajduje się szczyt utworzony z przeciwstawnie zwróconych wolut z anthemionem. W polu zwieńczenia obraz w formie stojącego prostokąta z zaokrąglonymi górnymi narożami z przedstawieniem Matki Boskiej Bolesnej, ujęty profilowaną ramą. Ponad nim wić roślinna. Struktura ołtarza malowana na kolor jasnobrązowy, profile i ornamenty złocone.

Zarys problematyki artystycznej

Ołtarz został wybudowany na wzór przeciwległego retabulum św. Anny, które przeniesiono z kaplicy do nawy na przełomie XIX i XX wieku. Struktury różnią się jednak od siebie pod względem architektury. Ołtarz św. Anny flankują zdwojone pilastry, za to omawiane retabulum ujmują znacznie masywniejsze zdwojone filary. Zwieńczenia obu struktur, na pozór takie same, również różnią się ujmującymi je spływami wolutowymi i dekoracją. Omawiany ołtarz posiada stylizowaną na wzór historycznej ornamentykę w postaci dekoracji roślinnej czy kartuszy. Retabulum reprezentuje najbardziej popularny w XVIII wieku typ aediculowy, mianowicie prostej jednokondygnacyjnej struktury ujętej parą podpór, ze zwieńczeniem.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Silne zabrudzenia, przetarcia polichromii i złoceń nastawy. Ołtarz rozmontowany.

Streszczenie

Ołtarz powstał w okresie pomiędzy 1892 a 1915 rokiem. Został wybudowany na wzór przeciwległego retabulum św. Anny, które przeniesiono z kaplicy do nawy na przełomie XIX i XX wieku. Struktury różnią się jednak od siebie pod względem architektury i dekoracji.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
Spiechowicz-Jędrys Agnieszka, "Łapanów. Parafia św. Bartłomieja", Kraków 2006
Kopera Feliks, Lepszy Leonard, "Kościoły drewniane Galicyi Zachodniej, cz. 1", Kraków 1916

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Ołtarz boczny", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/oltarz-boczny-139

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności