Ambona

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Wieliczka
Miejscowość
Wieliczka
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Wieliczka
Parafia
Św. Sebastiana
Tagi
ambona mała architektura
Miejsce przechowywania
północna ściana nawy
Identyfikator
DZIELO/09074
Kategoria
ambona
Ilość
1
Czas powstania
druga połowa XVIII – pierwsza połowa XIX wieku, 1906 rok
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie i rzeźbiarskie, polichromowanie, pozłocenie
Wymiary podstawowe
wysokość – około 320 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ambona powstała zapewne w drugiej połowie XVIII lub w pierwszej połowie XIX wieku. W czasie malowania kościoła w 1906 roku Włodzimierz Tetmajer wykonał jej polichromię.

Opis

Ambona przyścienna, wisząca, z dostępem od wschodu w postaci jednobiegowych schodów z balustradą. Kosz na planie kwadratu o ściętych narożach, na podstawie w formie wałka, z podwieszeniem o wklęsłych bokach, zakończonym gzymsem. Zachodnia i południowa ścianka kosza ujęte pilastrami, parapet w formie profilowanego gzymsu. Ścianka frontowa ambony dekorowana płyciną w kształcie stojącego prostokąta o wciętych górnych narożach z rozetą w polu, zachodnia zaś liściem palmy. Balustrada schodów dekorowana dwoma płycinami z liśćmi palmowymi, poręcz w formie profilowanego gzymsu. Zaplecek w kształcie stojącego prostokąta ujętego spływami wolutowymi. W profilowanej płycinie o fantazyjnym wykroju malowane przedstawienie Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Baldachim na planie kwadratu o ściętych narożach, zwieńczony wielobocznym postumentem, o wklęsłych ściankach, na którym znajduje się krzyż z czworoliściem w środku. Na skrzyżowaniu ramion krzyża wiązki promieni. Na podniebiu baldachimu, w ośmiobocznej płycinie gołębica Ducha Świętego w glorii promienistej. Struktura ambony polichromowana w kolorze białym, z czerwonymi cokołami, obramieniami i profilami, pola płycin niebieskie. Pilastry kosza, pas balustrady, zaplecek i podniebie baldachimu dekorowane pozłoconym ornamentem geometrycznym.

Zarys problematyki artystycznej

Ambona o bardzo prostej strukturze architektonicznej, która mogła powstać w XVIII, jak również w XIX wieku. Pozbawiona jest szczególnych cech stylowych, a także dekoracji rzeźbiarskiej i niemal całkowicie ornamentalnej, oprócz kilku detali w płycinach kosza i balustrady. Prawdopodobnie struktura została oczyszczona z wszelkich dekoracji przed wykonaniem polichromii w 1906 roku podczas remontu kościoła. Polichromia sama w sobie miała mieć charakter ozdobny, dzięki zróżnicowaniu kolorystycznemu oraz malowanemu ornamentowi wypełniającemu płaszczyzny struktury. Jej wykonawca – Włodzimierz Tetmajer, zastosował kolorystykę, która współgra z polichromią wnętrza (której jest autorem), a jednocześnie sprawił, że wybija się na tle malowanej ściany dzięki dominancie białej farby. W malowidle Matki Boskiej z Dzieciątkiem w zaplecku malarz wykorzystał te same środki malarskie, co w przedstawieniach wszystkich postaci w polichromii kościoła, a mianowicie gruby, czarny i płynny kontur i płaskie plamy barwne.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Silne zabrudzenia, drobne przetarcia polichromii.

Streszczenie

Ambona powstała zapewne w drugiej połowie XVIII lub w pierwszej połowie XIX wieku. W czasie malowania kościoła w 1906 roku Włodzimierz Tetmajer wykonał jej polichromię. Ambona pozbawiona jest szczególnych cech stylowych, a także dekoracji rzeźbiarskiej i niemal całkowicie ornamentalnej, oprócz kilku detali w płycinach kosza i balustrady.

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Ambona", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/ambona-9

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności