Chrzcielnica

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
bocheński
Gmina
Łapanów
Miejscowość
Łapanów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niegowić
Parafia
Św. Bartłomieja Apostoła
Tagi
sztuka gotycka
Miejsce przechowywania
kościół
Identyfikator
DZIELO/03366
Kategoria
chrzcielnica
Ilość
1
Czas powstania
pierwsza tercja XVI wieku
Technika i materiał
piaskowiec, techniki kamieniarskie
Wymiary podstawowe
wysokość – 91,5 cm
Wymiary szczegółowe
Średnica czary – 58,5 cm
Wymiary szczegółowe
Średnica czary – 58,5 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Chrzcielnica powstała zapewne w pierwszej tercji XVI wieku, prawdopodobnie z przeznaczeniem do nowego kościoła wzniesionego w 1529 roku. Wymieniana każdorazowo w aktach wizytacji, po raz pierwszy w 1596 roku, później również w latach 1618, 1655, 1665, 1730 i 1748. W 1841 roku proboszcz Wojciech Dybczak zlecił malarzowi Antoniemu Madejskiemu z Wieliczki odmalowanie chrzcielnicy. Omawiane dzieło było wymienione w inwentarzu kościoła z 1891 roku. Kościół po otrzymaniu w darze nowej chrzcielnicy w 1906 roku, używał nadal gotyckiej jako kropielnicy.

Opis

Chrzcielnica o przekroju ośmiobocznym, trzon zwężający się ku górze, ujęty profilowanym wałkiem. Czara ośmioboczna dekorowana u góry fryzem z ostrołukowych arkadek; wylew profilowany. Chrzcielnica miejscami pokryta pozostałościami polichromii.

Zarys problematyki artystycznej

W okresie gotyku dominowała kielichowa forma chrzcielnic. Dzieła te pokryte były różnym rodzajem dekoracji, jakkolwiek na terenie Korony przeważały raczej motywy architektoniczne (arkadki, maswerk etc.) czasem też heraldyczne. Kamienne chrzcielnice były często polichromowane w miejscach ich dekoracji lub w całości, jak omawiane dzieło z Łapanowa. Nieodzownym elementem chrzcielnic gotyckich były pokrywy, które chroniły wodę święconą przed zanieczyszczeniami, jakkolwiek w większości się nie zachowały.


Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Liczne ubytki mechaniczne, przetarcia, zabrudzenia; na powierzchni szczątki polichromii.

Streszczenie

Chrzcielnica powstała zapewne w pierwszej tercji XVI wieku, prawdopodobnie z przeznaczeniem do nowego kościoła wzniesionego w 1529 roku. W okresie gotyku dominowała kielichowa forma chrzcielnic. Dzieła te pokryte były różnym rodzajem dekoracji, jakkolwiek na terenie Korony przeważały raczej motywy architektoniczne.

Bibliografia

Kopera Feliks, Lepszy Leonard, "Kościoły drewniane Galicyi Zachodniej, cz. 1", Kraków 1916
Kuczyńska Jadwiga, "Średniowieczne chrzcielnice kamienne w Polsce. Katalog", Lublin 1984
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
"Teka Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej, t. 1", Kraków 1900
Piątkowska Łucja, "Parafie Ziemi Bocheńskiej", Bochnia 2004

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie
Akta wizytacji kapitulnych
Acta visitationis exterioris decanatuum Tarnoviensis, Dobcicensis, Woynicensis, Opatowiensis, Lypnicensis et Wielicensis ad Archidiaconatum Cracoviensis pertinentium per venerabilem Christophorum Cazimirski Praepositum Tarnoviensis mandato Illustrissimi Principis et Domini Domini Georgini Divina Miseratione S. R. Ecclessia Tituli S. Sixti Card. Praesbyteri Rzadziwł nuncupati Episcopatus Cracoviensis et Ducatus Severiensis administratoris perpetui in Olica et Neswiesz Ducis et ex commissione admodum Rndi. Dni. D. Stanislai Crasinski Archidiaconi in spiritualibus vicarii et generalis officialis Cracoviensis etc. etc.

Autor: Krzysztof Kazimirski

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie
Akta wizytacji kapitulnych
Visitatio externa decanatus Dobcicensis, Lipnicensis, Voynicensis, Skalensis et Opatovicensis per R. D. Joannem Foxium, archidiaconum Cracoviensem a. D. 1618 peracta
Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie
Akta wizytacji kapitulnych
Liber visitationum decanatus Dobczycensis a perillri ac reverendissimo Domino Nicolao Oborski Dei et Apostolice Sedis Gratia Episcopo Laodicensis Suffraganeo, Archidiacono, Vicario in Spiritualibus et Officiali Generali Cracoviensi
Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie
Akta wizytacji kapitulnych
Acta visitationis per me Alexandrum Mathiam Rudzki Commissarium ad hoc nunus in dusbus decanatibus Lipnicensis et Voynicensis

Autor: Aleksander Maciej Rudzki

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie
Akta wizytacji biskupich
Visitatio archidiaconatus Cracoviensis (Decanatus: Skalensis - 1727; Vitoviensis - 1727; Prossoviensis - 1728; Novi Montis - 1728; Scawinensis - 1729; Xsiążnensis - 1731; Woynicensis - 1731; Zatoriensis - 1729; Lipnicensis - 1730; Dobczycensis - 1730; Andreoviensis - 1731; Żyvecensis - 1732; Oswiemensis - 1732; Wielicensis - 1741; postea sequntur inventaria ecclesiarum decanatus Dobczycensis, Woynicensis, Andreoviensis) per R.D. Michaelem de Magna Kunice Kunicki, episcopum Arsiacensem, suffraganeum et archidiaconum Cracoviensem annis 1727 - 1741 peracta

Autor: Michał Kunicki

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie
Akta wizytacji kapitulnych
Acta visitationis exterioris decanatus Skavinensis, Novi Montis, Oswencimensis, Zatoriensis, ad archidiaconatum Cracoviensem, prothonotarium apostolicum in a. D. 1617 authoritate ordinaria factae sub felicibus auspiciis R. D. Martini Szyszkowski, episcopi Cracobiensis, ducis Severiensis. Visitatio ecclesiae Collegiate Skarbimiriensis die 9 mesis Decembris anni 1617 ex speciali commissione Episcopi ordinarii facta kk. 106 - 110. Visitatio decanatus Wielicensis a. D. 1618 per R. D. Joannem Foxium, archidiaconum Cracoviensem

Inne dzieła z tego roku

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Chrzcielnica", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/chrzcielnica-15

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności