Ołtarz boczny

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Raba Wyżna
Miejscowość
Raba Wyżna
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Rabka
Parafia
Św. Stanisława
Tagi
mała architektura
Miejsce przechowywania
południowa ściana nawy głównej
Identyfikator
DZIELO/05730
Kategoria
ołtarz
Ilość
1
Czas powstania
przed 1765 rokiem (?), 1841-1843
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie i rzeźbiarskie, polichromowanie, pozłocenie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Wyposażenie w kościele św. Stanisława w Rabie Wyżnej powstało prawdopodobnie przed 1765 rokiem, gdyż w aktach wizytacji z tego roku wymienionych jest siedem ołtarzy o innych niż w aktach poprzedniej (1728) wezwaniach i ilości. W czasie przebudowy kościoła w latach 1841-1843 wszystkie ołtarze zostały „na nowo popostawiane” i odmalowane. Retabulum było odmalowane w 1904 roku. W latach 1961-1969 ołtarz odzłocono i sprawiono nowy obraz Serca Jezusowego. W 1986 roku retabulum odmalowano.

Opis

Nastawa architektoniczna, jednoosiowa, jednokondygnacyjna ze zwieńczeniem, ustawiona na dwustrefowym cokole. Ołtarz drewniany, prostopadłościenny z drewnianą mensą. Antepedium ujęte profilowaną ramą, w jego polu okrągły medalion z monogramem IHS. Na ołtarzu tabernakulum w formie drewnianej skrzynki, flankowanej z przodu dwiema kolumienkami dźwigającymi trójkątnie wyłamany łuk, drzwiczki w formie stojącego prostokąta zamkniętego półkoliście z płaskorzeźbionym przedstawieniem kielicha z hostią w glorii. Tabernakulum zakończone tronem wystawienia w formie cokołu. Retabulum ujęte parą zdwojonych pilastrów i stojącą przed nimi parą kolumn o skręconych trzonach oplecionych wicią i kapitelach kompozytowych. Podpory dźwigają pełne belkowanie, wyłamane na ich osi oraz przerwany półkolisty przyczółek, dekorowane w partii fryzu ornamentem roślinnym, a w partii gzymsu kostkowaniem. W polu głównym obraz Najświętszego Serca Jezusa w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem półkolistym nadwieszonym z uskokiem ujęty profilowaną ramą. Kondygnacja flankowana uszami utworzonymi ze stylizowanych liści akantu. Zwieńczenie zbliżone do trapezu, zamkniętego łukiem odcinkowym, ujętym profilowaną ramą dekorowaną kimationem, po bokach flankowane stylizowanym ornamentem roślinnym. W polu obraz Chrystusa w Ogrójcu w zbliżonej do zwieńczenia formie, ujęty profilowaną ramą. Struktura polichromowana w kolorze beżowym, z białymi detalami, pozłacanym ornamentem i profilami.

Zarys problematyki artystycznej

Ołtarz Najświętszego Serca Jezusa w latach 1841-1843 został prawdopodobnie albo niemal całkowicie przebudowany, albo wybudowano go wówczas na nowo. Niewątpliwie, jak pozostałe ołtarze, otrzymał wówczas nowy cokół z wmontowanym ołtarzem, mensą i antepedium, a także stylizowaną dekorację ornamentalną w partii fryzu, zwieńczenia i uszu. Być może zamontowano wówczas do struktury również nowe zwieńczenie z obrazem Chrystusa w Ogrojcu. Daleko idące przetworzenia ołtarza, być może z częściowym zachowaniem pierwotnej struktury oraz wtórny kostium stylizowanej dekoracji nadają mu cechy neobarokowe.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Lekkie zabrudzenia, odpryski farby. Ołtarz odnawiany w latach 1904, 1961-1969 i 1986.

Streszczenie

Ołtarz boczny razem z całym wyposażeniem powstał zapewne przed 1765 rokiem. W latach 1841-1843 został prawdopodobnie albo niemal całkowicie przebudowany, albo wybudowano go wówczas na nowo. Daleko idące przetworzenia ołtarza, być może z częściowym zachowaniem pierwotnej struktury oraz wtórny kostium stylizowanej dekoracji nadają mu cechy neobarokowe.

Bibliografia

Pietrzak Michał, "Kronika parafii Raba Wyżna, t. 1: 1835-1993", Raba Wyżna-Kraków 2011
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Ołtarz boczny", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/oltarz-boczny-107

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności