Krucyfiks

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Raba Wyżna
Miejscowość
Raba Wyżna
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Rabka
Parafia
Św. Stanisława
Tagi
Cristo morte krucyfiks rzeźba późnogotycka
Miejsce przechowywania
łuk tęczowy
Identyfikator
DZIELO/05714
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
lata 1581-1596
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromowanie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Krucyfiks pochodzi z pierwszego drewnianego kościoła w Rabie Wyżnej wybudowanego w 1581 roku. Rzeźba została wymieniona w aktach wizytacji z 1596 roku w środku kościoła („imaginem Crucifixi in medio”), prawdopodobnie na łuku tęczowym lub na zwieńczeniu otworu pomiędzy nawą a prezbiterium. Krucyfiks przeniesiono do nowego, murowanego kościoła wybudowanego w latach sześćdziesiątych XVII wieku. Mimo późniejszych remontów i przebudów świątyni dzieło nadal znajduje się na łuku tęczowym. Figura została zamontowana do nowego krzyża.

Opis

Figura umarłego Chrystusa przybita do krzyża o prostych ramionach trzema gwoździami. Ciało w lekkim zwisie o horyzontalnie rozłożonych ramionach, głowie opadającej bezwładnie w prawą stronę, z lekko ugiętymi w kolanach nogami oraz stopami skrzyżowanymi w układzie prawa na lewą. Twarz szczupła, pociągła, z zamkniętymi oczami, długim, wąskim nosem i otwartymi ustami, okolona krótką brodą skręconą w regularne pukle oraz falowanymi włosami opadającymi na plecy i prawe ramię. Na głowie ma zieloną koronę cierniową w formie kołpaka. Sylwetka smukła, proporcjonalnie wydłużona, ciało silnie wychudzone o podkreślonych mięśniach, żebrach i mostku klatki piersiowej oraz ścięgnach nóg i rąk. W boku zaznaczona rana z rzeźbionymi kroplami krwi. Perizonium białe, krótkie, ściśle przylegające do ciała, silnie drapowane, odwinięte i osuwające się w partii podbrzusza, z kaskadowym zwisem tkaniny na prawym boku. Polichromia ciała naturalistyczna z zaznaczonymi śladami męki. Do górnej belki krzyża przybita płaskorzeźbiona tabliczka z inskrypcją „INRI”.

Zarys problematyki artystycznej

Krucyfiks formalnie odpowiada figurom Chrystusa Ukrzyżowanego powstającym w XVI wieku. Niezwykle wydłużone, smukłe i wychudzone ciało z silnie podkreślonym kośćcem, mięśniami klatki piersiowej, a także ścięgnami ramion i nóg czy brodzącymi rzeźbionymi kroplami krwi ranami jest charakterystyczne dla figur z tego okresu. Podobnie sposób rzeźbienia wydłużonej twarzy z ostentacyjnie otwartymi ustami, objawiającymi jej bezwładność czy modelowanie włosów i brody w dekoracyjne, regularne i symetryczne fale. Wykorzystane środki formalne miały na celu podkreślenie cierpienia i fizyczności męki Chrystusa, stanowiąc silny bodziec emocjonalny dla wiernego.
Omawiany krucyfiks nie nawiązuje jednak do popularnych w pierwszej połowie XVI wieku i później figur naśladujących Chrystusa Ukrzyżowanego wykonanego przez Wita Stwosza do kościoła Najświętszej Marii Panny w Krakowie. Tę rzeźbę cechowały rozbudowana klatka piersiowa i charakterystycznie rzeźbione perizonium z rozwianym fragmentem łamanej tkaniny zawiniętym częściowo wokół uda. Omawiane dzieło pozbawione jest silnej ekspresji oraz tak daleko idącego przetworzenia i dekoracyjności form, jakie cechowały nurt postworzowski w rzeźbie małopolskiej. Krucyfiks mógł być wykonany przez mistrza niezwiązanego z krakowskim ośrodkiem, pochodzącego z innego kręgu artystycznego.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Silne zabrudzenia całej figury.

Streszczenie

Krucyfiks pochodzi z pierwszego drewnianego kościoła w Rabie Wyżnej wybudowanego w 1581 roku i został przeniesiony później do nowej, murowanej, świątyni. Krucyfiks odpowiada figurom Chrystusa Ukrzyżowanego powstającym w XVI wieku. Wykorzystane środki formalne miały na celu podkreślenie cierpienia i fizyczności męki Zbawiciela, stanowiąc silny bodziec emocjonalny dla wiernego.

Bibliografia

"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Krucyfiks", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/krucyfiks-41

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności