Dwa anioły

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Wieliczka
Miejscowość
Grabie
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niepołomice
Parafia
Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
Tagi
Anioł rzeźba XVIII wieku
Miejsce przechowywania
bramki ołtarza głównego
Identyfikator
DZIELO/01573
Kategoria
rzeźba
Ilość
2
Czas powstania
lata 1742-1747
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Figury aniołów powstały razem z ołtarzem głównym po wybudowaniu nowego kościoła w Grabiu w 1742 roku, a przed 1747 rokiem. Były odmalowywane i pozłacane razem z całym retabulum w latach 1833, 1844, 1883, 1907, 1957, natomiast w 1987 roku przeszły gruntowną konserwację.

Opis

Obie rzeźby są ścięte z tyłu i głęboko drążone. Figury zwrócone są frontalnie z głowami skierowanymi w stronę ołtarza, stoją w kontrapoście. Anioł na lewej bramce unosi prawą rękę w górę, lewą opuszcza w dół. Anioł z prawej bramki prawą rękę kładzie na piersi, lewa zaś jest ugięta i i uniesiona. Anioły mają pociągłe twarze o uwypuklonych brodach, prostych, dużych nosach i szerokich nozdrzach, oczach o łukowatych górnych powiekach i półkolistych łukach brwiowych, pełnych ustach z wydrążonymi kącikami. Włosy opadające na plecy rzeźbione są w grube, falowane i zmierzwione pukle. Postacie ubrane są w tuniki przepasane w talii, przykrywające jedno ramię szerokim rękawem, odsłaniające część torsu i drugą rękę oraz w płaszcze zawinięte w partii ud. Polichromia w partiach ciała naturalistyczna, szaty pozłacane.

Zarys problematyki artystycznej

Figury aniołów, tak jak ołtarz i jego pozostała dekoracja rzeźbiarska mogły być wykonane w warsztacie Antoniego Gegenbaura. Smukłe rzeźby posiadają typowe dla dzieł tego rzeźbiarza rysy twarzy, choć o nieco łagodniejszym wyrazie. Bliski jest również sposób rzeźbienia elementów anatomicznych, jak uwypuklone, zgięte kolano czy tors z łagodnie zarysowanymi piersiami oraz kształtowanie silnie przylegającej do ciała tkaniny w partii bioder i zgiętego kolana. Cechy figur spójne z repertuarem formalnym stosowanym przez Gegenbaura pozwalają atrybuować mu ich wykonanie. W niearchitektonicznych ołtarzach w typie baldachimowym z paludamentem, jako dekoracja figuralna występowały zazwyczaj putta i anioły, często podtrzymujące tkaninę lub, jak w Grabiu, adorujące wizerunek w ołtarzu.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Figury zabrudzone, z lekkimi przetarciami w partii polichromii i złoceń. Odmalowywane i pozłacane w latach 1833, 1844, 1883, 1907, 1957 i 1987.

Streszczenie

Figury aniołów powstały najpewniej w tym samym czasie co ołtarz główny, w latach 1742-1747. Mogły zostać wykonane w warsztacie Antoniego Gegenbaura, prawdopodobnego autora ołtarza i jego pozostałej dekoracji rzeźbiarskiej. W niearchitektonicznych ołtarzach w typie baldachimowym z paludamentem, jako dekoracja figuralna występowały zazwyczaj putta i anioły, często podtrzymujące tkaninę lub, jak w Grabiu, adorujące wizerunek w ołtarzu.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Krasnowolski Bogusław, "Brzegi i Grabie. Małe ojczyzny" , [w:] "Brzegi i Grabie pod Niepołomicami. Historia, zwyczaje, pisarstwo, dzieje jednej rodzimy" , red.Żyznowski Wiesław , Siercza 2007 , s. 17-155
Dettloff Anna, "Rzeźba krakowska drugiej połowy XVIII w. Twórcy, nurty i tendencje", Kraków 2013

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Dwa anioły", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/dwa-anioly-1

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności