Św. Augustyn

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Łapsze Niżne
Miejscowość
Frydman
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niedzica
Parafia
Św. Stanisława Biskupa i Męczennika
Kościół
Św. Stanisława Biskupa i Męczennika
Tagi
rzeźba późnobarokowa rzeźba XVIII wieku Spisz
Miejsce przechowywania
ołtarz główny
Identyfikator
DZIELO/12022
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
1751-1757
Fundator
Michał Lorencs, Antál Mednyanszky de Megyes
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie, srebrzenie
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ołtarz główny wraz z dekoracją rzeźbiarską powstał w latach 1751-1757 w czasie modernizacji wnętrza świątyni staraniem ówczesnego proboszcza, księdza Michała Lorencsa, przy wsparciu barona Antála Mednyanszkyego de Megyes, który miał przywilej patronatu w stosunku do kościoła. Z niezachowanej do dziś księgi rachunkowej z lat 1751-1829, na którą powoływali się dawni badacze wiadomo, że ołtarz główny wraz z figurami pozłocił malarz krakowski Jan Niegowiecki, a wykonawcami części dekoracji rzeźbiarskiej retabulum byli zapewne rzeźbiarze z rodziny Wierzbickich z Nowego Targu, którzy wzmiankowani są jako twórcy części wyposażenia (ławki, konfesjonał) oraz bliżej nieokreślonych rzeźb w ołtarzach.

Opis

Rzeźba ścięta z tyłu, ustawiona jest na obłoku, zwrócona frontalnie, o esowato wygiętej sylwetce, z rękoma rozłożonymi na boki. Święty w lewej dłoni trzyma gorejące serce, w prawej pastorał. Twarz ma pociągłą o prostym nosie, głęboko rzeźbionej górnej powiece oraz szerokich, rozchylonych ustach, okoloną gęstą brodą, silnie kręconą oraz krótkimi włosami. Ubrany jest w albę, komżę, mucet i kapę, na piersi ma krzyż pektoralny, na głowie infułę, na dłoniach zaś rękawiczki. Polichromia naturalistyczna w odsłoniętych partiach ciała, strój i pastorał pozłocone, serce posrebrzone.

Zarys problematyki artystycznej

Figury czterech biskupów z ołtarza głównego stanowią spójną formalnie grupę wykonaną ręką tego samego rzeźbiarza, która wyróżnia się spośród pozostałych elementów dekoracji rzeźbiarskiej retabulum. Wszystkie figury łączy ten sam sposób upozowania postaci, rzeźbienia twarzy i kształtowania szat. Figura św. Augustyna ukazana jest w lustrzanym odbiciu odpowiadającej mu w ołtarzu rzeźby św. Wojciecha, jedyne zaś co je różni to atrybuty.
Święty Augustyn był jednym z czterech doktorów Kościoła, filozofem i teologiem niezwykle zasłużonym dla sformułowania doktryny Kościoła zachodniego. W 396 roku objął diecezję w Hipponie w Afryce, dlatego przedstawiany jest w stroju biskupim. Jego atrybutem jest gorejące serce, czasem przebite strzałą, które symbolizuje miłość Bożą i cud duchowej przemiany. W „Wyznaniach” opisał, w jaki sposób Bóg odpowiedział na jego modlitwy, mianowicie gdy przeczytał przypadkowy fragment Listów św. Pawła poczuł, że jego serce przebił strumień światła.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Lekkie zabrudzenia. Spękania i odpryski w warstwie złoceń.

Streszczenie

Figura św. Augustyna stojąca w ołtarzu głównym powstała razem z całą dekoracją rzeźbiarską wyposażenia kościoła w latach 1751-1757. Święty Augustyn przedstawiany jest w stroju biskupim, gdyż w 396 roku został biskupem Hippony. Jego atrybutem jest gorejące serce, symbolizujące miłość Bożą, które nawiązuje do historii jego nawrócenia opisanej w „Wyznaniach”, gdy po przeczytaniu fragmentu „Listów św. Pawła” poczuł, że jego serce przebił strumień światła.

Bibliografia

Monita Rafał, Skorupa Andrzej, "Frydman. Kościół św. Stanisława BM", Kraków 2014
Szydłowski Tadeusz, "Zabytki sztuki w Polsce. Inwentarz topograficzny, cz. 3: Województwo krakowskie, t. 1, z. 1: Powiat nowotarski", Warszawa 1938
Skorupa Andrzej, "Zabytkowe kościoły polskiego Spisza", Kraków 2001
Błachut Adam Jan, "Problematyka artystyczna kościoła parafialnego pw. św. Stanisława, biskupa i męczennika, we Frydmanie na Spiszu" , [w:] "Dzieje wsi Frydman" , red.Janicka-Krzywda Urszula, Słabosz-Palacz Katarzyna, Rak Maciej , Kraków-Frydman 2011 , s. 87-95
Trajdos Tadeusz, "Parafia i życie religijne we Frydmanie do 1832 roku" , [w:] "Dzieje wsi Frydman" , red.Janicka-Krzywda Urszula, Słabosz-Palacz Katarzyna, Rak Maciej , Kraków-Frydman 2011 , s. 15-56
Šimončič Jozef, Karabová Katarína, "Kanonické vizitácie dunajeckého dekanatu v spišskom biskupstve z roku 1832", Krakov 2015
Zaleski Wincenty, "Święci na każdy dzień", Warszawa 1989
Janicka-Krzywda Urszula , "Patron – atrybut – symbol", Poznań 1993

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Św. Augustyn", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2023, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-augustyn

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności