Św. Wojciech

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Nowy Targ
Miejscowość
Krempachy
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Niedzica
Parafia
Parafia Św. Marcina Apostoła
Tagi
rzeźba XVIII wieku św. Wojciech
Miejsce przechowywania
ołtarz główny
Identyfikator
DZIELO/19492
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
trzecia ćwierć XVIII wieku
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Spisz
Technika i materiał
drewno rzeźbione, polichromowane, srebrzone, złocone
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Rzeźba powstała w trzeciej ćwierci XVIII wieku jako jedna z figur należąca do kompletu dekoracji rzeźbiarskiej ołtarza głównego w kościele św. Walentego w Krempachach.

Opis

Rzeźba ustawiona na niskim, prostopadłościennym cokole przedstawiająca św. Wojciecha w postawie stojącej w delikatnym kontrapoście, z pastorałem w lewej dłoni, z otwartą księgą w prawej, z głową skierowaną ku górze, lewy bok przebity włócznią. Twarz podłużna, okolona długą, ciemnobrązową, bujną brodą, oczy duże, nos długi i szeroki, włosy średniej długości, kręcone. Święty jest ubrany w albę z długimi rękawami, złoconą kapę z czerwoną podszewką spiętą na piersi klamrą, spod kapy widoczna czerwona stuła, na stopach złocone buty, a na głowie infuła, na dłoniach złote rękawice. Polichromia w odsłoniętych partiach ciała naturalistyczna.

Zarys problematyki artystycznej

Rzeźba św. Wojciecha została ukazana w poruszonej pozie z ekspresyjnym wyrazem twarzy, charakterystycznym dla rzeźby rokokowej. Niestety źródła archiwalne nie ujawniły autora rzeźb ołtarza głównego. Niewątpliwe zostały one wykonane przez jednego ze spiskich artystów, którzy lubowali się w dominacji rzeźby figuralnej i ornamentalnej nad malarską w dziełach małej architektury. Święty Wojciech żył w latach 956-997. Był biskupem Pragi od 983 roku. W 997 roku wyruszył do Polski, a następnie do Prus nawracać pogan, gdzie zginął śmiercią męczeńską prawdopodobnie przeszyty włóczniami. Ciało świętego wykupił i pochował w Gnieźnie książę Bolesław Chrobry. Święty Wojciech bywał kilkukrotnie na Węgrzech, do których należały niegdyś tereny Zamagurza. W rzeźbie w kościele w Krempachach św. Wojciech trzyma w dłoni księgę, nawiązującą do jego misji apostolskiej. Drugi atrybut – włócznia przebijająca bok, związana jest z jego męczeńską śmiercią. Zwyczajowo jednak rzeźba ta interpretowana jest w literaturze dotyczącej kościoła w Krempachach, jako figura św. Stanisława, prawdopodobnie ze względu na pastorał, który święty trzyma w dłoni, a który zapewne omyłkowo podmieniono od figury św. Stanisława, która stoi po drugiej stronie ołtarza.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Rzeźba św. Wojciecha powstała w trzeciej ćwierci XVIII wieku jako element kompletu dekoracji rzeźbiarskiej ołtarza głównego w kościele św. Walentego w Krempachach. Niestety źródła archiwalne nie ujawniły autora rzeźb ołtarza głównego. Niewątpliwe zostały wykonane przez jednego ze spiskich artystów, którzy lubowali się w dominacji rzeźby figuralnej i ornamentalnej nad malarską w dziełach małej architektury. Święty Wojciech żył w latach 956-997. Był biskupem Pragi od 983 roku. W 997 roku wyruszył do Polski, a następnie do Prus nawracać pogan, gdzie zginął śmiercią męczeńską prawdopodobnie przeszyty włóczniami.

Bibliografia

Skorupa Andrzej, "Krempachy. Kościoły św. Marcina i św. Walentego", Kraków 2015
Skorupa Andrzej, "Zabytkowe kościoły polskiego Spisza", Kraków 2001
Skorupa Andrzej, "Cmentarny kościół w Krempachach" , „Podhalanka. Pismo Związku Podhalan” , s. 21-24
Janicka-Krzywda Urszula, "Zabytkowe kościoły Orawy, Spisza, Podhala, Gorców i Pienin", Kraków 1987
Janicka-Krzywda Urszula , "Patron – atrybut – symbol", Poznań 1993

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Maria Działo, "Św. Wojciech", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-wojciech-21

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności