Św. Franciszek z Asyżu

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Czernichów
Miejscowość
Kamień
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Opieki Matki Boskiej
Tagi
Antoni Baran Kamień Kanonicy Regularni Najświętszego Zbawiciela Laterańskiego rzeźba religijna rzeźba XX wieku sztuka XX wieku
Miejsce przechowywania
kościół, nawa
Identyfikator
DZIELO/02086
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
początek lat czterdziestych XX wieku
Technika i materiał
drewno rzeźbione, polichromowane, złocone i srebrzone
Wymiary podstawowe
wysokość – 133 cm
Autor noty katalogowej
Justyna Kuska
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0

Dzieje zabytku

Rzeźba przedstawiająca św. Franciszka z Asyżu została wykonana na początku lat czterdziestych XX wieku przez Antoniego Barana ucznia i współpracownika krakowskiego rzeźbiarza Wojciecha Maciejowskiego. Baran razem z Maciejowskim zrealizowali wiele elementów wyposażenia dla kościoła w Kamieniu. Artysta dla wspomnianej świątyni wykonał również figury św. Barbary oraz św. Antoniego Padewskiego. Wymienione rzeźby zostały poświęcone 25 sierpnia 1940. W ogłoszeniach parafialnych proboszcz Tokarz dziękował za ofiary na nie darczyńcom z „Kamienia, Podłęża, Brodeł, Mirowa i Lipowej”. W 1940 roku Antoni Baran wykonał także boazerię oraz ławy wzdłuż korpusu nawowego kamieńskiej świątyni.

Opis

Rzeźba pełnoplastyczna, umieszczona na niewielkim prostopadłościennym postumencie o ściętych narożach oraz złoconej i srebrzonej konsoli utworzonej z liści akantu i róż. Święty ukazany całopostaciowo, frontalnie w pozycji stojącej. Franciszek został przedstawiony jako dojrzały mężczyzna o podłużnej, szczupłej twarzy i krótkich, brązowych włosach i brodzie. Ma duże, ciemne oczy wpatrzone przed siebie, wydatny ostro zakończony nos, usta zamknięte. Postać w prawej ręce trzyma krucyfiks, a lewą dłoń składa na piersi. Święty ubrany jest w długi, ciemnobrązowy habit franciszkański. Do sznura z trzema węzłami ujmującego go w pasie przywiązany jest różaniec. Spod habitu widoczne stopy obute w sandały. Na podstawie, na której ustawiona jest rzeźba widnieje napis „Św(ięty) FRANCISZEK”, na konsoli „ŚWIĘTY FRANCISZKU MÓDL SIĘ ZA NAMI”.

Zarys problematyki artystycznej

Autorem dzieła jest Antoni Baran uczeń i współpracownik krakowskiego rzeźbiarza Wojciecha Maciejowskiego. Maciejowski, który prowadził własny warsztat rzeźbiarski przy ulicy Mazowieckiej w Krakowie w latach 1923-1945 wykształcił wielu uczniów. Jedynym znanym z imienia i nazwiska jest Antoni Baran. Współpracował on z Maciejowskim, m.in. przy restauracji barokowych elementów wyposażenia, w tym ołtarzy i stall, kościoła Bożego Ciała w Krakowie rozpoczętej około 1939 roku. Na początku lat czterdziestych XX wieku Baran pracował wraz z Maciejowskim dla kościoła pw. Opieki Matki Boskiej w Kamieniu, gdzie wykonał omawianą rzeźbę św. Franciszka z Asyżu oraz figury św. Barbary oraz św. Antoniego Padewskiego. Artysta, tak jak jego nauczyciel, tworzył głównie w drewnie i specjalizował się w wyposażaniu wnętrz sakralnych. W odróżnieniu od dzieł Maciejowskiego jego prace charakteryzują się łagodniejszym fałdowaniem szat oraz uspokojoną ekspresją. Święty Franciszek urodził się jako Jan Bernardone w 1181 lub 1182 roku w Asyżu, zmarł w 1226 roku w Porcjunkuli. Był założycielem nowej wspólnoty zakonnej – Braci Mniejszych i autorem jej reguły, zatwierdzonej w 1209 roku. Prowadził bardzo surowy tryb życia, z którym związanych było wiele cudów. Pierwszy w historii Kościoła otrzymał stygmaty. Pozostawił po sobie pisma, listy i utwory poetyckie. W ikonografii chrześcijańskiej przedstawiany jest z tonsurą na głowie, w brązowym habicie franciszkańskim przepasanym sznurem z trzema węzłami symbolizującymi trzy składane przez franciszkanów śluby: posłuszeństwa, ubóstwa i czystości. Na wielu wizerunkach, również omawianej rzeźbie, występował z krucyfiksem w dłoni. Do jego atrybutów należy również czaszka – symbol pokuty i umartwienia oraz stygmaty.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Rzeźba została wykonana na początku lat czterdziestych XX wieku przez Antoniego Barana ucznia i współpracownika krakowskiego rzeźbiarza Wojciecha Maciejowskiego. Antoni Baran jest jedynym znanym z imienia i nazwiska uczeniem Maciejowskiego. Współpracował ze swoim nauczycielem, m.in. przy restauracji barokowych elementów wyposażenia kościoła Bożego Ciała w Krakowie rozpoczętej około 1939 roku. Na początku lat czterdziestych XX wieku artyści wspólnie wykonali wiele elementów wyposażenia dla kościoła pw. Opieki Matki Boskiej w Kamieniu. Antoni Baran tworzył głównie w drewnie i specjalizował się w wyposażaniu wnętrz sakralnych. W odróżnieniu od dzieł swojego nauczyciela jego prace charakteryzują się łagodniejszym fałdowaniem szat oraz uspokojoną ekspresją. Rzeźba przedstawia św. Franciszka z Asyżu – założyciela zakonu franciszkanów. W ikonografii przedstawiany jest on z tonsurą na głowie, w brązowym habicie franciszkańskim przepasanym sznurem z trzema węzłami. Na wielu wizerunkach, również omawianej rzeźbie, występował z krucyfiksem w dłoni. Do jego atrybutów należy również czaszka – symbol pokuty i umartwienia oraz stygmaty.

Bibliografia

Brzezina Katarzyna, Organisty Adam, "Nurt barokowy w twórczości dwóch zapomnianych dwudziestowiecznych artystów – Franza Wagnera i Wojciecha Maciejowskiego" , [w:] "Barok i barokizacja" , red.Brzezina Katarzyna, Wolańska Joanna , Kraków 2007 , s. 325-344
Łatak Kazimierz, "Dzieje parafii i kościoła Opieki Matki Bożej w Kamieniu", Kraków 2010

Jak cytować?

Justyna Kuska, "Św. Franciszek z Asyżu", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-franciszek-z-asyzu-3

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności