Św. Antoni Padewski

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Czernichów
Miejscowość
Kamień
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Opieki Matki Boskiej
Tagi
Antoni Baran Kamień Kanonicy Regularni Najświętszego Zbawiciela Laterańskiego rzeźba rzeźba religijna rzeźba XX wieku sztuka XX wieku
Miejsce przechowywania
kościół, nawa
Identyfikator
DZIELO/02084
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
początek lat czterdziestych XX wieku
Technika i materiał
drewno rzeźbione, polichromowane, złocone i srebrzone
Wymiary podstawowe
wysokość – 127 cm
Autor noty katalogowej
Justyna Kuska
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Rzeźba przedstawiająca św. Antoniego Padewskiego została wykonana na początku lat czterdziestych XX wieku przez Antoniego Barana ucznia i współpracownika krakowskiego rzeźbiarza Wojciecha Maciejowskiego. Baran razem z Maciejowskim zrealizowali wiele elementów wyposażenia dla kościoła w Kamieniu. Artysta dla wspomnianej świątyni wykonał również figury św. Barbary oraz św. Franciszka z Asyżu. Wymienione rzeźby zostały poświęcone 25 sierpnia 1940. W ogłoszeniach parafialnych proboszcz Tokarz dziękował za ofiary na nie darczyńcom z „Kamienia, Podłęża, Brodeł, Mirowa i Lipowej”. W 1940 roku Antoni Baran wykonał także boazerię oraz ławy wzdłuż korpusu nawowego kamieńskiej świątyni.

Opis

Rzeźba pełnoplastyczna, umieszczona na niewielkim prostopadłościennym postumencie o ściętych narożach oraz złoconej i srebrzonej konsoli utworzonej z liści akantu i róż. Święty ukazany całopostaciowo, frontalnie w pozycji stojącej. Antoni został przedstawiony jako młody mężczyzna o owalnej, pozbawionej zarostu twarzy i krótkich, brązowych włosach z tonsurą. Ma oczy wpatrzone przed siebie, wydatny, prosty nos, usta zamknięte. Postać w prawej ręce trzyma bochenek chleba, a na lewej podtrzymuje Dzieciątko Jezus. Święty ubrany jest w długi, ciemnobrązowy habit franciszkański. Do sznura z trzema węzłami ujmującego go w pasie przywiązany jest różaniec. Spod habitu widoczne stopy obute w sandały. U stóp ustawiony kosz z bochenkami chleba. Jasnowłose Dzieciątko Jezus ukazane w pozycji siedzącej z głową zwróconą w trzech czwartych w prawo. Prawą ręką wykonuje gest błogosławieństwa, lewą składa na piersi, podtrzymując kwiat białej lilii. Postać ubrana z białą tunikę ze złotą lamówką wokół dekoltu, rękawów oraz dolnej krawędzi szaty. Na konsoli, na której ustawiona jest rzeźba widnieje napis: ŚWIĘTY ANTONI MÓDL SIĘ ZA NAMI.

Zarys problematyki artystycznej

Autorem dzieła jest Antoni Baran uczeń i współpracownik krakowskiego rzeźbiarza Wojciecha Maciejowskiego. Maciejowski, który prowadził własny warsztat rzeźbiarski przy ul. Mazowieckiej w Krakowie w latach 1923-1945 wykształcił wielu uczniów. Jedynym znanym z imienia i nazwiska jest Antoni Baran. Współpracował on z Maciejowskim, m.in. przy restauracji barokowych elementów wyposażenia, w tym ołtarzy i stall, kościoła Bożego Ciała w Krakowie rozpoczętej około 1939 roku. Na początku lat czterdziestych XX wieku Baran działał wraz z Maciejowskim na zlecenie parafii Opieki Matki Boskiej w Kamieniu, gdzie wykonał omawianą rzeźbę św. Antoniego Padewskiego oraz figury św. Barbary oraz św. Franciszka z Asyżu. Artysta, tak jak jego nauczyciel, pracował głównie w drewnie i specjalizował się w wyposażaniu wnętrz sakralnych. W odróżnieniu od dzieł Maciejowskiego jego prace charakteryzują się łagodniejszym fałdowaniem szat oraz uspokojoną ekspresją. Święty Antoni Padewski żył na przełomie XII i XIII wieku. Urodzony w Lizbonie jako Ferdynand Bullone, wstąpił do zakonu kanoników regularnych św. Augustyna, a następnie za zgodą zakonnych przełożonych został franciszkaninem, przyjmując imię Antoni. Działał jako ludowy kaznodzieja na terenie północnych Włoch, wykładał filozofię na Uniwersytecie Bolońskim. Jest uważany za pierwszego profesora wywodzącego się z zakonu franciszkanów. W ikonografii przedstawiany jest najczęściej z tonsurą na głowie, w brązowym habicie franciszkańskim z symbolem czystości – lilią oraz Dzieciątkiem Jezus siedzącym na księdze lub bezpośrednio na ręku świętego – na pamiątkę wizji, jakiej miał doświadczyć podczas kontemplacji Pisma Świętego. Atrybutem świętego jest również bochenek chleba, w przypadku omawianej rzeźby ukazany w prawej dłoni Antoniego oraz kosz z chlebem przedstawiony u stóp postaci. Jest to nawiązanie do legendy o cudzie, do jakiego miało dojść za sprawą świętego w Lizbonie. Pewna kobieta po śmierci swojego syna modliła się do św. Antoniego, błagając o przywrócenie życia dziecku. Złożyła wówczas obietnicę, że jeśli syn ożyje, ona przekaże ubogim tyle mąki, ile waży ciało chłopca. Święty wysłuchał próśb kobiety i dziecko powróciło do życia, a mieszkańcy na pamiątkę tego wydarzenia zaczęli wypiekać chleby, które następnie były rozdawane potrzebującym.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Zabrudzenia i niewielkie ubytki (uszkodzona prawa dłoń Dzieciątka Jezus).

Streszczenie

Rzeźba została wykonana na początku lat czterdziestych XX wieku przez Antoniego Barana ucznia i współpracownika krakowskiego rzeźbiarza Wojciecha Maciejowskiego. Antoni Baran jest jedynym znanym z imienia i nazwiska uczeniem Maciejowskiego. Współpracował ze swoim nauczycielem, m.in. przy restauracji barokowych elementów wyposażenia kościoła Bożego Ciała w Krakowie rozpoczętej około 1939 roku. Na początku lat czterdziestych XX wieku artyści wspólnie wykonali wiele elementów wyposażenia dla kościoła pw. Opieki Matki Boskiej w Kamieniu. Antoni Baran pracował głównie w drewnie i specjalizował się w wyposażaniu wnętrz sakralnych. W odróżnieniu od dzieł Maciejowskiego jego prace charakteryzują się łagodniejszym fałdowaniem szat oraz uspokojoną ekspresją. Święty Antoni Padewski żył na przełomie XII i XIII wieku. W ikonografii przedstawiany jest w brązowym habicie franciszkańskim z symbolem czystości – lilią oraz Dzieciątkiem Jezus siedzącym na księdze lub bezpośrednio na ręku świętego. Atrybutem świętego jest również bochenek chleba na pamiątkę cudu, do jakiego miało dojść za sprawą Antoniego w Lizbonie. Pewna kobieta po śmierci swojego syna modliła się do św. Antoniego, błagając o przywrócenie życia dziecku. Złożyła wówczas obietnicę, że jeśli syn ożyje, ona przekaże ubogim tyle mąki, ile waży ciało chłopca. Święty wysłuchał próśb kobiety i dziecko powróciło do życia, a mieszkańcy na pamiątkę tego wydarzenia zaczęli wypiekać chleby, które następnie były rozdawane potrzebującym.

Bibliografia

Brzezina Katarzyna, Organisty Adam, "Nurt barokowy w twórczości dwóch zapomnianych dwudziestowiecznych artystów – Franza Wagnera i Wojciecha Maciejowskiego" , [w:] "Barok i barokizacja" , red.Brzezina Katarzyna, Wolańska Joanna , Kraków 2007 , s. 325-344
Łatak Kazimierz, "Dzieje parafii i kościoła Opieki Matki Bożej w Kamieniu", Kraków 2010
Janicka-Krzywda Urszula , "Patron – atrybut – symbol", Poznań 1993

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Justyna Kuska, "Św. Antoni Padewski", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-antoni-padewski-3

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności