Chrzcielnica

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Czernichów
Miejscowość
Kamień
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Opieki Matki Boskiej
Tagi
alabaster art deco Fabryka Wyrobów Alabastrowych Żurawno Kamień Żórawno
Miejsce przechowywania
Kościół
Identyfikator
DZIELO/02090
Kategoria
chrzcielnica
Ilość
1
Czas powstania
1937-1939
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Żurawno
Technika i materiał
alabaster, metal odlewany
Autor noty katalogowej
Justyna Kuska
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Kościół pw. Opieki Matki Boskiej w Kamieniu jest budowlą powstałą w latach 1924-1927. Wyposażenie świątyni poza kilkoma elementami przeniesionymi do obecnej budowli ze starszej kaplicy, która służyła kamieńskim parafianom za tymczasowy kościół do 1923 roku, powstało głównie w drugiej ćwierci XX wieku. Omawiana chrzcielnica stanowi część większego zespołu elementów wyposażenia kościelnego, których wykonanie pod koniec lat trzydziestych XX wieku zlecono należącej do rodziny Czartoryskich Fabryce Wyrobów Alabastrowych „Żórawno” z Żórawna nad Dniestrem (obecnie na terenie Ukrainy). We wspomnianej fabryce w latach 1937-1939 wykonano dla kościoła w Kamieniu ołtarz główny oraz dwa ołtarze boczne, ambonę, omawianą chrzcielnicę oraz nieistniejącą już balustradę oddzielającą prezbiterium od nawy (usunięta w 1979 roku). Wszystkie elementy wykonano z szarego alabastru o charakterystycznym siwym zabarwieniu. Omawiana chrzcielnica w 1939 roku zastąpiła wcześniejszą, drewnianą przeniesioną do kościoła w Kamieniu ze wspomnianej wyżej tymczasowej kaplicy. Początkowo alabastrowa chrzcielnica nie miała pokrywy, co w 1955 roku odnotował wizytujący parafię biskup Franciszek Jop: „chrzcielnica alabastrowa, bardzo ładna, jest czysto utrzymana, ale nie jest zamykana i co gorsze nie da się urządzić w niej jakiegoś zamka, gdyż alabaster jest kruchy i łatwo mógłby ulec uszkodzeniu”.

Opis

Chrzcielnica wolnostojąca z dwustopniową podstawą na rzucie prostokąta zbliżonego do kwadratu. Trzon masywny, prostopadłościenny; na każdej z jego ścianek umieszczony odlewany, metalowy krzyż o formie łacińskiej, z trójlistnie zakończonymi ramionami. Czara prosta, ośmioboczna z wylewem zaakcentowanym uskokowym profilowaniem. Pokrywa w kształcie spłaszczonej połowy kuli; na szczycie płaskorzeźbiony krzyż równoramienny.

Zarys problematyki artystycznej

Jak już wspomniano, kościół w Kamieniu jest budowlą powstałą w latach 1924-1927, według projektu warszawskiego architekta Zdzisława Mączyńskiego. Architektura świątyni łączy w sobie różne cechy stylowe: głównie neogotyk z elementami neobarokowymi, a wyposażenie to głównie dzieła powstałe w drugiej drugiej ćwierci XX wieku. Do najstarszych elementów wystroju świątyni należą obiekty przeniesione z kaplicy stojącej do 1923 roku na miejscu obecnego kościoła. Zaliczają się do nich obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem z przełomu XVI i XVII wieku w ołtarzy głównym i barokowe obrazy przedstawiające Zaśnięcie i Pogrzeb Marii. Na szczególną uwagę zasługuje cenny zespół alabastrowych ołtarzy wraz amboną i omawianą chrzcielnicą o cechach neoromańskich. Jak już zaznaczono, obiekty te zostały wykonane w latach 1937-1939 w Fabryce Wyrobów Alabastrowych „Żórawno” w Żórawnie. Zakłady w Żórawnie należały do Kazimierza Jerzego Czartoryskiego i przed drugą wojną światową stanowiły ważny ośrodek specjalizujący się projektowaniu i produkcji elementów wyposażenia wnętrz, w tym sakralnych, sporządzonych z wydobywanego w okolicy szarego alabastru. Fabryka ta wykonywała elementy wyposażenia wnętrz, w tym realizowała liczne projekty elementów wyposażenia kościelnego ołtarzy, ambon, świeczników czy balustrad i okładzin ściennych. Z alabastru żórawieńskiego wykonane są np. elementy wyposażenia kościoła pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny przy ulicy Rakowickiej w Krakowie (ołtarze projektu Józefa Szostakiewicza) czy rzeszowskiego kościoła pw. Chrystusa Króla.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Omawiana chrzcielnica stanowi część większego zespołu elementów wyposażenia kościelnego, których wykonanie pod koniec lat trzydziestych XX wieku zlecono należącej do rodziny Czartoryskich Fabryce Wyrobów Alabastrowych „Żórawno” z Żórawna nad Dniestrem (obecnie na terenie Ukrainy). We wspomnianej fabryce w latach 1937-1939 wykonano dla kościoła w Kamieniu neoromański ołtarz główny oraz dwa ołtarze boczne, ambonę, omawianą chrzcielnicę oraz nieistniejącą już balustradę oddzielającą prezbiterium od nawy (usunięta w 1979 roku).

Bibliografia

Łatak Kazimierz, "Dzieje parafii i kościoła Opieki Matki Bożej w Kamieniu", Kraków 2010

Jak cytować?

Justyna Kuska, "Chrzcielnica", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/chrzcielnica-23

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności