Św. Barbara

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Czernichów
Miejscowość
Kamień
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Opieki Matki Boskiej
Tagi
Antoni Baran Kamień Kanonicy Regularni Najświętszego Zbawiciela Laterańskiego rzeźba rzeźba religijna rzeźba XX wieku sztuka XX wieku
Miejsce przechowywania
kościół, nawa
Identyfikator
DZIELO/02085
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
początek lat czterdziestych XX wieku
Technika i materiał
drewno rzeźbione, polichromowane, złocone i srebrzone
Wymiary podstawowe
wysokość – 133 cm
Autor noty katalogowej
Justyna Kuska
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0

Dzieje zabytku

Rzeźba przedstawiająca św. Barbarę została wykonana na początku lat czterdziestych XX wieku przez Antoniego Barana ucznia i współpracownika krakowskiego rzeźbiarza Wojciecha Maciejowskiego. Baran razem z Maciejowskim zrealizowali wiele elementów wyposażenia dla kościoła w Kamieniu. Artysta dla wspomnianej świątyni wykonał również figury św. Antoniego Padewskiego oraz św. Franciszka z Asyżu. Wymienione rzeźby zostały poświęcone 25 sierpnia 1940. W ogłoszeniach parafialnych proboszcz Tokarz dziękował za ofiary na nie darczyńcom z „Kamienia, Podłęża, Brodeł, Mirowa i Lipowej”. W 1940 roku Antoni Baran wykonał także boazerię oraz ławy wzdłuż korpusu nawowego kamieńskiej świątyni.

Opis

Rzeźba drążona, ustawiona na niewielkim, prostopadłościennym postumencie o ściętych narożach oraz rozbudowanej, neobarokowej konsoli. Święta ukazana frontalnie, w pozycji stojącej z kielichem w lewej dłoni i mieczem w prawej. Barbara została przedstawiona jako młoda, jasnowłosa kobieta o owalnej twarzy, dużych, niebieskich oczach i wydatnym nosie. Ubrana jest w strój królewski złożony z długiej, białej sukni ze złotymi elementami oraz czerwonego płaszcza z seledynowym podbiciem. Płaszcz jest spięty pod szyją ozdobną, złotą broszą. Na głowie postaci złota, wysadzana kamieniami szlachetnymi korona w typie otwartym. U jej stóp z lewej strony przedstawiona owalna wieża zwieńczona krenelażem. Konsola, na której ustawiona jest rzeźba wspierana jest przez postać jasnowłosego anioła w niebieskiej szacie trzymającego w rękach banderolę z napisem „Św(ięta) BARBARO Módl się za nami”. Anioł umieszczony na tle srebrzonego obłoku; banderola, skrzydła anioła oraz detale architektoniczne konsoli złocone.

Zarys problematyki artystycznej

Autorem dzieła jest Antoni Baran uczeń i współpracownik krakowskiego rzeźbiarza Wojciecha Maciejowskiego. Maciejowski, który prowadził własny warsztat rzeźbiarski przy ulicy Mazowieckiej w Krakowie w latach 1923-1945 wykształcił wielu uczniów. Jedynym znanym z imienia i nazwiska jest Antoni Baran. Współpracował on z Maciejowskim, m.in. przy restauracji barokowych elementów wyposażenia, w tym ołtarzy i stall, kościoła Bożego Ciała w Krakowie rozpoczętej około 1939 roku. Na początku lat czterdziestych XX wieku pracował wraz z Maciejowskim dla kościoła pw. Opieki Matki Boskiej w Kamieniu, gdzie wykonał omawianą rzeźbę św. Antoniego Padewskiego oraz figury św. Barbary oraz św. Franciszka z Asyżu. Artysta, tak jak jego nauczyciel, tworzył głównie w drewnie i specjalizował się w wyposażaniu wnętrz sakralnych. W odróżnieniu od dzieł Maciejowskiego jego prace charakteryzują się łagodniejszym fałdowaniem szat oraz uspokojoną ekspresją. Święta Barbara to jedna z męczennic żyjących w IV wieku. Urodziła się w pogańskiej rodzinie, a z wiarą chrześcijańską zetknęła się dopiero podczas nauki w Nikomedii. Jej ojciec, dowiedziawszy się o nawróceniu córki, chciał ją zmusić do wyparcia się wiary. Gdy ta odmówiła doniósł na Barbarę, która została uwięziona w wieży. Przed śmiercią objawił jej się anioł z hostią. Została ścięta mieczem około 305 roku. W sztuce bywa najczęściej przedstawiana jako młoda kobieta z mieczem oraz kielichem z hostią. Do jej atrybutów należy również wieża, w której była więziona. Niekiedy ma ona trzy okna — w nawiązaniu do Trójcy Świętej. Barbara chroniła przed zarazą oraz towarzyszyła umierającym, będąc patronką dobrej śmierci.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Rzeźba została wykonana na początku lat czterdziestych XX wieku przez Antoniego Barana ucznia i współpracownika krakowskiego rzeźbiarza Wojciecha Maciejowskiego. Antoni Baran jest jedynym znanym z imienia i nazwiska uczeniem Maciejowskiego. Współpracował ze swoim nauczycielem, m.in. przy restauracji barokowych elementów wyposażenia kościoła Bożego Ciała w Krakowie rozpoczętej około 1939 roku. Na początku lat czterdziestych XX wieku artyści wspólnie wykonali wiele elementów wyposażenia dla kościoła pw. Opieki Matki Boskiej w Kamieniu. Antoni Baran tworzył głównie w drewnie i specjalizował się w wyposażaniu wnętrz sakralnych. W odróżnieniu od dzieł Maciejowskiego jego prace charakteryzują się łagodniejszym fałdowaniem szat oraz uspokojoną ekspresją. Święta Barbara to jedna z męczennic żyjących w IV wieku. W sztuce bywa najczęściej przedstawiana jako młoda kobieta z mieczem oraz kielichem z hostią. Do jej atrybutów należy również wieża, w której była więziona. Niekiedy ma ona trzy okna — w nawiązaniu do Trójcy Świętej. Barbara chroniła przed zarazą oraz towarzyszyła umierającym, będąc patronką dobrej śmierci.

Bibliografia

Brzezina Katarzyna, Organisty Adam, "Nurt barokowy w twórczości dwóch zapomnianych dwudziestowiecznych artystów – Franza Wagnera i Wojciecha Maciejowskiego" , [w:] "Barok i barokizacja" , red.Brzezina Katarzyna, Wolańska Joanna , Kraków 2007 , s. 325-344
Łatak Kazimierz, "Dzieje parafii i kościoła Opieki Matki Bożej w Kamieniu", Kraków 2010

Jak cytować?

Justyna Kuska, "Św. Barbara", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-barbara-12

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności