Ołtarz boczny

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Zielonki
Miejscowość
Korzkiew
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Kraków Krowodrza
Parafia
Parafia Św. Jana Chrzciciela
Tagi
Koronacja Matki Boskiej Matka Boska Śnieżna Najświętsze Serce Jezusa Nawiedzenie Najświętszej Marii Panny ołtarz boczny św. Jan
Miejsce przechowywania
północna strona nawy głównej, przy ścianie tęczowej
Identyfikator
DZIELO/14551
Kategoria
ołtarz
Ilość
1
Czas powstania
druga ćwierć XVII wieku, między 1630 a około 1650 rokiem
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie, snycerskie i rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ołtarz powstał w drugiej ćwierci XVII wieku, zapewne w tym samym czasie co ołtarz główny (między 1630 a 1651 rokiem) i stojący po drugiej stronie arkady tęczowej ołtarz boczny. W aktach wizytacji biskupiej kościoła z 1630 roku zapisano, że nowo wybudowana świątynia nie posiada jeszcze ołtarzy. Zapis o trzech ołtarzach w kościele pojawia się dopiero w kolejnych wizytacjach z lat: 1663, 1727, 1748 i 1783, a także w inwentarzach kościelnych (1828, 1836, 1843, 1844). W polu głównym umieszczono obraz Matki Boskiej Śnieżnej, na zasuwie malowidło współczesne z Sercem Pana Jezusa, w predelli obraz z przedstawieniem Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny, a w zwieńczeniu wizerunek Koronacji Matki Boskiej. W zwieńczeniu znajdują się rzeźby Archanioła Rafała, św. Jana oraz św. Michała Archanioła na szczycie.

Opis

Ołtarz architektoniczny, jednoosiowy, jednokondygnacyjny ze zwieńczeniem. Ołtarz murowany, prostopadłościenny z kamienną mensą. Antepedium drewniane, w polu którego ozdobny, płaskorzeźbiony monogram maryjny na niebieskim tle oraz dekoracja ornamentalna w narożach pola. Pole ujęte ozdobną ramą z płaskorzeźbionym ornamentem z wici roślinnej na jasnoniebieskim tle. Drewniane retabulum ustawione na cokole. W predelli obraz z przedstawieniem Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w kształcie leżącego prostokąta o krótszych bokach zakończonych półkolistym łukiem nadwieszonym. Nastawa flankowana parą kolumn podtrzymujących wyłamane nad osią główną belkowanie. W polu głównym obraz Matki Boskiej Śnieżnej, a na zasuwie obraz Najświętsze Serce Jezusa. Zwieńczenie w formie owalu ujętego dekoracyjną, ażurową ramą formowaną z ornamentu małżowinowo-chrząstkowego na tle kwadratowej ramy. W polu znajduje się obraz „Koronacja Najświętszej Marii Panny”, a po bokach figury, po lewej: św. Archanioła Rafała z Tobiaszem, po prawej: św. Jana Ewangelisty, na szczycie figura św. Michała Archanioła. Partie cokołów ozdobione są ornamentem w formie kartusza o fantazyjnie kształtowanych krawędziach, z motywem kaboszonów pośrodku. Cokoły po zewnętrznej stronie zostały ozdobione ornamentalnym podwieszeniem z motywem małżowinowo-chrząstkowym. Zasadnicza część nastawy ujęta po bokach uszami z ornamentem o formach małżowinowo-chrząstkowych, z czego lewy złożony, dostosowany do północnego filaru kościoła. Trzony kolumn w dolnej partii ozdobione kartuszami o fantazyjnych wycięciach z motywami kaboszonów, w górnej partii pokryte dekoracją w formie wici winnej latorośli. W partii fryzu oraz pod gzymsem ornamentyka roślinna. Pośrodku belkowania motyw dekoracyjnego spływu z uskrzydloną główką aniołka z podwiązaną chustą pod szyją. Pole środkowe w formie prostokątnej wnęki ujętej profilowanymi ramami z czego wewnętrzna ozdobiona ornamentem małżowinowo-chrząstkowym z motywami uskrzydlonych główek aniołków pośrodku każdego boku ramy. Polichromia struktury ołtarza utrzymana w odcieniach ciemnego brązu i bordo, partie w tle ornamentów niebieskie. Ornamentyka i elementy detalu architektonicznego złocone i srebrzone.

Zarys problematyki artystycznej

Analiza stylistyczna struktury i elementów dekoracyjnych pozwala przypuszczać, iż omawiane dzieło oraz stojący po drugiej stronie arkady tęczowej ołtarz, a także ołtarz główny fundacji Aleksandra Ługowskiego powstały w jednym czasie po 1630 a przed 1651 rokiem. Ołtarz stanowi typowy przykład dla tego okresu struktury ołtarzowej cechującej się prostą, jednoosiową formą, bogato dekorowaną ornamentem małżowinowo-chrząstkowym. Charakterystyczne są również umieszczone na ołtarzu uskrzydlone główki aniołków skierowane na wprost i z szyją podwiązaną drapowaną chustą – w sposób typowy dla XVII wieku. Niestety nie jest znana atrybucja ołtarza.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Bardzo dobry.

Streszczenie

Ołtarz powstał w drugiej ćwierci XVII wieku, zapewne w tym samym czasie co ołtarz główny (między 1630 a 1651 rokiem) i stojący po drugiej stronie arkady tęczowej ołtarz boczny. Dzieło stanowi typowy przykład dla tego okresu struktury ołtarzowej cechującej się prostą, jednoosiową formą, bogato dekorowaną ornamentem małżowinowo-chrząstkowym. Niestety nie jest znana atrybucja ołtarza. W polu głównym umieszczono obraz Matki Boskiej Śnieżnej, na zasuwie współczesne płótno ukazujące Serce Pana Jezusa, w predelli przedstawienie Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny, a w zwieńczeniu obraz Koronacji Matki Boskiej. W zwieńczeniu znajduje się też rzeźby Archanioła Rafała, św. Jana oraz św. Michała Archanioła na szczycie.

Bibliografia

Szlezynger Piotr, "Kościół pod wezwaniem Narodzenia Św. Jana Chrzciciela w Korzkwi", Kraków 2004
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
Wiśniewski Jan, "Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Olkuskiem", Marjówka Opoczyńska 1933

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie
Akta wizytacji kapitulnych
Acta visitationis exterioris decanatuum: Wielicensis, Proszoviensis, Lipnicensis et Skalensis per R. D. Joannem Foxium, archidiaconum Cracoviensem ex commissione R. D. Andreae Lipski, episcopi Cracoviensis in a. D. 1628 - 1629 factae.
Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie
Akta wizytacji biskupich
Visitatio quindecim decanatuum, nempe: Skavinensis, Zathoriensis, Novi Montis, Skalensis, Wrocimoviensis, Adreoviensis, Kijensis, Paczanoviensis, Oswiecimensis, Żywiecensis, Witoviensis, Skoliensis, Opatovecensis, Wielicensis et Plesnensis a Peril. et R.D. Nicolao Oborski, episcopo Laodicensis, suffraganeo, archidiacono, vicario in spiritualibus generali Cracoviensi in annis 1663 - 1665 expedita
Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie
Akta wizytacji kapitulnych
Wizytacja kanoniczna przeprowadzona w dn. 28 kwietnia 1728 r. przez bpa Michała Kunickiego...
Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie
Akta wizytacji biskupich
Visitatio archidiaconatus Cracoviensis (Decanatus: Skalensis - 1727; Vitoviensis - 1727; Prossoviensis - 1728; Novi Montis - 1728; Scawinensis - 1729; Xsiążnensis - 1731; Woynicensis - 1731; Zatoriensis - 1729; Lipnicensis - 1730; Dobczycensis - 1730; Andreoviensis - 1731; Żyvecensis - 1732; Oswiemensis - 1732; Wielicensis - 1741; postea sequntur inventaria ecclesiarum decanatus Dobczycensis, Woynicensis, Andreoviensis) per R.D. Michaelem de Magna Kunice Kunicki, episcopum Arsiacensem, suffraganeum et archidiaconum Cracoviensem annis 1727 - 1741 peracta

Autor: Michał Kunicki

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie
Akta wizytacji biskupich
Visitatio ecclesiarum parachialium, praebendarum, capellarum, hospitalium, confraternitatum, nec non beneficiorum in decanatu Scalensi Kostka comitis in Załuskie Załuski, episcopi Cracoviensis, ducis Severiae per me Andream Nehrebecki S.Th.D., Insignis Collegiatae Sandomieriensis canonicum et scholasticum Scarbimieiensem, delegatum et deputatum extraordinarium visitatorem a.D. 1748 die 23 mensis Aprilis inchoata, ac successivo anno eodem 1748 diec 24 Octobris finita

Autor: Andrzej Nehrebecki

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie
Protokuł Wizyty Generalney z Dekanatow Skalskiego i Nowogurskiego

Jak cytować?

Maria Działo, "Ołtarz boczny", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/oltarz-boczny-41

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności