Chrzest Chrystusa

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Zielonki
Miejscowość
Korzkiew
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Kraków Krowodrza
Parafia
Parafia Św. Jana Chrzciciela
Tagi
Chrzest Chrystusa malarstwo XVII wieku św. Jan Chrzciciel
Miejsce przechowywania
ołtarz główny
Identyfikator
DZIELO/14542
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
1630-1651
Technika i materiał
olej na płótnie; sukienka: drewno, techniki rzeźbiarskie, złocenie, srebrzenie
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Ołtarz główny, w którym umieszczono omawiany obraz powstał w drugiej ćwierci XVII wieku z fundacji Aleksandra Ługowskiego, a dokładniej pomiędzy 1630 rokiem (pod tą datą nie odnotowano jeszcze ołtarza w aktach wizytacji biskupiej), a 1651 rokiem (datą śmierci fundatora). Na zasuwie ołtarza znajduje się obraz Matki Boskiej Nieustającej Pomocy z 1900 roku (według tradycji ustnej przywieziony z Rzymu). Całość dopełnia antepedium z przedstawieniem Serca Jezusa zdobione haftowanymi szklanymi paciorkami, a także rzeźba figuralna. Ołtarz wraz z obrazem jest wzmiankowany w aktach wizytacji biskupich z lat 1663, 1727, 1748 oraz w inwentarzach kościelnych (1791, 1828, 1836, 1843, 1844).

Opis

Obraz w formie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem półkolistym. W centrum postać Chrystusa zwróconego trzy czwarte w lewo, delikatnie pochylonego z dłońmi skrzyżowanymi na piersi. Twarz owalna o wyraźnych rysach, półprzymkniętych oczach, okolona zarostem. Włosy długie, w postaci loków opadają na ramiona. Chrystus w drewnianej sukience z płaskorzeźbionym motywem akantu i kwiatów. Po prawej stronie św. Jan Chrzciciel zwrócony delikatnie w prawo. W lewej ręce trzyma krzyż, u góry obwiedziony banderolą z napisem „AGNVS DEI”, prawą unosi nad głową Jezusa, w dłoni ma płaskorzeźbioną muszelkę, z której wypływa woda. Twarz szczupła, okolona zarostem, z wyraźnie zaznaczonymi kośćmi policzkowymi, włosy ciemne i długie. Ubrany jest w melotę i jasnoróżowy płaszcz. W lewej części obrazu, za Chrystusem dwaj aniołowie. Za św. Janem dwaj mężczyźni w turbanach na głowach. Scena na tle krajobrazu z rzeką. W górnej części płaskorzeźbiona gołębica Ducha Świętego z nałożoną srebrną sukienką. Nad głowami Chrystusa i św. Jana Chrzciciela promieniste, półkoliste nimby ze srebrnej blachy. Kolorystyka jasna i pastelowa.

Zarys problematyki artystycznej

Obraz przedstawia Chrzest Chrystusa, scenę ilustrującą fragment Ewangelii św. Mateusza: „Wtedy przyszedł Jezus z Galilei nad Jordan do Jana, żeby przyjąć chrzest od niego. Lecz Jan powstrzymywał Go, mówiąc: «To ja potrzebuję chrztu od Ciebie, a Ty przychodzisz do mnie?» Jezus mu odpowiedział: «Pozwól teraz, bo tak godzi się nam wypełnić wszystko, co sprawiedliwe». Wtedy Mu ustąpił. A gdy Jezus został ochrzczony, natychmiast wyszedł z wody. A oto otworzyły Mu się niebiosa i ujrzał Ducha Bożego zstępującego jak gołębicę i przychodzącego na Niego. A głos z nieba mówił: «Ten jest mój Syn umiłowany, w którym mam upodobanie»” (Mt 3, 13-17). Niestety źródła archiwalne nie ujawniły autora dzieła. Charakterystyczny jest gest skrzyżowanych rąk Chrystusa, który w sztuce sakralnej znany jest już od XIV wieku. Jezus w ten sposób modli się, akceptując wolę Ojca, tak jak czyniła to Maria przy zwiastowaniu. W XVII wieku Chrystus nie tylko krzyżuje ręce, ale również przyklęka, przedstawiając w ten sposób „misterium pokory”, choć w większości siedemnastowiecznych zabytków stoi, tak jak w omawianym dziele, a także na obrazach ze Skalbmierza (XVII w.) i Lanckorony (2. poł. XVII w.). Ikonografia obrazu bezpośrednio nawiązuje do pierwszego wezwania świątyni i przedstawia jedną z najważniejszych scen w życiu św. Jana Chrzciciela.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Obraz przedstawia Chrzest Chrystusa, scenę ilustrującą fragment Ewangelii św. Mateusza. Niestety źródła archiwalne nie ujawniły autora dzieła, które powstało zapewne między 1630 a 1651 rokiem. Ikonografia obrazu bezpośrednio nawiązuje do pierwszego wezwania świątyni i przedstawia jedną z najważniejszych scen w życiu św. Jana Chrzciciela.

Bibliografia

Szlezynger Piotr, "Kościół pod wezwaniem Narodzenia Św. Jana Chrzciciela w Korzkwi", Kraków 2004
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
Wiśniewski Jan, "Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Olkuskiem", Marjówka Opoczyńska 1933
Biernacka Małgorzata, "Ikonografia publicznej działalności Chrystusa w polskiej sztuce nowożytnej", Warszawa 2003

Jak cytować?

Maria Działo, "Chrzest Chrystusa", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/chrzest-chrystusa

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności