Chrystus u słupa

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Zielonki
Miejscowość
Korzkiew
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Kraków Krowodrza
Parafia
Parafia Św. Jana Chrzciciela
Tagi
Chrystus u słupa malarstwo XVII wieku
Miejsce przechowywania
zwieńczenie ołtarza bocznego, południowego
Identyfikator
DZIELO/14547
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
po 1630 roku, a przed około 1650 rokiem
Technika i materiał
olej na płótnie
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Obraz Chrystus u słupa został umieszczony w ołtarzu bocznym, przytęczowym, który powstał w drugiej ćwierci XVII wieku, zapewne w tym samym czasie co ołtarz główny (między 1630 a 1651 rokiem) i stojący po drugiej stronie arkady tęczowej ołtarz boczny. W aktach wizytacji biskupiej kościoła z 1630 roku zapisano, że nowo wybudowana świątynia nie posiadała jeszcze ołtarzy. Zapis o trzech ołtarzach w kościele pojawia się dopiero w kolejnych wizytacjach z lat 1663, 1727, 1748 i 1783, a także w inwentarzach kościelnych (1828, 1836, 1843, 1844).

Opis

Obraz w kształcie owalu. Pośrodku kompozycji ukazany Chrystus, zwrócony trzy czwarte w prawo o silnie skręconej górnej części ciała w prawo, delikatnie pochylony w dół, z rękami przywiązanymi sznurem do kolumny biczowania. Twarz podłużna z długim i wąskim nosem, wzrokiem skierowanym w dół, okolona krótką brodą oraz długimi i falującymi włosami, spływającymi na plecy. Chrystus ubrany poniżej bioder w białe perizonium przewiązane na lewym boku. Sylwetka szczupła o bladej karnacji, z licznie zaznaczonymi śladami krwi, zwłaszcza w partii pleców i nóg. Wokół głowy Chrystusa biały, świetlisty nimb. W dolnej części kompozycji na ziemi leżą: po lewej bicze, po prawej niebieska suknia. Kolumna biczowania niska, stojąca na okrągłej podstawie i zamknięta od góry okrągłym gzymsem. Tło ciemne, jednolite.

Zarys problematyki artystycznej

Niestety źródła archiwalne nie ujawniły autora dzieła. Można jednak określić zbliżony czas jego powstania na lata około 1630-1651, czyli na czas wykonania całego ołtarza. Obraz przedstawia scenę biczowania Chrystusa, która została opisana w trzech ewangeliach. Samodzielne przedstawienie Chrystusa biczowanego przy kolumnie rozwinęło się w XV wieku, jako scena służąca kontemplacji. Od początku XVI wieku stała się ona szczególnie popularna w Hiszpanii, w której niedługo potem rozwinięto motyw, ukazując Chrystusa po biczowaniu, tak jak w omawianym obrazie, na którym widzimy spływające strużki krwi po jego ciele. Po soborze trydenckim inspirowano się podczas malowania niewielką kolumną biczowania przechowywaną w kościele św. Praksedy w Rzymie, której kształt zdaje się właśnie przypominać tę z korzkiewskiego dzieła. Temat Chrystusa u słupa był szczególnie popularny w sztuce polskiej XVII wieku. Podobne obrazy z tego okresu znajdują się w kościele w Kalwarii Zebrzydowskiej, klasztorze Franciszkanów w Krakowie, kolegium Jezuitów w Krakowie (obraz prawdopodobnie namalowany w Hiszpanii) i w kościele parafialnym w Tykocinie. Postać Chrystusa w korzkiewskim obrazie została zakomponowana na czarnym tle, aby podkreślić mistycyzm dzieła i zwrócić szczególną uwagę na umęczonego Zbawiciela. Również pozostałe obrazy we wspomnianym ołtarzu bocznym podejmują temat Męki Pańskiej. W polu głównym znajduje się otoczony kultem wizerunek Jezusa Miłosiernego, a w predelli obraz „Modlitwa w Ogrójcu”.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry, spękania warstwy malarskiej, delikatne ściemnienie powierzchni.

Streszczenie

Obraz przedstawia scenę biczowania Chrystusa, która została opisana w trzech ewangeliach. Niestety źródła archiwalne nie ujawniły autora dzieła. Można jednak podać zbliżony czas jego powstania na lata około 1630-1651, czyli na czas wykonania całego ołtarza. Postać Chrystusa w korzkiewskim obrazie została zakomponowana na czarnym tle, aby podkreślić mistycyzm dzieła i zwrócić szczególną uwagę na umęczonego Zbawiciela.

Bibliografia

Szlezynger Piotr, "Kościół pod wezwaniem Narodzenia Św. Jana Chrzciciela w Korzkwi", Kraków 2004
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
Wiśniewski Jan, "Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Olkuskiem", Marjówka Opoczyńska 1933
"Lexikon der christlichen Ikonographie", Rom-Freiburg-Basel-Wien 1970
Dziubecki Tomasz , "Ikonografia Męki Chrystusa w nowożytnym malarstwie kościelnym w Polsce", Warszawa 1996

Jak cytować?

Maria Działo, "Chrystus u słupa", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/chrystus-u-slupa-5

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności