Św. Wojciech

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
suski
Gmina
Stryszawa
Miejscowość
Krzeszów
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Sucha Beskidzka
Parafia
Matki Boskiej Nieustającej Pomocy
Tagi
rzeźba XVII wieku św. Wojciech
Miejsce przechowywania
nawa południowa
Identyfikator
DZIELO/03096
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
pierwsza połowa XVII wieku, po 1615 roku
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Małopolska
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie, srebrzenie
Wymiary podstawowe
wysokość – 157cm
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Pierwotnie rzeźba znajdowała się w ołtarzu głównym w kościele św. Katarzyny w Krzeszowie, wybudowanym w latach 1613-1615 z fundacji Piotra Komorowskiego. Następnie przeniesiono ją ze starego kościoła do nowego wystawionego w latach 1901-1903.

Opis

Rzeźba ścięta z tyłu, przedstawia św. Wojciecha. Święty ukazany w postawie stojącej na niskim cokole, frontalnie, w statycznej pozie, z rękami wyciągniętymi do przodu, w których trzyma: w prawej wiosło, w lewej pastorał. Ma podłużną twarz, z długim i prostym nosem, wzrokiem skierowanym na wprost, okoloną średniej długości brodą. Włosy krótkie, kędzierzawe, zasłaniające uszy. Święty jest ubrany w czerwoną albę, białą rokietę zdobioną na brzegach złoceniem, czerwony mucet, złotą kapę, spiętą na piersiach broszą, białe rękawice, jasnobrązowe buty oraz srebrzoną infułę, zdobioną złoconymi kaboszonami, rautami, motywami w kształcie litery „S” oraz czteropłatkowymi kwiatami. Na piersi ma zawieszony złocony krzyż pektoralny. Polichromia w odsłoniętych partiach ciała naturalistyczna. Cokół jasnozielony, z przodu czarno malowany napis: „ŚW(IĘTY) WOJCIECH.”

Zarys problematyki artystycznej

Rzeźba przedstawia św. Wojciecha, który żył w latach 956-997. Był biskupem Pragi od 983 roku. W 997 roku wyruszył do Polski, a następnie do Prus nawracać pogan, gdzie zginął śmiercią męczeńską prawdopodobnie przeszyty włóczniami. Ciało świętego wykupił i pochował w Gnieźnie książę Bolesław Chrobry. W ikonografii św. Wojciech przedstawiany jest w stroju biskupim oraz z wiosłem w dłoni, które ma nawiązywać do legendy, według której biskup wyruszył do Prus z misją nawracania pogan, płynąc tam łodzią przez Wisłę. Rzeźba św. Wojciecha jest wprawdzie wzmiankowana w źródłach archiwalnych, ale informacja ta najpewniej dotyczy innego, niezachowanego dzieła. W kronice Bractwa św. Anny zanotowano datę śmierci (1772) fundatora rzeźby św. Wojciecha w części poświęconej „Regestrowi Wypominku Quartalnego w Bractwie Tutejszym Ś. Anny [...] ogłoszonego Roku Pańskiego 1722 [...]”: „Za Duszę: Woyciechá Sżásżkiewicżá, ktorÿ osobliwą do chowańiá kośći ucżÿńieł ochotę ÿ speżę. Tęnże, Osobę Świętego Woÿćiechá do wielkiego ołtarżá sprawił”. Jednak cechy formalne rzeźby wskazują na jej powstanie bliżej połowy XVII wieku. Ponadto kościół św. Katarzyny wybudowano w latach 1613-1615, a więc rzeźba mogła powstać w niedługim czasie po wzniesieniu świątyni wraz z zachowaną figurą św. Stanisława.


Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Niewielkie spękania i przetarcia polichromii, przetarcia złoceń, zabrudzenia powierzchni.

Streszczenie

Rzeźba św. Wojciecha została wykonana przez nieznanego artystę w pierwszej połowie XVII wieku, po 1615 roku, a następnie ustawiona w ołtarzu głównym w kościele św. Katarzyny w Krzeszowie, wybudowanym w latach 1613-1615 roku z fundacji Piotra Komorowskiego. Rzeźbę przeniesiono ze starego kościoła do nowego wystawionego w latach 1901-1903. Przedstawia św. Wojciecha, który żył w latach 956-997. Był biskupem Pragi od 983 roku. W 997 roku wyruszył do Polski, a następnie do Prus nawracać pogan, gdzie zginął śmiercią męczeńską prawdopodobnie przeszyty włóczniami. Ciało świętego wykupił i pochował w Gnieźnie książę Bolesław Chrobry.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Szablowski Jerzy, "Zabytki sztuki w Polsce. Inwentarz topograficzny, t. 3: Powiat żywiecki", Warszawa 1948
Janicka-Krzywda Urszula , "Patron – atrybut – symbol", Poznań 1993
"Dziedzictwo kulturowe Podbabiogórza. Zabytki", Sucha Beskidzka 2014

Osoby związane z dziełem

Inne dzieła z tego roku

Jak cytować?

Maria Działo, "Św. Wojciech", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2022, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-wojciech-33

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności