Św. Stanisław

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Jabłonka
Miejscowość
Orawka
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Św. Jana Chrzciciela
Tagi
Piotrowin rzeźba XVII wieku św. Stanisław
Miejsce przechowywania
zwieńczenie ołtarza głównego
Identyfikator
DZIELO/04974
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
około 1693-1705
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie, srebrzenie
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Zespół rzeźb ołtarza głównego w Orawce powstał w latach około 1693-1705, w czasie gdy proboszczem parafii był ksiądz Barny.

Opis

Rzeźba ścięta z tyłu, przedstawiająca św. Stanisława. Święty zwrócony jest trzy czwarte w prawo, w delikatnym kontrapoście, z lewą nogą ugiętą w kolanie. W lewej ręce trzyma pastorał, a w prawej włócznię. Twarz szeroka o dużych półprzymkniętych oczach, dużym nosie i rozchylonych ustach. Włosy brązowe, średniej długości, zasłaniające uszy. Ubrany jest w szarą albę, srebrną komżę, złotą stułę oraz złotą kapę z czerwonym podbiciem, zapiętą na piersi, na brzegu zdobioną kaboszonami i rautami. Na głowie ma założoną infułę, na dłoniach białe rękawice, a na stopach czarne buty. Po prawej stronie świętego ustawiona jest niewielka rzeźba Piotrowina, ukazanego w pozycji klęczącej ze złożonymi w geście modlitwy dłońmi. Twarz szeroka z długim nosem, okolona wąsami i krótkimi włosami. Piotrowin ubrany jest w białą szatę z długimi rękawami. Polichromia rzeźb w odsłoniętych partiach ciała naturalistyczna, detale złocone i srebrzone.

Zarys problematyki artystycznej

Rzeźba nosi cechy formalne bliskie dziełom z XVII wieku. Charakteryzują ją sztywny układ sylwetki i delikatnie zaznaczony kontrapost. Również drapowanie szat jest statyczne i pozbawione ekspresji, składa się z prostych fałd opadających wzdłuż ciała. Ponadto strój świętego ozdobiony jest kaboszonami i rautami, motywami charakterystycznymi jeszcze dla ornamentu okuciowego. Dlatego datowanie rzeźby tak późno – na ostatnią ćwierć XVII wieku wynika zwłaszcza z datowania całego ołtarza. Figura przedstawia św. Stanisława ze Szczepanowa, który urodził się około 1030 roku. Z powodu konfliktu z Bolesławem Szczodrym został z polecenia króla zamordowany w 1079 roku, według tradycji podczas mszy świętej w kościele św. Michała na Skałce. Był biskupem krakowskim, męczennikiem, jest jednym z głównych patronów Polski. W ikonografii św. Stanisław przedstawiany jest w stroju biskupim oraz z pastorałem w dłoni. W omawianym dziele u jego stóp znajduje się rzeźba Piotrowina, która nawiązuje do legendy o wskrzeszeniu zmarłego przez biskupa.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Rzeźba św. Stanisława, biskupa krakowskiego i męczennika oraz pozostały wystrój rzeźbiarski ołtarza głównego w Orawce powstały w latach około 1693-1705. W omawianym dziele u jego stóp znajduje się rzeźba Piotrowina, która nawiązuje do legendy o wskrzeszeniu zmarłego przez biskupa.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Trajdos Tadeusz, Pieńkowska Hanna, "Kościół w Orawce", Kraków 1999
Monita Rafał, Skorupa Andrzej, "Orawka. Kościół św. Jana Chrzciciela", Kraków 2015
Skorupa Andrzej, "Kościoły polskiej Orawy", Kraków 1997
Janicka-Krzywda Urszula , "Patron – atrybut – symbol", Poznań 1993

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Maria Działo, "Św. Stanisław", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-stanislaw-7

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności