Matka Boska Bolesna

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
nowotarski
Gmina
Jabłonka
Miejscowość
Orawka
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Parafia
Św. Jana Chrzciciela
Tagi
malarstwo XVIII wieku Matka Boska Bolesna
Miejsce przechowywania
ołtarz boczny południowy
Identyfikator
DZIELO/04943
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
około 1693-1705
Technika i materiał
olej na płótnie
Wymiary podstawowe
szerokość – 60 cm
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Obraz Matki Boskiej Bolesnej powstał w latach około 1693-1705 w nieznanym warsztacie malarskim. Umieszczono go w zwieńczeniu ołtarza bocznego w kościele w Orawce.

Opis

Obraz w formie tonda z całopostaciowym przedstawieniem Matki Boskiej Bolesnej. W centrum kompozycji stojąca Matka Boska, ukazana frontalnie z dłońmi skrzyżowanymi na wysokości piersi, z głową przechyloną w prawo. W jej serce wbite jest siedem mieczy: trzy z lewej strony i cztery z prawej. Twarz trójkątna, oczy otwarte wzniesione ku górze, z których spływają po zaczerwienionych policzkach krople łez. Ubrana jest w różową suknię i szaro-niebieski płaszcz; na głowie ma brązowy welon, a wokół głowy jasny i promienisty nimb. Maria ukazana jest na jednolitym, jasnoszarym tle, u dołu ciemniejszym. Kolorystyka przytłumiona. Rama w kształcie wieńca z wawrzynu, srebrzona, od zewnątrz opleciona złoconą wicią liści akantu.

Zarys problematyki artystycznej

Obraz przedstawia Matkę Boską Bolesną i jest ilustracją fragmentu Ewangelii św. Łukasza: „Symeon zaś błogosławił Ich i rzekł do Maryi, Matki Jego: «Oto Ten przeznaczony jest na upadek i na powstanie wielu w Izraelu, i na znak, któremu sprzeciwiać się będą. A Twoją duszę miecz przeniknie, aby na jaw wyszły zamysły serc wielu»” (Łk 2, 34-35). Przedstawienia Matki Boskiej Bolesnej przeszytej mieczem pojawiły się już w średniowieczu. Jednak wizerunek usamodzielnił się dopiero pod koniec XV i na początku XVI wieku, zyskując dużą popularność w XVII i XVIII wieku. Siedem mieczy symbolizuje siedem boleści Matki Boskiej: Proroctwo Symeona, Ucieczkę do Egiptu, Zgubienie Jezusa, Spotkanie na drodze krzyżowej, Ukrzyżowanie i śmierć Jezusa, Zdjęcie z krzyża i Złożenie do grobu (kaznodzieje podawali zamiennie również zbliżone, ale inne wydarzenia z życia Marii). Geneza motywu sięga do ustalonego na synodzie kolońskim w 1423 roku nabożeństwa do Siedmiu Boleści Marii. W omawianym dziele oprócz miecza przeszywającego serce Matki Boskiej ból został wyrażony poprzez charakterystyczny układ dłoni i spływające strużki łez. Podobnie jak aktor na scenie ma wzbudzać u widza poruszenie, tak i obraz miał wywołać to samo uczucie u modlących się wiernych. Przedstawienie Matki Boski Bolesnej nie jest jedynym w kościele w Orawce. Kolejne znajduje się na tkaninie wielkopostnej, a Matce Boskiej Bolesnej poświęcona jest kaplica boczna. Niestety nieznany jest autor dzieła.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Obraz został wykonany w latach około 1693-1705 w nieznanym warsztacie malarskim z przeznaczeniem do zwieńczenia ołtarza bocznego. Przedstawia Matkę Boską Bolesną i jest ilustracją proroctwa Symeona z Ewangelii św. Łukasza. Siedem mieczy symbolizuje siedem boleści Matki Boskiej: Proroctwo Symeona, Ucieczkę do Egiptu, Zgubienie Jezusa, Spotkanie na drodze krzyżowej, Ukrzyżowanie i śmierć Jezusa, Zdjęcie z krzyża i Złożenie do grobu (kaznodzieje podawali zamiennie również zbliżone, ale inne wydarzenia z życia Marii).

Bibliografia

Pielas Magdalena, "Matka Boska Bolesna", Kraków 2000
Organisty Adam, Skrabski Józef, "Afekt i gest w potrydenckim theatrum sacrum. Uwagi o efektach teatralnych na wybranych przykładach barokowych rzeźb Śląska i Rzeczypospolitej" , [w:] "Sztuka po Trydencie" , red.Kuczman Kazimierz, Witko Andrzej , Kraków 2014 , s. 213-231

Jak cytować?

Maria Działo, "Matka Boska Bolesna", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/matka-boska-bolesna-8

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności