Św. Łukasz

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Wieliczka
Miejscowość
Wieliczka
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Wieliczka
Parafia
Św. Klemensa
Miejsce przechowywania
kaplica Morsztynów
Identyfikator
DZIELO/09211
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
1852-1865
Fundator
ksiądz Stanisław Osuchowski
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromia, złocenia
Autor noty katalogowej
Agata Felczyńska
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Ksiądz Stanisław Osuchowski, proboszcz parafii wielickiej w latach 1852-1865, zamówił i umieścił figury czterech ewangelistów w niszach ściany kaplicy Morsztynów. Przed 1933 rokiem rzeźby usunięto z kaplicy, a w 1996 roku zdjęto je ze strychu w stanie dość znacznego zniszczenia. Po poddaniu ich działaniom konserwatorskim polegającym na uzupełnieniu brakujących części i nałożeniu polichromii oraz złoceń, rzeźby ustawiono na powrót w niszach kaplicy.

Opis

Rzeźba drążona, postać umieszczona na cokole, przedstawiająca św. Łukasza Ewangelistę. Święty ukazany jest w pozycji stojącej, z górną partią ciała skręconą nieznacznie w lewo, z lekko pochyloną głową. Ręce ma ugięte, w lewej trzyma otwartą księgę, prawą wyciąga przed siebie. Ma pociągłą twarz z okrągłymi oczami, długim nosem i wydatnymi ustami, okoloną krótkimi, opadającymi do tyłu puklami włosów oraz długą, dzielącą się na końcu w dwa pukle brodę. Święty odziany jest w przewiązaną w pasie niebieską suknię opadającą do stóp płytkimi, miękkimi fałdami oraz złoty płaszcz, zarzucony na ramiona i otaczający biodra, przytrzymany z przodu rękami, układający się w głębokie, nieregularne fałdy. U bosych stóp świętego wół.

Zarys problematyki artystycznej

Święty Łukasz pochodził z Antiochii i wykonywał zawód lekarza. Był misjonarzem podróżującym ze św. Pawłem, autorem Ewangelii i Dziejów Apostolskich, zmarł śmiercią męczeńską. Towarzyszący mu na przedstawieniach wół nawiązuje do pierwszego rozdziału spisanej przez niego Ewangelii i symbolizuje składaną przez Zachariasza ofiarę, podczas której ukazał się anioł przepowiadający narodzenie Jana Chrzciciela. Atrybut odwołuje się również do wyobrażeń z wizji proroka Ezechiela (Ez 1, 4-12) i św. Jana (Ap 4, 6-8) interpretowanych jako symbole czterech ewangelistów. Zgodnie z powszechnym zwyczajem św. Łukasz został przedstawiony z księgą.
Figury czterech ewangelistów umieszczone w niszach kaplicy Morsztynów charakteryzuje mocno uproszczona, schematyczna forma, czerpiąca wciąż z tradycji barokowej, co można rozpoznać po sposobie formowania gęsto fałdowanych, podkreślających układ ciała sukien oraz dynamicznie udrapowanych, złoconych płaszczy. Nie najwyższy poziom wykonania widoczny zwłaszcza w sposobie kształtowania twarzy oraz dłoni, zapóźniona forma oraz konwencjonalne ujęcia świadczą, iż rzeźby są przykładem produkcji prowincjonalnej.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry.

Streszczenie

Rzeźba św. Łukasza został wykonana w czasie urzędowania proboszcza Stanisława Osuchowskiego w latach 1852-1856 i umieszczona w niszy kaplicy Morsztynów. Charakteryzuje ją mocno uproszczona, schematyczna forma, czerpiąca wciąż z tradycji barokowej. Niski poziom wykonania wskazuje, iż rzeźba jest przykładem produkcji prowincjonalnej.

Bibliografia

Marecki Józef, Rotter Lucyna, "Jak czytać wizerunki świętych. Leksykon atrybutów i symboli hagiograficznych", Kraków 2013
Kalwajtys Elżbieta, Ochniak Klementyna, "Kościół p.w. św. Klemensa w Wieliczce (architektura i wyposażenie)" , „Studia i Materiały do Dziejów Żup Solnych w Polsce” , s. 29-116

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Agata Felczyńska, "Św. Łukasz", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-lukasz

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności