Św. Helena

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
krakowski
Gmina
Zielonki
Miejscowość
Korzkiew
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Kraków Krowodrza
Parafia
Parafia Św. Jana Chrzciciela
Tagi
malarstwo XVIII wieku św. Helena
Miejsce przechowywania
ołtarz boczny
Identyfikator
DZIELO/14526
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
około 1700 roku
Technika i materiał
olej na płótnie naklejony na deskę
Wymiary podstawowe
wysokość – 78 cm
Wymiary szczegółowe
Wysokość bez ramy – 67 cm
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa 4.0

Dzieje zabytku

Obraz wraz z całą nastawą powstał około 1700 roku. Ołtarz wymieniany jest w aktach wizytacji biskupich z 1727, 1748 i 1783 roku. W ostatniej opisano, że nastawa była pomalowana na kolor biały i złocona: „Ołtarz czwarty. na dwóch gradusach z mensą drewnianą niekonsekrowaną w rzeźbie stolarskiej, biało malowany i złocony, w którym obraz S. Józefa”. Ołtarz jest również wymieniany w inwentarzach kościelnych (1791, 1828, 1836, 1843, 1844).

Opis

Obraz w kształcie owalu z przedstawieniem św. Heleny. W centrum kompozycji święta ukazana w półpostaci, zwrócona trzy czwarte w lewo z wysokim krzyżem w dłoniach. Twarz okrągła o jasnej karnacji, okolona ciemnobrązowymi, falowanymi i długimi włosami, nos długi i prosty, drobne usta. Wokół głowy ma złoty i kolisty nimb, a na niej koronę zamkniętą. Ubrana jest w białą suknię przewiązaną pod biustem złotym pasem, ozdobioną na dekolcie złotym obszyciem oraz brązowy płaszcz. W górnej części kompozycji na lewą stronę spływa udrapowana różowa tkanina. W tle pejzaż górski i błękitne niebo. Kolorystyka przygaszona. Rama złocona w formie wieńca z liści wawrzynu zdobiona czterema małymi różami.



Zarys problematyki artystycznej

Obraz św. Heleny jest umieszczony w nastawie ołtarzowej z około 1700 roku, która stanowi przykład przełamania dotychczasowej konwencji budowania struktur ołtarzowych. Zarzucono w niej wykorzystywanie porządków architektonicznych na poczet rozbudowanej ramy o bardzo bujnych splotach akantu. Święta Helena urodziła się w połowie III wieku, zmarła około 328-330 roku. Była matką cesarza Konstantyna Wielkiego. Przypuszczalnie po 313 roku przyjęła wiarę chrześcijańską. Według tradycji w IV wieku, podczas wykopalisk zleconych przez św. Helenę, został odnaleziony krzyż i narzędzia męki Chrystusa. Dlatego też krzyż stał się nieodłączonym atrybutem w ikonografii świętej. Ponadto na obrazie w Korzkwi ubrana jest w płaszcz i koronę podkreślającą jej przynależność do rodziny cesarskiej. Niestety źródła archiwalne nie ujawniły autora dzieła.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dostateczny, znaczne pociemnienie warstwy malarskiej, spękania farby.

Streszczenie

Obraz wraz z całą nastawą powstał około 1700 roku. Niestety źródła archiwalne nie ujawniły autora dzieła. Święta Helena urodziła się w połowie III wieku, zmarła około 328-330 roku. Była matką cesarza Konstantyna Wielkiego. Według tradycji w IV wieku, podczas wykopalisk zleconych przez św. Helenę, został odnaleziony krzyż i narzędzia męki Chrystusa. Dlatego też krzyż stał się nieodłącznym atrybutem w ikonografii świętej. Ponadto na obrazie w Korzkwi ubrana jest w płaszcz i koronę podkreślającą jej przynależność do rodziny cesarskiej.

Bibliografia

Szlezynger Piotr, "Kościół pod wezwaniem Narodzenia Św. Jana Chrzciciela w Korzkwi", Kraków 2004
Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian , "Sztuka Ziemi Krakowskiej", Kraków 1982
"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
Wiśniewski Jan, "Historyczny opis kościołów, miast, zabytków i pamiątek w Olkuskiem", Marjówka Opoczyńska 1933
Kornecki Marian , "Sztuka sakralna", Kraków 1993
"Encyklopedia katolicka, t. 5", Lublin 1989

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Maria Działo, "Św. Helena", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/sw-helena-1

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności