Stygmatyzacja św. Franciszka z Asyżu

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Wieliczka
Miejscowość
Wieliczka
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Wieliczka
Parafia
Św. Franciszka z Asyżu
Tagi
obraz św. Franciszek z Asyżu
Miejsce przechowywania
ołtarz boczny południowy
Identyfikator
DZIELO/09131
Kategoria
obraz
Ilość
1
Czas powstania
1730 rok
Miejsce (państwo, miasto, region geograficzny)
Małopolska
Technika i materiał
olej na desce
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Dzieje zabytku

Obraz znajduje się w ołtarzu, który został ufundowany przez rodzinę Cholewów z Wieliczki po 1718 roku. Konsekrował go biskup Jan Tarło 28 sierpnia 1721. Z uwagi na zmiany w samej konstrukcji ołtarza został on ponownie konsekrowany 24 września 1893 przez kardynała Albina Dunajewskiego. Od 1807 roku znajdował się w nim obraz „Stygmatyzacja św. Franiciszka” autorstwa Michała Stachowicza, a obecnie omawiane dzieło o tej samej treści odkryte podczas konserwacji obrazu Stachowicza. Ostatnie prace konserwatorskie przy obrazie wykonano w latach 1996-1997.

Opis

Obraz w kształcie stojącego prostokąta zamkniętego łukiem wklęsło-wypukłym z uskokami o dolnej krawędzi półkoliście wyciętej, przedstawiający stygmatyzację św. Franciszka. W centrum kompozycji znajduje się św. Franciszek w pozycji klęczącej, zwrócony w trzech czwartych w prawo, z rękami rozłożonymi szeroko na boki, z głową delikatnie uniesioną ku górze. Ma szeroką twarz, z krótkim zarostem, z dużymi oczami ze wzrokiem skierowanym na Chrystusa. Ubrany jest w habit franciszkański. W górnej części obrazu, po lewej stronie znajduje się Chrystus jako serafin, z którego ran wychodzą czerwone promienie o falistym przebiegu tworzące stygmaty u świętego Franciszka. Przed świętym, na wysokiej skale ułożone są: otwarta księga z napisem „Regula et / vita / Fratrum / Minorum / haec / est / observare / sanctum / Evangelium / D(omi)ni Nostri / Jesv Christi” oraz krzyż. Przed skałą siedzi baranek. Po prawej stronie obrazu widać zakonnika siedzącego na obłokach, który przypatruje się scenie stygmatyzacji, ukazanego z prawą ręką wyciągniętą do przodu, a w lewej trzymający zamkniętą księgą. W górnej części obrazu ukazano pochmurne niebo. W prawym dolnym rogu kompozycji znajduje się słabo czytelna data „ A[NNO] D[OMINI] 1730”. Rama drewniana, profilowana i złocona.


Zarys problematyki artystycznej

Scena przedstawiająca stygmatyzację św. Franciszka została ukazana w tradycyjnym ujęciu ikonograficznym, w którym św. Franciszek klęczy, a powyżej, po przeciwległej stronie obrazu znajduje się Chrystus jako serafin. Dzieła o podobnym układzie kompozycyjnym możemy odnaleźć w większości kościołów Małopolski. Po raz pierwszy ten typ ikonograficzny zastosował Angiolo di Bondone, zw. Giottem na fresku w kaplicy Scrovegnich w Padwie (ok. 1275-1299). Przedstawienie bezpośrednio nawiązuje do wydarzenia na górze Alwernii z 1224 roku, gdzie św. Franciszek otrzymał stygmaty. Obraz powstał w warsztacie małopolskim w 1730 roku, o czym świadczy sygnatura artysty znajdująca się w prawym dolnym narożu obrazu.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dostateczny, spękania warstwy malarskiej w miejscu łączenia desek, drobne zabrudzenia powierzchni.

Streszczenie

Obraz „Stygmatyzacja św. Franciszka” został namalowany w 1730 roku. Dzieło przedstawia wydarzenie z 1224 roku, które miało miejsce na górze Alwernii, gdzie św. Franciszek otrzymał stygmaty. Kompozycyjnie obraz nawiązuje do fresku Angiola di Bondone, zw. Giottem w kaplicy Scrovegnich w Padwie (ok. 1275-1299). Obraz został umieszczony w ołtarzu bocznym ufundowanym przez rodzinę Cholewów z Wieliczki po 1718 roku. Przez pewien czas był przesłonięty przez inny obraz o tej samej tematyce autorstwa krakowskiego malarza Michała Stachowicza z 1807 roku. Jednak, gdy podczas konserwacji dzieła Stachowicza odkryto obraz o tej samej treści pochodzący z 1730 roku — obraz z 1807 roku zawieszono na ścianie bocznej kaplicy Chrystusa Ukrzyżowanego, a osiemnastowieczne przedstawienie zostało w polu głównym ołtarza.

Bibliografia

"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
Gaczoł Andrzej, "Zabytki sztuki w Wieliczce" , [w:] "Wieliczka. Dzieje miasta (do roku 1990)" , red.Gawęda Stanisław, Jodłowski Antoni, Piotrowicz Józef , Kraków 1990 , s. 333-363
Walczy Łukasz, "Dzieje klasztoru oo. franciszkanów-reformatów w Wieliczce" , „Studia i Materiały do Dziejów Żup Solnych w Polsce” , s. 93-154
Sroka Albin, "Sanktuarium Matki Boskiej Wielickiej", Jarosław 1989
Janicka-Krzywda Urszula , "Patron – atrybut – symbol", Poznań 1993
Spiechowicz-Jędrys Agnieszka, "Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej Księżnej Wieliczki", Kraków 2012

Osoby związane z dziełem

Jak cytować?

Maria Działo, "Stygmatyzacja św. Franciszka z Asyżu", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/stygmatyzacja-sw-franciszka-z-asyzu

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności