Ołtarz boczny

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wielicki
Gmina
Wieliczka
Miejscowość
Wieliczka
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Wieliczka
Parafia
Św. Sebastiana
Tagi
mała architektura ołtarz boczny ornament okuciowy
Miejsce przechowywania
południowo-wschodni narożnik nawy
Identyfikator
DZIELO/09064
Kategoria
ołtarz
Ilość
1
Czas powstania
czwarta ćwierć XVI - pierwsza ćwierć XVII wieku
Technika i materiał
drewno, techniki stolarskie i snycerskie, polichromia, złocenia, srebrzenia; olej na drewnie
Wymiary podstawowe
szerokość – 210 cm
wysokość – 300 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Domena Publiczna

Dzieje zabytku

Ołtarz należy do dawnego wyposażenia świątyni pochodzącego sprzed jej przebudowy w XVIII wieku. Powstał na przełomie XVI i XVII wieku. Został odnowiony i przerobiony podczas remontu kościoła w 1906 roku. Wówczas na belkowaniu ołtarza umieszczono dwie figurki, św. Biskupa i św. Floriana oraz koronę. W 1912 roku w polu ołtarza zamontowano obraz Najświętszej Marii Panny Niepokalanie Poczętej namalowany przez Floriana Cynka. W 2011 roku ołtarz został odświeżony.

Opis

Nastawa ołtarzowa architektoniczna, jednokondygnacyjna, jednoosiowa na cokole. Ołtarz drewniany, prostopadłościenny, mensa drewniana. Antepedium w formie haftowanej maszynowo tkaniny. Nastawa ujęta parą pilastrów i parą stojących przed nimi kolumn o jońskich kapitelach dźwigających imposty o silnie wysuniętym gzymsie, na którym stoją dwa cokoły z figurami św. Biskupa i św. Floriana. Pole główne w całości wypełnione półkolistą arkadą podtrzymywaną na węgarach, zakończoną fragmentem gzymsu z uskrzydloną główką anielską. W polu obraz w formie stojącego prostokąta zamkniętego półkoliście z przedstawieniem Najświętszej Marii Panny Niepokalanie Poczętej. Kondygnacja zakończona fragmentem gzymsu, na którym stoi ośmioboczny cokół ujęty w narożach wolutami z koroną zamkniętą, zakończoną krzyżem. Nastawa ujęta uszami utworzonymi z ornamentu okuciowego. Struktura architektoniczna polichromowana na czarno, płyciny w kolorze czerwono-brązowym, profile pozłocone, uszy posrebrzone.

Zarys problematyki artystycznej

Struktura ołtarza oparta jest o formę aediculi. Charakteryzuje ją duża i smukła arkada wypełniająca pole główne i przełamująca pośrodku belkowanie. Wyraźnie podkreślona jest konstrukcja architektoniczna nastawy, której towarzyszy wyłącznie dekoracja rzeźbiarska i ornamentalna. Tego rodzaju ołtarze były bardzo popularne w snycerstwie małopolskim końcem XVI wieku i w pierwszej połowie XVII wieku, szczególnie dla nastaw niewielkich rozmiarów, jak ołtarze boczne.
Zbliżone konstrukcyjnie retabula oparte o formę aediculi znajdują się również w Beszowej, Paczółtowicach, Olkuszu, a także w krakowskich kościołach św. Krzyża oraz św. Katarzyny i św. Szczepana.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Struktura architektoniczna zakurzona, drobne przetarcia warstwy polichromii. Ołtarz był odnawiany w latach 1903-1914 oraz odświeżony w 2011 roku.

Streszczenie

Ołtarz należy do dawnego wyposażenia świątyni pochodzącego sprzed jej przebudowy w XVIII wieku. Powstał na przełomie XVI i XVII wieku. Struktura architektoniczna oparta jest o formę aediculi, bardzo popularnej w snycerstwie małopolskim końcem XVI wieku i w pierwszej połowie XVII wieku, szczególnie dla nastaw niewielkich rozmiarów, jak ołtarze boczne.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
"Zabytki sztuki w Polsce. Małopolska", Warszawa 2016
Spiechowicz-Jędrys Agnieszka, "Wieliczka. Kościół pw. św. Sebastiana", Kraków 2011
Stolot Franciszek, "Główne typy kompozycyjne drewnianych ołtarzy w Małopolsce po roku 1600 " , [w:] "Sztuka około roku 1600. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Lublin, listopad 1972" , red.Hrankowska Teresa , Warszawa 1974 , s. 339-354
Gaczoł Andrzej, "Zabytkowy drewniany kościół pw. św. Sebastiana w Wieliczce. Prace restauratorskie w przeszłości i obecnie" , „Wiadomości Konserwatorskie” , s. 29-44

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Ołtarz boczny ", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/oltarz-boczny-112

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności