Nagrobek Baumów

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
wadowicki
Gmina
Brzeźnica
Miejscowość
Marcyporęba
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Wadowice Północ
Parafia
Św. Marcina
Tagi
Baum Antoni Baum Józefa Baum Wiktor Józef Baumówna Józefa Stehlik Edward
Miejsce przechowywania
teren wokół kościoła, naprzeciw głównego wejścia do nawy
Identyfikator
DZIELO/13566
Kategoria
nagrobek
Ilość
1
Czas powstania
XIX wiek
Technika i materiał
piaskowiec, czarny marmur, techniki kamieniarskie i rzeźbiarskie
Wymiary podstawowe
wysokość – 358 cm
Inne wymiary – tablice: 38 x 47 cm
Autor noty katalogowej
Maria Działo
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska

Opis

Nagrobek ustawiony na trójstopniowej podstawie i na cokole, w których na froncie mieści się wejście do grobu w formie przełamanego pod kątem leżącego prostokąta zamkniętego trójkątnym przyczółkiem z niszą, u spodu z reliefem: „GRÓB BAUMÓW”. Górna część nagrobka w kształcie dwustrefowego obelisku: dolna partia w formie ściętego ostrosłupa na profilowanym cokole, w polu trzech spośród czterech fakturowanych ścianek tablice, powyżej czworoboczny wałek dekorowany płaskorzeźbionymi gałązkami laurowymi przeplatanymi z wstęgą, strefa zakończona gzymsem. Górna część zwężająca się ku górze w postaci wklęsło-wypukłego profilowanego cokołu dźwigającego kostkę dekorowaną z czterech stron kaboszonami oraz sześcian.
Płyta na południowej ściance bocznej: „ANTONI BARON BAUM / C(ESARSKO) K(RÓLEWSKI) RADCA DWORU / URODZONY 6 WRZEŚNIA 1763. / ZMARŁ 29 WRZEŚNIA 1829 R(OKU) / HELENA / BARONOWA BAUMOWA / ŻONA ANTONIEGO / *1797 + 1884.”. Płyta na ściance frontowej: „JÓZEF BARON BAUM / PREZES RADY POWIATOWEJ WADOWICKIEJ / POSEŁ NA SEJM KRAJOWY I DO RADY PAŃSTWA / WICE PREZES KOŁA POLSKIEGO W WIEDNIU / PREZES TOWARZYSTWA WZAJ(EMNYCH) UBEZP(IECZEŃ) W KRAKOWIE / I. T. D. / URODZONY 12. PAŹDŹ(IERNIKA) 1821 / ZMARŁ 11. MARCA 1883.” Płyta na północnej ściance bocznej: „WIKTOR JÓZEF B(A)R(ON) BAUM / URODZ(ONY) 23/10 1845 ZMARŁ 3/10 1846 / JÓZEFA B(A)R(ONOWA) BAUMÓWNA / URODZ(ONA) 4/4 1854 ZMARŁA 18/4 1854 R(OKU)”. Na cokole obelisku sygnatura: „E(DWARD) STEHLIK W KRAKOWIE”.

Zarys problematyki artystycznej

Monumentalny grobowiec rodziny Baumów został wykonany przez Edwarda Stehlika (1825-1888) w drugiej połowie XIX wieku. Ten krakowski kamieniarz był autorem szeregu dzieł, które spłonęły w pożarze kościołów Dominikanów i Franciszkanów w Krakowie w 1850 roku. W jego przedsiębiorstwie kamieniarskim powstało dziesiątki pomników nagrobnych, epitafiów, kaplic grobowych, ołtarzy i innych dzieł sztuki.
Grobowiec poświęcony jest rodzinie Baumów, która często zajmowała się reperacjami kościoła, co odnotowano w kronice parafialnej: „W roku 1857 zaczęły się reparacyje koło kościoła J. W. Pan Baron Baum wziął na siebie przedsiębiorstwo i tako od północnej strony zrestaurowano trupiarnię i kościół z tej strony pobity gontami – dano [?] koło kościoła, studnię głębokości przeszło 30 łokci wyłożono nowymi [?] czyli ocembrowano”.
W grobowcu pochowano: Antoniego Bauma (1763-1829) i jego żonę Helenę (1797-1884); jego syna Józefa Bauma (1821-1883); a także dzieci Józefa: Wiktora Józefa Bauma (23.10.1845-3.10.1846) i Józefę Baumównę (4.04.1854-18.04.1854). Antoni Baum zasłynął jako wyjątkowo gorliwy zwolennik germanizacji Galicji. Od 1780 roku pełnił funkcję akcesisty w urzędzie cyrkularnym w Wieliczce, następnie sprawował funkcję starosty cyrkułu myślenickiego, do którego przynależały wówczas Wadowice. Wraz z ustanowieniem w Krakowie odrębnego Gubernium dla Galicji Zachodniej objął funkcję radcy gubernialnego przy nowym urzędzie. Za gorliwą służbę został odznaczony przez cesarza Franciszka I godnością kawalera królewsko-węgierskiego Orderu św. Stefana w 1808 roku. W tym roku rozpoczął również starania o nadanie tytułu baronowskiemu. Monarcha przystał na tę prośbę w 1811 roku. Jego syn Józef Baum po zrezygnowaniu z kariery wojskowej osiadł w rodzinnym majątku w Kopytówce. Ożenił się z Walerią Dunin herbu Łabędź. Dwójka dzieci z tego małżeństwa: Wiktor Józef oraz Józefa zmarła w wieku niemowlęcym i została pochowana w omawianym grobowcu. Małżeństwo nie doczekało się więcej potomstwa. W 1861 roku Józef Baum został wybrany na posła sejmu pierwszej kadencji z okręgu Wadowice – Andrychów. Kolejno był posłem do Sejmu Krajowego Galicji I, III, IV kadencji i posłem do Rady Państwa. W 1863 roku został członkiem Komitetu Obywatelskiego Galicji Zachodniej w Krakowie. Był również organizatorem oddziałów niosących pomoc powstaniu styczniowemu. Od 1876 do 1883 roku pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń w Krakowie.


Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Dobry; nieliczne ubytki w strukturze materiału, zabrudzenia.

Streszczenie

Monumentalny grobowiec rodziny Baumów został wykonany przez Edwarda Stehlika (1825-1888) w drugiej połowie XIX wieku. W jego przedsiębiorstwie kamieniarskim powstało dziesiątki pomników nagrobnych, epitafiów, kaplic grobowych, ołtarzy i innych dzieł sztuki. Grobowiec poświęcony jest rodzinie Baumów. Pochowano w nim: Antoniego Bauma (1763-1829) i jego żonę Helenę (1797-1884); jego syna Józefa Bauma (1821-1883); a także dzieci Józefa: Wiktora Józefa Bauma (23.10.1845-3.10.1846) i Józefę Baumównę (4.04.1854-18.04.1854).

Bibliografia

Michniewski Artur, Michniewska Magdalena, Duda Marta, Wypych Sebastian, "Kościoły drewniane Karpat. Polska i Słowacja", Pruszków 2006

ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Archiwum parafialne w Marcyporębie, Kronika parafialna w Marcyporębie od roku 1834, b.s.

Jak cytować?

Maria Działo, "Nagrobek Baumów", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/nagrobek-baumow

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności