Krzyż procesyjny

Województwo
MAŁOPOLSKIE
Powiat
myślenicki
Gmina
Myślenice
Miejscowość
Trzemeśnia
Metropolia
Krakowska
Diecezja
Krakowska
Dekanat
Myślenice
Parafia
Parafia św. Klemensa
Tagi
Chrystus Ukrzyżowany Cristo vivo krucyfiks rzeźba późnobarokowa rzeźba XVIII wieku
Miejsce przechowywania
kościół
Identyfikator
DZIELO/17192
Kategoria
rzeźba
Ilość
1
Czas powstania
pierwsza połowa XVIII wieku
Technika i materiał
drewno, techniki rzeźbiarskie, polichromowanie, złocenie, srebrzenie
Wymiary podstawowe
szerokość – 64 cm
wysokość – 226 cm
Autor noty katalogowej
Paulina Kluz
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 4.0

Dzieje zabytku

Krucyfiks procesyjny z figurą Chrystusa Ukrzyżowanego powstał w pierwszej połowie XVIII wieku. Znajdował się pierwotnie w drewnianym kościele św. Klemensa, później został przeniesiony do nowej świątyni.

Opis

Krzyż o prostym zakończeniu ramion, ustawiony na wklęsło-wypukłej podstawie z muszlą, przytwierdzonej do drążka. Figura żywego Chrystusa przybita do krzyża trzema gwoździami. Ciało w dużym zwisie, o łukowatym układzie ramion, głowie przechylonej w prawo, esowato wygiętej sylwetce, nogi ma ugięte, a stopy skrzyżowane w układzie prawa na lewą. Chrystus ma owalną twarz, o półprzymkniętych oczach, prostym nosie i otwartych ustach, okoloną krótką brodą i silnie kręconymi, rozwianymi włosami sięgającymi ramion. Na głowie ma koronę cierniową. Ciało szczupłe, o delikatnie podkreślonej muskulaturze klatki piersiowej i z wyraźnie zaznaczonymi mięśniami ramion i nóg. Perizonium złocone, krótkie, zawieszone na podwójnym sznurze, odsłaniające prawe udo, przesłaniające partie podbrzusza i lewe biodro, o silnie rozwianym zwisie tkaniny przy prawym boku. Polichromia ciała naturalistyczna z zaznaczonymi śladami męki. Na zwieńczeniu pionowej belki krzyża srebrzona banderola z napisem „I.N.R.I.”.

Zarys problematyki artystycznej

Figurę Ukrzyżowanego cechuje szczupła sylwetka, o delikatnym i muskularnym modelunku. Ekspresji rzeźbie dodaje lekko poruszony układ ciała, o subtelnym esowatym wygięciu oraz rozwiane włosy i zwis perizonium, dekoracyjnie skręcone.
Przedstawienie Chrystusa jako żywego (Cristo vivo), z uniesioną głową i otwartymi oczami, ilustruje pełen emocji moment, kiedy Zbawiciel wypowiedział ostatnie słowa przed śmiercią. Chwilę tę opisali ewangeliści, mianowicie: „Około godziny dziewiątej Jezus zawołał donośnym głosem: «Eli, Eli, lema sabachthani?», to znaczy Boże mój, Boże mój, czemuś Mnie opuścił?” (Mt 27, 46; Mk 15, 34) lub „Wtedy Jezus zawołał donośnym głosem: «Ojcze, w Twoje ręce powierzam ducha mojego». Po tych słowach wyzionął ducha” (Łk 23, 46) oraz „A gdy Jezus skosztował octu, rzekł: «Wykonało się!». I skłoniwszy głowę oddał ducha” (J 19, 30). Przedstawienia krucyfiksów z figurami Chrystusa żywego, zaczęły pojawiać się w XVI wieku w sztuce włoskiej, za sprawą rysunku Michała Anioła z takim wizerunkiem Ukrzyżowanego wykonanego dla Vittorii Colonny około 1539-1540 roku. Rozpowszechniły się dzięki krucyfiksom w tym typie wykonywanym później licznie na przełomie XVI i XVII wieku przez Giambolognię i jego warsztat.

Stan zachowania / Prace konserwatorskie

Bardzo silne ubytki i przetarcia polichromii i złoceń na powierzchni całej figury (widocznych kilka warstw malarskich), ubytki gruntu, odspojenia ramion od korpusu

Streszczenie

Krucyfiks procesyjny z figurą Chrystusa Ukrzyżowanego powstał w pierwszej połowie XVIII wieku. Przedstawia Chrystusa jako żywego (Cristo vivo), z uniesioną głową i otwartymi oczami. Typ ten ilustruje pełen emocji moment, kiedy Zbawiciel wypowiedział ostatnie słowa przed śmiercią na krzyżu.

Bibliografia

"Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 1: Województwo krakowskie", Warszawa 1953
Kalinowski Konstanty, "Krucyfiks „Cristo vivo” ze zbiorów Muzeum Narodowego w Poznaniu" , [w:] "Nobile claret opus: studia z dziejów sztuki dedykowane Mieczysławowi Zlatowi " , red.Kalinowski Lech, Mossakowski Stanisław, Ostrowska-Kębłowska Zofia , Wrocław 1998 , s. 209-215

Jak cytować?

Paulina Kluz, "Krzyż procesyjny", [w:] "Sakralne Dziedzictwo Małopolski", 2021, źródło:  https://sdm.upjp2.edu.pl/dziela/krzyz-procesyjny-33

Uwaga. Używamy ciasteczek. Korzystanie ze strony sdm.upjp2.edu.pl oznacza, że zgadzasz się na ich używanie. Więcej informacji znajdziesz w zakładce Polityka prywatności